Кіріспе

M30 106,7 мм (4,2 дюйм, немесе "Four deuce") ауыр миномет – американдық рейдтелген, тұмсықтан зарядталатын, тік бұрышпен атуға арналған, жаяу әскер бөлімдеріне ұзақ қашықтықтағы жанама оттық қолдау көрсетуге қолданылатын қару.

Дизайн

M30 жүйесі, оның ішінде дәнекерленген болаттан жасалған айналмалы толық миномет, M24A1 базалық пластинасы және M53 көзделгісі бар. Осы минометтің ерекшелігі – қанатынды түтігі. Қанатынды түтік снарядтың қанатына тығыз орналасуын қажет етеді, осылайша қанаты снарядты ұстап, айналуын қамтамасыз етеді. Бірақ, минометтің аузынан заряддағанда, снаряд алдыңғы жағынан түсуі үшін түтікте бос болуы керек. Екі жағдайды да қамтамасыз ету үшін, осы снарядтардың түбінде кеңейтілетін сақина бар, ол атыс зарядының қысымымен қанатынға кеңейеді. Сонымен қатар, снарядқа айналу беру оның ұшу барысында атыс бағытынан ауытқуына себеп болады, ал ұшу ұзақтығы (мақсатқа дейінгі қашықтық артаған сайын) ауытқу да артады. Сондықтан, белгілі бір нысанаға ату бағытын анықтау үшін, осы ауытқу ескерілуі керек. Американдық снарядтар құлаудан және түтіктен қауіпсіз болу үшін жасалған. Яғни, осы қанатынды минометке арналған снарядтардың оқшаулау тетігі, снаряд белгілі бір рет айналғаннан кейін ғана іске қосылады, яғни снаряд түтіктен айналып шығып, миномет орналасқан жерден қауіпсіз қашықтыққа ұшқанға дейін қаруланбайды.

Тарих

M30 миномёты 1951 жылы АҚШ армиясының қарулануына енді, бұрынғы M2 106,7 мм миномётын алмастырды. Ол бұрынғы M2 миномётына қарағанда артық қашықтығы мен жойғыш күшіне байланысты қабылданды, алайда M30, M2-ден айтарлықтай ауыр болды. Осы ауыр салмағына байланысты миномёт көбінесе M113 отбасынан шыққан, M106 миномёт тасушы деп белгіленген гусеницалық тасымалдағышқа орнатылды. Бұл көлік құрамында бес адам болды: гусеница командирі (миномёт сержанты/оқ ату командирі), оқ атушы, оқ атушының көмекшісі, оқ-дәрі тасушы және көлік жүргізушісі. Миномётті жерге орнату уақытты көп алатын және қиын жұмыс болды, өйткені миномёттің негізгі тақтасы үшін шұңқыр қазу қажет болды, оны тұрақтандыру және ашық оқ-дәріні қорғау үшін негізгі тақтаның айналасына құм қаптарын толтырып, орналастыру қажет болды. Сонымен қатар, бұл қарудың дәлдігін төмендетті, өйткені атыстан негізгі тақта жерде жылды. Бұл қозғалыс экипажға қаруды мақсатты тіреулерге жиі қайта бағыттауға мәжбүр етті, бұл қаруды қайта орналастырғанда және бастапқы нүктеге қайта бағытталғанда уақытша атыс тоқтауына себеп болды. Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Теңіз жаяу әскерлері мен АҚШ армиясы екеуі де M30 миномётын қолданды. USMC M30 миномётын M116 гаубицаның шассиіне орнатты, бұл жиынтық M98 Howtar деп аталды. M30 сондай-ақ 1996 жылы Босниядағы «Бірлескен күш» операциясында қолданылды.