Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайлық лауазымды тұлға және Цзинь әулетінің регенті (276 – 339)
Chinese official and Jin Dynasty regent (276 339)
Ван Дао ( Ван Дао; 276 – 7 қыркүйек 339), әдепті аты Маохон (茂弘), ресми түрде Шисинг герцогы Вэньсян (始興文獻公), Цзинь әулеті кезіндегі қытай саясаткері. Ол император Юань, император Мин және император Чэннің басқаруларында маңызды рөл атқарды, соның ішінде император Чэннің регенті ретінде. Осы қызметтерінде ол Шығыс Цзинь әулетінің алғашқы онжылдықтарындағы маңызды басшы тұлға болды, сондай-ақ Ланьяның танымал Ван тайпасының жетекші өкілі еді. Оның басқару стилі заңдарға кеңдік көрсетумен және аз жаза берумен сипатталды, бұл Цзинь режимін тұрақтандырды, бірақ сонымен қатар Цзинь режимінде кең таралған, бірақ орташа деңгейдегі сыбайлас жемқорлық пен тиімсіздікке әкелді, бұл Цзинь әскерлерінің Солтүстік Қытайды қайтарып алуын қиындатты. Ванның әулеті кейінгі Оңтүстік династиялар кезінде ең құрметті екі ақсүйек әулетінің бірі ретінде танылды – екіншісі Сиэ Анның әулеті, және халық санасында императорлық үйлермен тең дәрежеде саналды.
Wang Dao (; 276 – 7 September 339), courtesy name Maohong (茂弘), formally Duke Wenxian of Shixing (始興文獻公), was a Chinese politician during the Jin dynasty who played an important role in the administrations of Emperor Yuan, Emperor Ming, and Emperor Cheng, including as Emperor Cheng's regent. In these capacities, he served as a crucial governing figure of the Eastern Jin Dynasty during its first decades, as well as the leading member of the prominent Wang clan of Langya. His governance style was to be lenient with the laws, and he handed out few punishments—which stabilized the Jin regime greatly, but which also led to extensive, if moderate, corruption and incompetence in the Jin regime, making it difficult for Jin armies to recapture northern China. Wang's line, during the subsequent Southern Dynasties, was known as one of the two most honored lines of nobles—the other being Xie An's line—and in the people's minds no less honored than imperial households.
Ерте мансап
Ван Даоның әкесі Ван Лан (王覽) және атасы Ван Цай (王裁) Цзинь әулетінің орта деңгейдегі шенеуніктері болды, және ол олардан Джицзю виконты атағын мұраға алды. Ол Ван Сяңның шөбересі еді. Жастығында, Хуэй императорының тұсында, Донхай патшасы Сима Юэнің штабында қызмет етті. Сол кезде ол Ланье патшасы Сима Руимен дос болып, Сима Руидің астанасы Лоян қаласынан жасырынып шығып, Сегіз патшаның соғысы кезінде Ланье княздығында қауіпсіздікте болуына себепкер болды. Кейін Сима Юэ император Хуэйдің регенті болып, Сима Руиді Янцзы өзенінің оңтүстік-шығысындағы аймақтың әскери қолбасшысы етіп тағайындағанда, Ван Сима Руидің штабында қызмет етуге ерікті болып, оның бас кеңесшісіне айналды. Сима Руидің беделі жоқ болғандықтан, Цзяньеге (建業, қазіргі Нанкин, Цзянсу) келгеннен кейін, жергілікті билік иелері оны қолдау үшін жиі келмейтін. Ван Даоның кеңесімен Сима Руи жеке өзі Хэ Сун (賀循) мен Гу Ронгқа (顧榮) барып, оларды өзінің басқару құрылымында қызмет етуге шақырды. Ол және Гу жергілікті халық арасында жақсы қадірленді, нәтижесінде халық Сима Руидің басшылығына сенім артты. Ван Дао және оның туысы, генерал Ван Дун маңызды лауазымдарда қызмет етті, сол кезде билік Сима және Ван әулеттерінің тең үлесінде болды делінетін. Лоян Хан Жаоның қолына түсіп, император Хуэй тұтқындалған (311 ж.) кезде көптеген қашқын Сима Руидің иелігіне қашып келді. Ван Сима Руиге қашқынды орналастыруға және билігін нығайтуға көмектесті. Император Мин де Хан тарапынан тұтқындалғаннан кейін, Ван Сима Руиді таққа отыруға шақырған шенеуніктердің бірі болды, ол 317 жылы «Цзинь патшасы» атағын алды, ал 318 жылы Хан император Минді өлтіргеннен кейін император атанды.
