Солтүстік Америкалық Фаланкс: Американдық утопиялық коммунының тарихы
North American Phalanx
Солтүстік Америкалық Фаланга: Нью-Джерсидегі 1843-1856 жж. социалистік утопиялық коммуна. Альберт Брисбен мен Хорас Грили қатысқан, ең ұзақ өмір сүрген фурьеристтік қауымдастық.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Америка Фалангасы – Нью-Джерси штатының Монмут округіндегі Колтс Нек қалашығында орналасқан зайырлы утопиялық социалистік коммуна. Бұл қауымдастық АҚШ-та 1840 жылдары қысқа ғана уақытқа танымал болған 30-ға жуық Фурьестік қауымдастықтың арасында ең ұзақ өмір сүргені болды. Солтүстік Америка Фалангасы 1843 жылдың қыркүйегінде құрылды және Фурьестік қозғалыстың екі жетекші тұлғасы – жазушы Альберт Брисбен және газет баспашысы Хорас Грили оның құрылуына белсенді қатысты. 1856 жылдың қаңтарында қауымдастық таратылды, себебі болған өрт салдарынан қоғамдық өндіріс кәсіпорындарының бірнешеуі қирады. Ол 1840 жылдары құрылған 30 Фурьестік қауымдастықтың соңғысы болып, ең ұзақ сақталған қауымдастық еді. Фаланганың негізгі тұрғын үйі – үш қабатты ағаш құрылысы 1972 жылдың қарашасында өртеніп жойылғанға дейін бос тұрды.
The North American Phalanx was a secular utopian socialist commune located in Colts Neck Township, Monmouth County, New Jersey. The community was the longest lived of about 30 Fourierist Associations in the United States which emerged during a brief burst of popularity during the decade of the 1840s. The North American Phalanx was established in September 1843 and included the active participation of writer Albert Brisbane and newspaper publisher Horace Greeley, two of the leading figures of the Fourierist movement. The Association was disbanded in January 1856, following a catastrophic fire which destroyed a number of the community's productive enterprises. At the time of its termination it was the last of about 30 Fourierist Associations established during the 1840s still in existence and thus was the longest lived. The main residential dwelling of the phalanx, a three story wooden structure, stood vacant until it was itself destroyed by fire in November 1972.
Өмірбаян
Шарль Фурье (1772–1837) – заманауи өркениет құрылымы кедейлікке, жұмыссыздыққа, оқшаулануға және бақытсыздыққа алып келеді және адамдар жеке отбасылық бірліктерден гөрі ұйымдастырылған қоғамдық бірлестіктерде өмір сүргені абзал деп санайтын француз философы. Фурье акционерлік компания негізінде құрылған, 1620 адамнан тұратын, бірлесіп тұратын және кооперативтік принциппен жұмыс істейтін қауым – фаланстер идеясын дамытты. Өмірінде Францияда іске асырылмағанмен, Фурье идеялары 1840 жылдары мен 1850 жылдардың басында Альберт Брисбеннің (1809–1890) кітаптары мен газет мақалалары арқылы АҚШ-та қолдау тапты. Брисбен Фурье идеяларын американдық оқырман үшін аударды, талқылады және бейімдеді, әсіресе Хорас Грилидің «Нью-Йорк Трибьюн» газеті арқылы, француз ойшылының «фалангалар» деп аталатын жергілікті бірлестіктер құру идеясына халықтың ынтасын оятып, құлшыныс тудырды. 1843 жылдың басында Брисбен, Грили және басқалар Нью-Йорк қаласында Фурьешілдердің жергілікті ұйымдарын іздеу туралы жалпы үндеу жариялады. Бұл үндеу 1843 жылдың жазында өзін Солтүстік Америка фалангасының Албани бөлімшесі деп атаған топтың құрылуына себеп болды. Топтың алғашқы қатысушылары американдық кооперативтік бірлестік құру үшін жеткілікті капитал жиналады және Албани бөлімшесінің қызметі мен табысынан шабыт алып, Нью-Йорк аймағында тағы да бірнеше бөлімшелер құрылады деп сенді. Ресурстар жеткіліксіз болғанына қарамастан, Чарльз Сирс пен Нейтан Старкс басқарған Албани бөлімшесі табандылық танытып, жергілікті фаланстерийді орналастыруға жарамды ауылшаруашылық жерлерін іздеуді бастады.
