Кіріспе

Франсис Элизабет Холбертон (7 наурыз 1917 жыл - 8 желтоқсан 2001 жыл) – американдық компьютер ғалымы. Ол алғашқы жалпы мақсаттағы электрондық цифрлық компьютер ENIAC (Electronic Numerical Integrator And Computer) құрастырушы алты бағдарламашының бірі болды. ENIAC-тің тағы бес бағдарламашысы – Жан Бартик, Рут Тейтельбаум, Кэтлин Антонелли, Марлин Мелтцер және Франсис Спенс. Холбертон компьютерлік қателерді жою кезінде тоқтату нүктелерін (breakpoints) ойлап тапты.

Ерте өмір және білім

Холбертон 1917 жылы Пенсильвания штатының Филадельфия қаласында Франсис Элизабет Снайдер болып дүниеге келді. Оның әкесі Джон Амос Снайдер (1884–1963), анасы Фрэнсис Дж. Морроу (1892–1981) болды, және ол сегіз балалы отбасының үшінші баласы еді. Холбертон журналистиканы оқыды, себебі оқу жоспары оған алыс жерлерге саяхаттауға мүмкіндік берді. 1940 жылдары журналистика әйелдерге карьера жасауға мүмкіндік беретін сирек мамандықтардың бірі болды.

Өлім

Ол 2001 жылдың 8 желтоқсанында Мэриленд штатының Роквилл қаласында 84 жасында жүрек ауруы, қант диабеті және бірнеше жыл бұрын өткерген инсульттің салдарынан қайтыс болды. Одан күйеуі Джон Вон Холбертон және қыздары Памела мен Присцилла қалды. 1997 жылы ол ENIAC-ті бағдарламалаған алғашқы алты адамның ішіндегі жалғыз әйел ретінде ЭВМ-дегі әйелдер қауымдастығының ең жоғары наградасы – Аугуста Ада Лавлейс сыйлығымен марапатталды. Сол жылы IEEE Computer Society-ден IEEE Computer Pioneer Award сыйлығын алды, себебі IEEE мәліметінше, ол "компиляция идеяларының бастауында болған" сұрыптау/біріктіру генераторын жасаған.

Мұра

Холбертон мектебі, Сан-Францискода орналасқан, бағдарламалық жасақтама инженерлері үшін жобаға негізделген мектеп, 2015 жылы оның құрметіне құрылды. 2010 жылы "Жоғары құпия Рози: Екінші дүниежүзілік соғыстың әйел "компьютерлері" атты деректі фильм шықты. Фильмде екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі лайықты патриоттық үлестеріне ерекше назар аударылған алты әйел бағдарламашының үшеуімен терең сұхбаттар көрсетілген. ENIAC командасы 2013 жылы шыққан, жүлделі "Компьютерлер" деректі фильмінің шабыты болды. Кэти Клейман және ENIAC бағдарламалаушылар жобасы жасаған бұл деректі фильмде 1940 жылдардағы ENIAC командасының түпнұсқа кадрлары, сондай-ақ ENIAC-те бірге жұмыс істеген кезеңдерін еске түсірген әйел команда мүшелерімен сұхбаттар біріктірілген. Бұл үш бөліктен тұратын серияның бірінші фильмі, ал қалған екеуі "Кодтаушылар" және "Болашақ жасаушы" деп аталады.