Кіріспе

Американдық нейропсихиатр Лоретта Бендер (9 тамыз 1897 – 4 қаңтар 1987) – американдық балалар нейропсихиатры. Ол балалардағы визуалды-моторлық дамуды бағалауға арналған психологиялық тест – Бендер гештальті тестін жасауымен танымал. Бендердің 1938 жылы тұңғыш рет жариялаған бұл тесті балалардың неврологиялық функциясын бағалау және даму бұзылыстарын анықтау үшін кеңінен қолданыла бастады. Ол балалардағы аутизм спектрінің бұзылулары, өзіне зиян келтіру және зорлық-зомбылық мәселелері бойынша зерттеулер жүргізді және балалардың психикалық ауруларының себебі баланың жаман мінез-құлқы немесе нашар тәрбиесі емес, неврологиялық негізде болуы мүмкін деген тұжырымды алғашқылардың бірі болып айтты. Ол психолог емес, медициналық дәрігер және психиатр болғандықтан, оның жұмысының басым бөлігі балалардағы психикалық ауруларды диагностикалауға бағытталған. Сонымен қатар, ол 1934 жылдан бастап 21 жыл бойы Беллвью ауруханасының балалар психиатриялық бөлімінің басшысы қызметін атқарды. 1954 жылы ол Сенаттың жасөспірімдердің қылмысы жөніндегі кіші комитетінің отырысында қылмыс пен қорқынышты комикстердің әсері туралы сарапшы ретінде куәлік берді, ол National Comics (қазіргі DC comics) компаниясының кеңесшісі болды.

Ерте өмір

Бендер Монтана штатының Бют қаласында Джон Оскар Бендер мен Кэтрин Ирвин Бендердің отбасында дүниеге келген. Бала кезінде мектепте қиындықтарға тап болғандықтан, бірінші сыныпты үш рет қайталауға мәжбүр болды. Оқу мен жазу кезінде әріптерді шатастырып, ақыл-ойында кемістік бар деген күдік тудырды. Әкесі оның дислексиясын жеңуге көмектесті және ол оны мықты тұлғаға айналдырғаны үшін риза болды. Оның отбасы жиі көшіп-қонып, Лос-Анджелестегі орта мектепті бітірді, сыныптың үздігі атанды. Бендер гештальт психологы болмаса да, оның көптеген пікірлері осы іліммен байланысты болды. Ол, әр адамның өзіне тән ерекшеліктерінің жиынтығынан тұратынына, ал нәсіл – адамды адам етіп қалыптастыратын факторлардың бірі ғана екеніне сенді. Бендер бұл балаларда неврологиялық бұзылулар болу мүмкіндігін алғашқылардың бірі болып айтты. Көптеген балаларға "балалық шақ шазофрениясы" деген диагноз қойып, оларды емдеуге тырысты. Қазіргі заманғы мамандардың пікірінше, олардың жағдайы даму және мінез-құлқының бұзылуларынан туындаған болуы мүмкін. Бұл пікір бірнеше зерттеулермен расталды, соның ішінде 1943 жылы Беллвью ауруханасына жіберілген, ата-анасынан бас тартылған алты жасар афроамерикандық қыз туралы зерттеу бар. Бала өзінің суреттерінде көптеген сезімдер мен өткен оқиғаларын бейнеледі. Кейін суреттері арқылы, ол тасталып кеткенге дейін зорлыққа ұшырағаны анықталды. Көптеген суреттерді талқылау, әңгімелесу және түстерді түсіндіру сеанстарынан кейін бала асырап алуға берілді және жағдайы жақсарды. Емдеу аяқталғаннан кейін балалардың алаңдауы артатыны байқалды, бұл олардың суреттерінде көрінді – әр ЭКТ (электроконвульсивті терапия) сеансынан кейін суреттері қарапайымдана түсті. ЭКТ сеансынан кейін дене бейнесінің ауытқуы да байқалды. Психиатриялық емдеуде ЭКТ қолдану психотроптық препараттардың пайда болуымен азайды. "Нейротиптер" кітабының авторы Стив Силберман Бендердің аутизммен ауыратын балаларға қатысты емдеу тәсілдерін сынап бағалады. 1950 және 1960 жылдары ол The Sun журналына берген сұхбатында: "Аутизммен ауыратын балалар көбінесе олардың жағдайын түсінбеген дәрігерлер тарапынан оқшаулануға, шектеуге және дене жазасына ұшырады. Нью-Йорк қаласындағы Беллвью ауруханасының балалар психиатриясының меңгерушісі Лоретта Бендер аутистік пациенттерге электроконвульсивті терапия және инсулиндік шок терапиясын – инсулиннің үлкен дозасын беріп, оларды уақытша комаға түсірді. Ол оларға Торазин сияқты психозға қарсы препараттар берді. Сонымен қатар, ол аутизммен ауыратын балаларға тоғыз ай немесе одан да көп уақыт бойы күнделікті LSD беруге тырысты, бірақ олардың "қайта алаңдауы" байқалды. Лауретта Бендер балалық шақтағы бұзылуларға қатысты Фрейдтің көзқарастарына да қарсы болды. Фрейд пен басқалардың пікірінше, балалық шақтағы алаңдаушылық ертедегі қастық пен агрессиядан туындайды. Бендер балалық шақтағы алаңдаушылық, агрессия және жауыздық көбінесе физикалық немесе қоршаған ортадағы көңілінің қалғандығынан немесе даму мәселелерінен туындайтынын байқады. Психотроптық препараттардың жетіспеушілігі мен психикалық бұзылуларды түсінудің шектеулі болған кезеңде Бендер балалық шақтағы бұзылуларды түсінуге тырысты. Оның бұл әрекеттері бала мен отбасының жағдайын жақсартуға бағытталған, өйткені психикалық аурулармен ауыратындар көбінесе психиатриялық ауруханаларға жіберілетін. Бендердің тәжірибелік жұмыстарының көп бөлігі психология үшін толыққанды пайдалы болмаса да, балалық шақтағы психикалық бұзылулар туралы көзқарасты және оларды қалай түсіну керектігін өзгертуде оның үлесі зор.