Морис Бишоп: Американдық ғалым, тарихшы және жазушы

Кіріспе

Америка ғалымы, тарихшы, жазушы, Гренаданың жетекшісі Моррис Гилберт Бишоп (15 сәуір 1893 – 20 қараша 1973) – романтика тарихы, әдебиеті және өмірбаяны туралы көптеген кітаптар жазған американдық ғалым. Оның еңбегі Солтүстік Американы зерттеумен қатар, одан да алыс аймарларды қамтыды. 12 жасында жетім қалған ол Нью-Йорк штаты мен Онтариода тәрбиеленіп өсті, ерте жастан жазумен айналысып, өлеңдерін жариялады және 1910 жылы Корнелл университетіне қабылданды. 1914 жылдан 1921 жылға дейін және 1942 жылдан 1945 жылға дейін басқа оқу орындарда жұмыс істегендігінен басқа, Бишоп өмірінің соңына дейін, зейнеткерлікке шыққаннан кейін де Корнеллде қызмет етті, тіпті 77 жасында наразылық білдірген адамды салтанатты жезден жасалған белгімен (mace) тоқтатып тұрды. Бишоптың еңбегі Паскаль, Петрарка, Ронсар, Ла-Рошфуко, Кабеса де Вака және Шамплен сияқты тұлғалардың өмірі мен шығармаларын, итальян, испан, латын және әсіресе француз тілдеріндегі әдебиетті қамтыды. Ол сонымен қатар аудармашы және антолог ретінде де жұмыс істеді. Бишоп кітаптарының қызықты, тартымды болуымен қатар, нақты деректерге негізделгеніне көңіл бөлді; олар осы мақсатқа жеткені үшін жоғары бағаланды, бірақ кейде жетіспегендігі үшін де сынға ұшырады. Бишоп сол кездегі танымал журналдарға жеңіл өлеңдер мен қысқа прозалық туындыларын жиі жариялап тұрды. Оның жеңіл өлеңдерін Ричард Армор, Дэвид Маккорд және Луи Унтермейер сияқты ақындар жоғары бағалады.

Ерте өмір және мансап

Моррис Бишоптың туған кезінде оның әкесі, Эдвин Рубергалл Бишоп, канадалық дәрігер, Нью-Йорк штатының Уиллард қаласындағы созылмалы психикалық ауруларға арналған Уиллард емханасында жұмыс істеді; Моррис, шын мәнінде, сол ауруханада дүниеге келді. Шарлотта Путнам Реперт былай деп жазады: «Моррис Гилберт Бишоп өзінің ақыл-есті жоғалғандарға арналған мекемеде туғанын әрқашан қызықтап отырды». Бишоп жазуды ерте бастады: оның ең алғашқы жарияланған туындысы 10 жасында «Сент-Николас» журналында жарық көрді. Ол 1910 жылы Йонкерс орта мектебін бітірді. Бишоп 1910 жылдан 1913 жылға дейін Корнелл университетінде оқыды, 1913 жылы А.В. дәрежесін алды, сондай-ақ Корнеллдің Моррисон поэзия сыйлығын (кейін Бишоп «өте қиын» деп атаған өлеңі үшін) және 1914 жылы А.М. дәрежесін алды. Бір жыл бойы Нью-Йорктегі «Гарри Портер Компани» жарнама агенттігінде копирайтер болып жұмыс істеді. Ол 1921 жылы Корнелл университетіне француз және итальян тілдерін оқытуға және 1926 жылы докторлық диссертациясын қорғауға оралды; Бишоп докторлық диссертациясын сынады. Ол өмірінің соңына дейін Корнеллмен байланыста болды – ғалым ретінде де, түлек ретінде де (1938 жылы Каппа Альфа роман әдебиетінің профессоры атанды). Бишоп 1951 жылы Афина университетінде (Фулбрайт оқыту грантымен) қонақ профессор болып жұмыс істеді, 1962 жылдан 1963 жылға дейін Уэллс колледжінде, ал 1966 жылдың көктемінде Райс университетінде дәріс берді. 1964 жылы ол Қазіргі тілдер қауымдастығының президенті болды. 1960 жылы Корнеллден зейнеткерлікке шыққаннан кейін Бишоп университеттің маршалы болып тағайындалды, бітіру салтанатына қатысты. 1970 жылғы салтанатта (ол 77 жаста болғанда) ол университеттің жезден жасалған таяғын микрофонды ұстап алуға тырысқан түлекке қарсы қолданды. «Соққы Бишоптың әдеттегі стилімен жасалды: сергектікпен, әдемілікпен және тиімділікпен», - деді президент Дейл Р. Корсон. Оның 1955 жылы алғаш жарық көрген «Француз әдебиетіне шолу» кітабы көп жылдар бойы стандартты оқулық болды (1965 және 2005 жылдары қайта жарық көрді). 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында оның тарихи тақырыптарға арналған кітаптарға жазған рецензиялары «The New York Times» газетінде жиі жарияланды. 2023 жылғы мәліметтерге сәйкес, оның 1968 жылғы орта ғасырлар тарихы әлі де басылып шығады. Ол «American Heritage» журналына тарихи мақалалар жазды, сонымен қатар «The Widening Stain» псевдонимді детективтік романы және түрлі журналдарда жарияланған күлкілі өлеңдер мен прозалық шығармалар сияқты жеңіл туындылардың авторы болды. Оның «Америка ұлттық өмірбаянындағы» жазбасында былай делінген: Бишоптың 400-ден астам туындылары көлемімен де, тақырыптарының алуандығымен де, әдемі стилімен де, зор білімімен де ерекшеленеді. Бишоп неміс, француз, испан, швед, қазіргі грек және латын тілдерін жетік білді; роман тілдеріндегі әдебиеттің барлық кеңістігін меңгеруі ерекше болды. Оның қатаң дәлдігі мен өткір көрегендігі француз тілі мен мәдениетіне арналған негізгі зерттеулеріне ғана емес, сонымен қатар оған жақсы таныс емес салаларға да маңызды үлес қосты. Бишоптың еңбектері Корнелл университетінің кітапханасының арнайы коллекциясында сақталады.