Charles Fourier (1772–1837) was a French philosopher who believed that the structure of modern civilization led to poverty, unemployment, isolation, and unhappiness and that people would be better off living in organized communal societies rather than individual family units. Fourier developed the idea of the phalanstère, a collectively dwelling and cooperatively working community of 1,620 people organized on the basis of a joint stock company. While never pursued in France during his lifetime, Fourier's ideas found practical realization in the United States in the 1840s and early 1850s as a result of the books and newspaper columns of Albert Brisbane (1809–1890). It was Brisbane who translated, distilled, and adapted Fourier's ideas for an American audience, largely through the pages of Horace Greeley's New York Tribune, stirring popular enthusiasm for the French intellectual's ideas for the formation of local associations, known as "phalanxes." Early in 1843 a general call was issued in New York City by Brisbane, Greeley, and others, seeking local organizations of Fourierist groups. This call inspired the formation in the summer of 1843 of a group calling itself the Albany Branch of the North American Phalanx. It was believed by the first participants that considerable capital would be raised for establishment of an American cooperative association and that a number of other branch organizations would emerge throughout the New York region, inspired by the Albany group's activity and success. Despite clearly inadequate resources, the Albany Branch, headed by Charles Sears and Nathan Starks, decided to persevere and a search began for suitable agricultural lands upon which a local phalanstery might be established.
Құру
Ред-Бэнк, Нью-Джерсидің шағын қалашығының жанында орналасқан жер учаскесі 14 000 долларға бағаланды. Осы соманың 5 000 доллары қауымдастықтың қаражатынан бастапқы төлем ретінде жұмсалды, ал қалған 9 000 доллар уақыт өте келе төленетін ипотека ретінде қалды. Бұдан өзге, қауымдастықта аттар тұрақтындары, мал және шаналар сарайлары, ағаш өңдеу шеберханалары, мектеп, балалар бақшасы, қонақ үйлер, көркейтілген бақшалар мен жолдар, сондай-ақ жазғы маусымда жүзуге, қайықпен жүзуге және қыс айларында мұзға қол жеткізуге арналған жасанды көл болды. Солтүстік Америкалық Фаланкс құрылған кезде, онда тұратын үй шаруашылықтарының басшыларының көпшілігі ауыл шаруашылығы саласында білімді немесе тәжірибелі болған. Сол кезде 70 фут (шамамен 21 метр) ұзындықтағы мейрамхана да салынды. Солтүстік Америкалық Фаланкс алғашқы жеті жылында орташа табысқа қол жеткізіп, инвестицияланған капиталға 4,4%-дан 5,6%-ға дейін жылдық дивидендтер төледі, сонымен қатар қауымдастықтың барлық жұмыскерлеріне сағаттық жалақы төленді.
A domain of was located near the small town of Red Bank, New Jersey, priced at $14,000. Of this sum $5,000 of the community's funds were invested as a down payment, leaving a mortgage of $9,000 to be repaid over time. In addition, the community included stables, animal and wagon sheds, carpentry shops, a school and children's day care area, guest cottages, landscaped gardens and paths, and an artificial pond for bathing, boating and a supply of ice in the winter. Most of the household heads living in the North American Phalanx at the time of its formation had either passing or practical knowledge of agriculture. A 70 foot long restaurant was also constructed at the same time. The North American Phalanx was moderately successful during its first seven years of operation, paying annual dividends ranging from 4.4% to 5.6% on capital invested, as well as hourly wages to all workers of the community.