Wang Dao's grandfather Wang Lan (王覽) and father Wang Cai (王裁) were mid level Jin Dynasty officials, and he inherited from them the title Viscount of Jiqiu. He was the grandnephew of Wang Xiang. When he was young, during the late reign of Emperor Hui, he served on the staff of Sima Yue the Prince of Donghai. During that time, he befriended Sima Rui the Prince of Langye. It was at Wang's suggestion that Sima Rui slipped out of the capital Luoyang and stayed safe during most of the War of the Eight Princes in his Principality of Langye. When Sima Yue later became regent for Emperor Huai and commissioned Sima Rui to be the military commander for the area southeast of the Yangtze River, posted to Jianye (建業, modern Nanjing, Jiangsu), Wang volunteered to serve on Sima Rui's staff, and he became Sima Rui's chief advisor. As Sima Rui lacked fame, after he arrived in Jianye, few of the powerful local gentlemen would come visit and support him. Under Wang Dao's counsel, Sima Rui personally visited He Xun (賀循) and Gu Rong (顧榮) and invited them to serve in his administration. He and Gu were well regarded by the local population, which eventually began to trust Sima Rui's leadership. Wang Dao and his cousin, the general Wang Dun, served in key roles, and it was said at the time that the domain was ruled equally by the Simas and the Wangs. Around the time that Luoyang fell to Han Zhao and Emperor Huai was captured (311), large numbers of refugees fled to Sima Rui's domain. Wang assisted Sima Rui in settling the refugees and strengthening his rule. After Emperor Min was also captured by Han, Wang was one of the officials who urged Sima Rui to take the throne, and he did, initially claiming the title "Prince of Jin" in 317 and then emperor in 318 after Emperor Min was executed by Han.
Император Миннің тұсында
Император Юаньның орнын оның ұлы және мұрагер ханзада Сима Шао (император Мин) басты, ол Ван Даоның сенімділігіне сеніп, оны өзінің премьер-министрі етіп тағайындады. Кейін, 324 жылы император Мин Ван Дунның әскеріне қарсы тұрғанда, Ван Дао Ван Дунның қаза болғаны туралы жалған ақпарат таратып, оның әскерін жеңуге үлкен үлес қосты – әскер оған Ван Дунның туысы болғандықтан сенеді және бұл олардың рухын көтерді. 325 жылы император Мин қайтыс болғаннан бұрын, Ван Даоны өзінің төрт жасар ұлы Сима Янға сеніп тапсырған жауапты тұлғалардың бірі етіп белгіледі.
Emperor Yuan was succeeded by his son and crown prince Sima Shao (Emperor Ming), who trusted Wang Dao's faithfulness and made him his prime minister. Later, when Emperor Ming faced Wang Dun's forces in 324, Wang Dao contributed greatly to defeating Wang Dun's force by falsely claiming that Wang Dun was dead—a claim that the army believed because he was Wang Dun's cousin and which gave the army high morale. Before Emperor Ming's death in 325, he made Wang Dao one of the officials he entrusted his four year old son Sima Yan with.
