Кіріспе

Барлық бағыттағы дөңгелектің түрі – механум дөңгелегі – құрлықта қозғалатын көлік құралының кез келген бағытта жылға қабілетті дөңгелек конструкциясы. Оны кейде швед дөңгелегі немесе Илон дөңгелегі деп те атайды, оның авторы – Бенгт Эрланд Илон (1923–2008), ол шведтік Mecanum AB компаниясында инженер болып жұмыс істеген кезде бұл идеяны ойлап тапты және 1972 жылғы 13 қарашада АҚШ-та патенттеді.

Қолдану

АҚШ Әскери-теңіз күштері Илоннан патентті сатып алып, 1980-ші жылдары Флорида штатының Панама қаласында зерттеушілерді жұмысқа орналастырды. АҚШ Әскери-теңіз күштері оны кемелерде заттарды тасымалдау үшін пайдаланған. 1997 жылы Airtrax Incorporated және басқа да бірнеше компания АҚШ Әскери-теңіз күштеріне технология құқығы үшін 2500 доллар төледі, соның ішінде қозғалтқыштар мен басқару құрылғыларының жұмыс ілу принципін көрсететін ескі суреттерді алды. Бұл суреттер әуе кемесінің палубасы сияқты тар кеңістікте маневр жасай алатын, барлық бағытта қозғалатын жүк көтеру машинасы жасауға арналған еді. Қазір бұл көліктер өндірісте. Гусеницалық және скид-стейрлік көліктер де бұрылу үшін ұқсас әдістерді қолданады. Дегенмен, олар бұрылғанда жерді сүйреп, жұмсақ немесе қажуға оңай бетке зиян келтіруі мүмкін. Бұрылғанда жерге тигізетін үлкен үйкеліс күші, осы үйкелісті жеңу үшін жоғары қуатты қозғалтқыштарды қажет етеді. Ал Mecanum дөңгелегінің конструкциясы жермен минималды үйкеліспен және төмен қуатпен орын ауыстыруға мүмкіндік береді. FIRST Tech Challenge және VEX Robotics сияқты жастар робот жарыстарында механик дөңгелектер жиі қолданылады. Робототехника командалары алаңда тиімді қозғалып, мүмкіндігінше көп ұпай жинау үшін Nexus және GoBilda сияқты жеткізушілерден механик дөңгелектерді бейімдейді.