Еңбек және сыйақы
Фурье схемасына сәйкес еңбек "серия" деп аталатын жалпы бөлімдерге бөлінді, олардың алтысы Солтүстік Америкалық фалангасында болды: ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы, өндіріс, шаруашылық жұмысы, білім беру және "той-думандар" (ойын-сауық). Олардың әрқайсысында 3-тен 7-ге дейін адамнан тұратын "топтар" деп аталатын қосымша бөлімшелер болды, олар белгілі бір тапсырмалар бойынша өзара ынтымақтаса жұмыс істейтін. Әр топ өз ішінде басшы сайлап, ол жұмыс уақытын есепке алып, бөлімнің ("кеңес") басшыларымен өтетін жиналыстарда топтың өкілі болып табылатын. Шаруашылық жұмысын әйелдер атқаратын, ал шаруашылық міндеттерін ұйымдастыру басқа "сериялар" үшін қолданылатын үлгіге сәйкес жүзеге асырылатын. Жұмыс орындары үш деңгейде төленетін, ең ауыр немесе жағымсыз жұмыстарға үстеме ақы берілетін, ал жеңіл және тартымды жұмыстардан айырылатын. Бұл "үй валютасы" сол кездегі қағаз ақша сияқты бірдей мөлшерде және сыртқы түрінде болды, бірақ ортасында Шарль Фурьенің бейнесі бейнеленген. Жасы мен тамақ құны ай сайын есептеліп, барлық есеп айырысуларды жүзеге асыру үшін қолма қол ақша қолданылатын. Жағдайды одан әрі қиындатқан нәрсе – қоғамдағы белгілі диеталық сенімдері бар адамдардың көп болуы, оның ішінде вегетариандықтар мен өмір құрбаны есебінен өндірілген өнімдерді пайдаланудан бас тартқан христиан секталары. Тамақ мәселесі ақырында ортақ дастарханды мейрамханамен алмастыру арқылы шешілді; тамақ ортақ мәзірден емес, тізім бойынша берілді. Діни мәселелер жиі талқыланып, пікір алмасылған, бірақ 1853 жылға дейін қоғамда діни мәселелер бойынша қақтығыстар болған жоқ, бірақ институттың аяқталуына жақындаған сайын жағдай шиеленісе түсті. Қоғамдағы 30-40 баланың санасында ұжымдық идеалдарды қалыптастыруға күш салынып, балалар мен жастар ойын-сауықтарды, орманға саяхаттарды, кемпингтерді және қолөнер жобаларын ұйымдастыруда өзара ынтымақтасуға ынталандырылды. Бұған қоса, қоғамда әр түні орманға серуендеу, карта ойнау және пианинода ән салу сияқты жандара әлеуметтік атмосфера болды. Кішкентай ауылға келушілердің үздіксіз ағыны жаңа идеялар мен құлшыныспен пікір алмасуға мүмкіндік берді.
In accordance with the Fourierian scheme, labor was divided into general departments, called "series," of which there were six at the North American Phalanx: agriculture, livestock, manufacturing, domestic work, education, and "festal" (entertainment). Within each of these there were additional subdivisions called "groups," consisting of 3 to 7 people, who would work cooperatively on specific given tasks. Each of these groups elected a chief, who kept track of labor time and who represented it at meetings with other group chiefs at meetings of the department, called the "council." Domestic work was performed by women, with the organized subdivision of domestic tasks practiced in accordance with the model used for other series. Jobs were compensated at three levels, with exhausting or repugnant jobs earning a premium and light and attractive jobs being docked a penalty. This "house currency" was of the same general size and appearance as regular paper money of the day, but featured a central bust of Charles Fourier. Wages and assessments for room and board were made monthly, with scrip used as tender to settle the balances of all such accounts. The situation was further complicated by the presence of significant numbers of associationists with specific dietary beliefs, including contingents of vegetarians and Christian sectarians who foreswore the use of all products produced at the cost of a sacrifice of life. The dietary dilemma was ultimately resolved by the replacement of the common table with a restaurant; board was provided on an à la carte basis rather than through a common menu. While religious matters were frequently the object of discussion and debate, heated division over religious topics does not seem to have occurred in the community until 1853, with the climate sharpening as the end of the institution approached. Efforts were made to build an appreciation for collectivist ideals in the minds of the community's 30 to 40 children, with children and youth encouraged to work cooperatively in organizing amusements, forest expeditions, camping trips, and craft projects. In addition, the community had a vibrant informal social atmosphere, with nightly walks in the woods, card games, and singing around the piano. A steady stream of visitors infused new ideas and earnest discussions into the small rural society.