At the time of Morris Bishop's birth his father, Edwin Rubergall Bishop, a Canadian physician, was working at Willard Asylum for the Chronic Insane in Willard, New York; Morris was actually born in the hospital. efn lr|Charlotte Putnam Reppert writes: "Morris Gilbert Bishop always took wry amusement in the fact that he was born in an institution for the insane." Bishop started writing young: his earliest known publication was in St. Nicholas, when he was 10. He graduated from Yonkers High School in 1910. Bishop attended Cornell University from 1910 to 1913, earning an A. B. degree, and also Cornell's Morrison Poetry Prize in 1913 (for a poem Bishop later called "hellishly serious") and an A. M. degree in 1914. and worked as a copywriter in a New York advertising agency, the Harry Porter Company, for a year. He returned to Cornell to begin teaching French and Italian in 1921 and to earn a PhD in 1926;Bishop criticized PhD [[Thesis He was associated with Cornell for the whole of his adult life—not only as an alumnus but as an academic (in 1938 being named Kappa Alpha Professor of Romance Literature

Bishop was a visiting professor at the University of Athens (with a Fulbright teaching fellowship) in 1951, at Wells College from 1962 to 1963, and at Rice University in spring 1966. In 1964, he was president of the Modern Language Association. After retirement from Cornell in 1960, Bishop served as its marshal, officiating at graduations. During the 1970 ceremony (when he was 77), he used the university mace to fend off a graduate who was trying to seize the microphone. "The jab was given in typical Bishop style: with spontaneity, grace and effectiveness," commented the president, Dale R. Corson. His Survey of French Literature, first published in 1955, was for many years a standard textbook (revised editions were published in 1965 and, posthumously, in 2005). During the late 1950s and early 1960s his reviews of books on historical topics often appeared in The New York Times. as of 2023, his 1968 history of the Middle Ages is still in print. He was a frequent contributor of historical articles to American Heritage and also wrote a miscellany of lighter material, including the pseudonymous comic mystery The Widening Stain and humorous verse and prose pieces published by a variety of magazines. His entry in American National Biography reads:

Bishop's more than 400 publications are noteworthy not only by reason of their volume and their varied subject matter but also because of their charming style and formidable erudition. Bishop was fluent in German, French, Spanish, Swedish, modern Greek, and Latin; his command of the entire breadth of literature in the romance languages was exceptional. His scrupulous accuracy and keen insight gave substance not only to his core studies, those dealing with French language and civilization, but also to those in areas with which he was less familiar. Bishop's papers are held at Cornell University Library's Special Collections.