Император Ченгтің тұсында
Сима Ян таққа отырғаннан кейін (Император Чэн ретінде), Император Миннің өсиетімен аталған бірнеше шенеуніктер қызметке тағайындалды – олардың ішінде Ван Дао, Сима Ян (司馬羕) Сиян әмірі, Бьян Кун (卞壼), Си Цзянь, Ю Лян, Лу Е (陸瞱) және Вэнь Цзяо болды. Бірақ, көп ұзамай, Император Чэннің анасы, Император жесір Юдың ағасы болған Ю Лян, Император жесір Ю регенттікке отырғандықтан, олардың арасында ең ықпалдысы болды. Дегенмен, Ванның үкіметтегі рөлі маңызды болып қала берді. 327 жылы амбициялы генерал Су Цзюнь, Ю Лянның оны әскери қолбасшылықтан шеттету әрекетіне наразы болып, Зу Юэмен бірге бүлік көтерді. Судың әскерлері 328 жылдың басында Цзянькан қаласын жаулап алды, Император жесір Ю мен Император Чэнды тұтқынға алып, Ю Лянды қашуға мәжбүр етті. Цзянькан қаласында қалған Ван Судың құрметін сақтап, бірақ провинциялық әскерлерге Суға қарсы кедергі келтіруді жасырын тапсырды. Тао Кан мен Вэнь әскерлерін жинап, Суға қарсы жорыққа шыққанда, Ван Судың генералы Лу Юнға (路永) Тао мен Вэньге қосылуға көндірді. Ван мен Лу Цзяньканнан бірге қашып, Тао мен Вэньдің әскерлеріне қосылды. Сол жылдың соңында Су шайқаста қаза тауып, 329 жылдың басында оның қалған күштері жеңіліске ұшырады. Император жесір Ю Судың бүлігі кезінде қайтыс болғандықтан, көптеген шенеуніктер Вэньге Цзянькан қаласында қалıp, регенттікке қызмет етуді ұсынды. Бірақ Вэнь, Император Мин Ванды регент етіп тағайындауды ниеттенгенін еске алып, ұсыныстан бас тартып, бұл қызметті Ванға тапсырды. Келесі бірнеше жыл бойы Ван үкіметтің бағын ұстады, бірақ Ю Лян, ол кезде өзі бас қаладан Цзин провинциясының (荊州, қазіргі Хубэй және Хунань) губернаторы ретінде жер аударылған еді, бас қаладан алыс болса да ықпалын сақтап қалды. 338 жылы Ю, Ванның Императорды басқаруға тиісті деңгейде дайындамайынша, Си Цзяньды Ванды биліктен қуу үшін оған қосылуға көндіруге тырысты, бірақ Си бас тартты. Ван 339 жылы қайтыс болғанға дейін регенттік қызметін атқарып, оны зор құрметпен жерледі, тіпті императорларға арналған кейбір рәсімдер де орындалды. Оның орнын көмекшісі Хэ Чун (何充) және Ю Лянның інісі Ю Бин (庾冰) басты.
After Sima Yan took the throne (as Emperor Cheng), several officials who were named in Emperor Ming's will were put in charge—that included Wang Dao, Sima Yang (司馬羕) the Prince of Xiyang, Bian Kun (卞壼), Xi Jian, Yu Liang, Lu Ye (陸瞱), and Wen Jiao. However, quickly, Yu Liang, as the brother of Emperor Cheng's mother Empress Dowager Yu, became effectively the most powerful among them, as Empress Dowager Yu became regent. Wang's role in government continued to be important, however. In 327, the ambitious general Su Jun, offended by Yu Liang's attempt to strip him of his military command, rebelled along with Zu Yue, and Su's forces quickly captured Jiankang in early 328, taking Empress Dowager Yu and Emperor Cheng hostage and forcing Yu to flee. Wang, who remained in Jiankang, continued to be respected by Su, but secretly ordered the provincial forces to resist Su. As Tao Kan and Wen gathered their forces and marched against Su's, Wang persuaded Su's general Lu Yong (路永) to defect to Tao and Wen, and Wang and Lu fled Jiankang together, joining Tao and Wen's forces. Later that year, Su was killed in battle, and in early 329, his remaining forces were defeated. As Empress Dowager Yu died during Su's rebellion, most officials requested Wen stay in Jiankang to serve as regent, but Wen, believing that Emperor Ming intended for Wang to be regent, declined and gave the post to Wang. For the next few years, Wang was largely in control of the government, but Yu Liang, who had then exiled himself from the capital as the governor of Jing Province (荊州, modern Hubei and Hunan), continued to be influential despite his distance from the capital. In 338, Yu, unhappy that, in his view, Wang was not adequately preparing Emperor Cheng to rule, tried to persuade Xi Jian to jointly act with him to depose Wang, but Xi refused. Wang stayed regent until his death in 339, and he was buried with great honors, including some ceremonies that were ordinarily reserved for emperors. He was succeeded by his assistant He Chong (何充) and Yu Liang's younger brother Yu Bing (庾冰).