Құлдырау
Солтүстік Америка Фалангасы, Фурьестік қозғалыс сияқты, ақырында өз утопиялық негізімен күйреп қалды – бір ғалымның айтуынша, ол «өте көп уәде беріп, жақтастарынан аз талап еткен» жалпы сенім болды. Әлеуметтік өзгерістер мен экономикалық молшылық туралы уәделердің, қарапайым шаруашылық пен жағдайдың қиындығы арасындағы қарама-қайшылық, жұлдызды көзді қауымдастықтардың көңілін тоқтатты және олардың үміттерін ақтамады. Қоғамның бірлігі жұмыс жүктемесі мен сыйақының теңсіздігінен де зардап шекті, Карл Гарнери атап өткендей:
The North American Phalanx, like the Fourierist movement in general, was ultimately undermined by its utopian basis — a general creed which as one scholar observed "promised too much and required too little of its adherents." The disparity between promises of social transformation and economic abundance and the realities of primitive agriculture and crude living conditions ended with the disillusionment of starry eyed communitarians and their inflated expectations. The community's unity was also undermined by an inequality of workloads and compensation, as Carl Guarneri has observed:
«Фурье үшін, кейбір гармониялықтардың басқаларына қарағанда аз жұмыс істеуі шынайы құмарлық еркіндігін білдірді; бірақ американдық фалангалардағы өмір ауыр еңбек пен өзіне құрбандық етуді қажет етті. Олардың қауымдастықтары қарызға батып, тапшылық пен егін нашарлығымен күрескенде, ассоциацияшылар өз үгіттерінен зардап шекті. Фалангалар өз жұмысын істемегендермен не істеу керектігін ешқашан шеше алмады». Жалақы мөлшері келіспеушіліктің тағы бір себебі болды, 1853 жылы машина операторлары фаланга мүшелері ретінде алған жалақылары, қауымдастықтан тыс бәсекелестік өнеркәсіптегі ұқсас жұмыс үшін төленген жалақыдан айтарлықтай кем екенін ресми түрде шағымдады. Солтүстік Америка Фалангасы 1853 жылы құрылған Раритан шығанағы одағына қосылу үшін бас ағаш шеберін, білікті бағбанды және басқа да жетекші мүшелерін жоғалтып, ауыр соққыға ұшырады. Ұзақ уақыт өтпей Раритан шығанағының мүшелері мен қаржылық демеушілері Солтүстік Америка Фалангасы акцияларының алтыдан бір бөлігіне ие болды, бұл ескі фаланганың жалғасуына деген ниетін одан әрі әлсіретті.
"For Fourier, the notion that some Harmonians would work less than others demonstrated true passional freedom; life in the American phalanxes, however, required hard work and self sacrifice. As their communities struggled through indebtedness, chronic shortages, and crop failures, Associationists found themselves undermined by their own propaganda. The phalanxes never solved the problem of what to do about those who did not assume their share of the work." Wage rates were another source of discord, with machine operators formally complaining in 1853 that their wages paid as members of the phalanx ran significantly behind wages paid for comparable work in competitive industry outside the association. The North American Phalanx was also hard hit by the loss of its chief carpenter, a skilled horticulturalist, and other leading members in an 1853 succession to join the fledgling Raritan Bay Union. In short order Raritan Bay members and financial supporters owned fully one sixth of the North American Phalanx's stock, further weakening the older phalanx's resolve to continue.