Паскаль

Бішптің "Паскаль: Гений өмірі" (1936) кітабына "Сент-Луис Пост Диспетч" газетінде жарық көрген шолу, оны "Паскальдың ағылшын тілінде адам және тарихи тұлға ретінде толыққанды бейнеленген алғашқы еңбегі" деп атап, жоғары баға берді, әсіресе иезуиттер мен Пор-Рояль арасындағы пікір таласын көркем суреттегені үшін. "The New York Times" газетінің шолуында кітап "Паскальдың ғалым, философ және теолог ретіндегі жетістіктерін түсіндіруге жасалған батыл әрекетімен" кітапханаға құнды үлес қосатынын, сондай-ақ Бишоптың Паскаль туралы жазудағы ынтасын жоғары бағалады. Роман тілдерін зерттеуші ғалым Артур Ливингстон кітапты әдеби өмірбаян ретінде жоғары бағалады, әсіресе Бишоптың Паскаль өміріндегі осы фактінің оның мінез-құлқына, моральдық көзқарасына және мансабының түрлі эпизодтарына тигізген әсерлерін "дарынды бала" мотиві арқылы көрсетуі үшін. Ливингстон бұл көзқарастың көрегенділік пен әділдікке жетеледі деп есептеді. Бірақ Ливингстон Бишоптың "шамадан тыс ұстамсыз фрейдизмге" ден қоюын сынға алды. Оның пікірінше, Паскаль "[өзімшілдіктен] алаяққа" айналған, оның білімі көнеріп қалған, ал "профессор Бишоптың сын-пікірі, ақын және суретші Паскальды өмірбаяны мен ой-пікірінің қоқысынан қайта жаңғыртуда ең тиімсіз" болған. Дегенмен Ливингстон кітапты ұсыныс беретін, жан-жақты және тереңдеп зерттелген еңбек деп мақтады. "Isis" журналының рецензенті Бишоптың "бірқатар және ынталы суреттің объективті бейнесін жасауда сәтті болғанын" айтты. Америка Саяси және Әлеуметтік Ғылымдар Академиясының жылнамасының рецензенті үшін "Доктор Бишоп білімді және көркем жазылған кітап жазды, оны Паскальдің әрбір жанкүйері ләззатпен оқиды". "Philosophy" журналындағы шолу кітапты "толыққанды тамаша өмірбаян" деп атады, сын мен жанашырлықты білдірді. "The Journal of Philosophy" журналының рецензенті кітаптың философтарға "Паскаль туралы материалдардың жақсы жинағы" ретінде қызығушылық тудыруы керек деп ойлады, сондай-ақ "Бішптің стильдік шабыты кейде оны басып кететіні өкінішті, бірақ көбінесе ол оны бақылауда ұстайды" деді. Бишоптың "Блез Паскаль" (1966 жылғы көптеп таралған кітап) Паскаль өмірінің қысқаша сипаттамасынан кейін оның еңбектерінің таңдаулы жинағын ұсынады. 1931-1961 жылдар аралығындағы ең көрнекті кітапты атауға шақырылған Бишоп өзінің "Паскаль: Гений өмірі" кітабын таңдап, оның дайындалуы оған көп нәрсені үйреткенін айтты. "Мұнда пайдалы сабақ бар: егер сіз ештеңе білмейтін нәрсені білгіңіз келсе, оның жайлы кітап жазыңыз".

The review of Bishop's book Pascal: The Life of Genius (1936) in the St. Louis Post Dispatch called it "the first complete description of Pascal as man and as historical figure to appear in English", and praised it highly, particularly for its lively description of the dispute between the Jesuits and Port Royal. The New York Times review described it as "a solid, comprehensive and valuable addition to the library" with "a heroic attempt to explain the achievements of Pascal as a scientist, philosopher and theologian", and praised Bishop's enthusiasm in writing about Pascal. The Romance studies scholar Arthur Livingston admired the book as a literary biography, particularly for the way in which Bishop "follows the motive of the 'child prodigy' through the varied influences of that fact in Pascal's life upon his temperament, his moral outlook and the various episodes of his career"—a viewpoint Livingston thought led to perceptiveness and fairness. But Livingston criticized what he saw as Bishop's unnecessary dalliance with "a rather timid Freudianism". He claimed that Pascal evolved "[from] a prig into a charlatan", that his learning is obsolete, and "It is in recovering Pascal the poet and artist from the dross of his biography and his thought that Professor Bishop's criticism is perhaps least effective". Yet Livingston concluded by praising the book as suggestive, comprehensive, and thorough. The reviewer for Isis found that Bishop "succeeds in painting an objective as well as an enthusiastic picture"; for the reviewer for The Annals of the American Academy of Political and Social Science, "Dr. Bishop has written a scholarly and a brilliantly written book, one which every admirer of Pascal will read with pleasure." The review in Philosophy called the book an "altogether admirable biography", both critical and sympathetic; the reviewer for The Journal of Philosophy thought it should appeal to philosophers as "a well organized collection of Pascaliana", commenting that "It is unfortunate that [Bishop's] stylistic exuberance sometimes gets the better of him, but for the most part he keeps it under control." Bishop's Blaise Pascal (a 1966 mass market paperback) followed a brief description of Pascal's life with a selection of his writings. Invited to name the outstanding book of the period 1931 to 1961, Bishop named his own Pascal: The Life of Genius, saying that its preparation had taught him much. "There is a useful lesson here: if you want to find out about something of which you know nothing, write a book about it."