Тарату
1854 жылдың 10 қыркүйегінде колонияның диірмені мен ондағы барлық мүлік өртенген кезде апат болды. Ешқандай сақтандыру төлемі алынбады, және қауымдастық 30 мың долларлық жинақталған қарызға тап болды, оны қайтарудың тікелей жолы болмады. Бұған қоса, өрт кезінде диірменде несиеге алынған көп мөлшерде бидай сақталған, және фаланга осы бидай үшін қаржылық жауапкершілікке ие болды. Хорас Грили жаңа диірмен салу үшін қауымдастыққа 12 мың доллар қарыз беруді ұсынды, бірақ фаланга мүшелері ақырында бұл ұсыныстан бас тартты, себебі ол қарызды арттырып, тағы бір қиын жаңару кезеңін қажет ететін еді. Фаланганы Фурьешілдік көзқарастағы Виктор Консидеранттың айналасында біріккен топқа сатуға тырысты, олар Техас штатындағы оның жаңа отарлау жобасына келгендер үшін тірек пункті ретінде пайдалануды жоспарлаған.
Disaster came on September 10, 1854, when a fire swept the colony's mill and all its contents. No insurance was recovered, and the community found itself facing $30,000 in accumulated debt with no ready means of repayment. Additionally, at the time of the fire the mill had housed a large quantity of wheat purchased on credit, for which the phalanx was financially responsible. While Horace Greeley offered to loan the association $12,000 for construction of a replacement facility, members of the phalanx ultimately decided not to take advantage of this offer, which would have boosted the debt load and necessitated another arduous reconstruction period. Efforts were made to sell the phalanx to a group organizing around Fourierist adherent Victor Considerant to act as a staging point for newcomers to his new colonization project in the state of Texas.
Мұра
Солтүстік Америка Фалангасы 1840 жылдардағы Фурьестік қозғалыстың екінші ең көп таралған қауымдастығы болды, оны жалпы қызығушылық тұрғысынан Массачусетс штатының Батыс Роксберидегі Брук Фермасы ғана басып өтті. Солтүстік Америка Фалангасының негізгі ғимараты 1972 жылдың қараша айына дейін сақталды, содан кейін келесі өртте қирады. Қазіргі таңда Phalanx-тың бастапқы меншігінен екі құрылыс – екеуі де жеке үйлер – күйінде сақталған. Олардың бірі, шамамен 1851 жылы салынған, Бруклиннен келген, Нью-Йорк қаласының саудагері Маркус Спрингтің коттеджі болды, ол Фаланганың қолдаушысы болған. Ол отбасымен бірге коттеджді жазғы үй ретінде пайдаланған. Мырза Спринг Фаланганың тұрақты мүшесі болмаса да, оның ең ірі акционерлерінің бірі болды, Нью-Йорктегі бірнеше әріптестерімен бірге осы жобаға 50 000 доллардан астам инвестиция салды. Нью-Джерси штатының Фрихолд қалашығындағы Монмут округі тарихи қоғамы Солтүстік Америка мұрағатының құжаттарын сақтайды, оларға құқықтық және қаржылық құжаттар, отырыс хаттамалары, түрлі қолжазбалар, Фаланга туралы жарияланған материалдар, фотосуреттер мен иллюстрациялар, карталар, суреттер және жобалар кіреді. Жинақта барлығы 148 экспонат бар, ол сөреде 2 линейдік фут кеңістікті алып жатыр және зерттеушілерге шектеусіз қолдануға ашық. с;
The North American Phalanx was the second most publicized association of the 1840s Fourierist movement, surpassed in general interest only by Brook Farm in West Roxbury, Massachusetts. The main edifice of the North American Phalanx stood until November 1972 when it was destroyed in another fire. At present, two structures – both private homes – from the original Phalanx property survive. One of them, constructed around 1851, was the cottage of Marcus Spring, a merchant from Brooklyn, New York, who was a supporter of the Phalanx. He and his family used the cottage as their summer home. Although Mr. Spring was not a resident member of the Phalanx, he was one of its largest shareholders, having invested, with several New York colleagues, over $50,000 in the endeavor. The Monmouth County Historical Association in Freehold Borough, New Jersey houses a collection of records of the North American Archive which include legal and financial documents, meeting minutes, miscellaneous manuscripts, published material about the phalanx, photographs and illustrations, maps, drawings, and blueprints. The collection contains a total of 148 items and occupies 2 linear feet of shelf space and is open for use by researchers without restriction. c;