Петрарка

Петрархтың «Махаббат рифмаларын» (1932) қарап шығып, Ромейн Берри Бишопқа лирикалық поэзия жазу мүмкіндігі бергеніне риза болды: итальян тілін білмесе де, Берри «осындай қанағаттандырарлық метрикалық аудармада [Петрарх пен Бишоптың] екеуі де көрініс беруі керек» деп ойлады. «Петрарх және оның әлемі» туралы Saturday Review of Literature-те (1963) жарияланған шолуда «Бишоптың кейде иконаға қарсы келетін тәсілі оның Петрархтың керемет жаңа өмірбаянын ақынды құдай санаған кітаптардан ерекшелендіреді» делінген. Italica журналындағы шолу кітапты «озық, тапқыр және көбінесе әзіл-қалжыңмен жасырылған ғылыми еңбек» деп бағалап, сондай-ақ «Петрархтың ұзақ өмірінің, оның мінезінің көп қырлылығының және оның жазбаларының жан-жақты талдауының» толық суретін ұсынғаны үшін мақтады. The Historian журналында кітаптың жартысы лекциялар сериясынан алынғаны («Индиана университетіндегі Паттен лекциялары, 1962 жылғы көктемде») айтылды, бұл оның стильін әдеттегіден гөрі әңгімелеуге бейім еткен. Жалпы, бұл жақсы жайт, бірақ кейде мазасыздық тудырады. Шекспирді зерттеуші М.К. Брэдбрук оны «қызықты» деп тапты. Canadian Journal of History журналының рецензенті кітапты «жақсы жазылған, оқуға ыңғайлы өмірбаян» деп сипаттады. Оның кейбір тұжырымдары күмәнді болғанымен, «Бишоптың кейбір ойлары керемет». Ол былай қорытындылады: «Бишоптың қолында Петрархтың өмірі барлық оқырмандар үшін жаңаша тірілуі керек». Renaissance News журналының шолуы Бишопты «[Петрархтың өмірінің көптігінің] ортасында адамды тауып, оған мейіріммен және ақылмен қарағаны үшін» мақтады, сондай-ақ кітаптың мәліметтілігі, қызығушылығы және аудармаларының әсемдігіне жоғары баға берді. The New York Times газетінің тұрақты рецензенті Орвилл Прескотт кітапты «ғылыми, бірақ жанды» деп сипаттап, «көптеген ағынмен жазылған аудармалары» бар екенін айтты, бірақ оны басынан аяғына дейін оқу үшін тым ұзақ болуы мүмкін екенін ұсынды. Speculum журналының рецензенті кітаптың кейбір керемет тұстары бар екенін мойындады, бірақ оны Петрарх маманы Эрнест Х. Уилкинстің еңбегімен салыстырды, ол әлдеқайда мұқият, «біршама жанды және тіпті одан да жақсы» және «нақты нәтиже береді», ал Бишоп Петрархтың тұжырымды суретін бере алмады, тіпті оның бар екенін де көрсетпеді. Бишоп Петрархтың хаттарын (Familiares және Seniles-тен, сондай-ақ басқа да көздерден таңдалған) латын тілінен аударды, олар «Петрархтан келген хаттар» (1966) жинағына енді. Италия әдебиетінің зерттеушісі Марк Муса оны «әдемі» аударма деп санады, ол «ақынның латын хаттарының рухын және мәнерін жеткізді». Renaissance Quarterly журналындағы шолу авторы мазмұнның Петрархтың сақталған хаттарының «шамамен оннан бір бөлігін» құрайтынын бағалап, былай деп бастады:

Reviewing Love Rimes of Petrarch (1932), Romeyn Berry enjoyed the opportunity Petrarch gave Bishop to write lyrical poetry: though unable to read the Italian, Berry thought it "safe to assume that in such a satisfying bit of metrical translation there must be much of both [Petrarch and Bishop]". The review in Saturday Review of Literature of Petrarch and His World (1963) said that "Bishop's sometimes iconoclastic approach distinguishes his magnificent new biography of Petrarch from the hero worshipping books about the poet". The review in Italica praised the book both as "a scholarly work cleverly concealed behind a sophisticated, witty, and often ironic prose", and for providing "a complete picture of Petrarch's long life, the many aspects of his character, and a scholarly analysis of the wide range of his writings". That in The Historian noted that half of the book was derived from a series of lectures ("the Patten Lectures at Indiana University during the Spring of 1962"), resulting in a style more conversational than would normally be expected: in general a plus, but occasionally to jarring effect. The Shakespeare scholar M. C. Bradbrook found the biography "engaging". The reviewer for the Canadian Journal of History described the book as "a gracefully written, very readable biography". In places its inferences are debatable, he added, but "some of Bishop's judgements are devastatingly perceptive". He concluded, "In Bishop's hands, Petrarch should come alive for all readers." The review in Renaissance News praised Bishop for "[having] managed to find a human being at the heart of [the superabundance of Petrarch's life] and to treat him kindly as well as sanely", and praised the book for its informativeness and interest and the gracefulness of its translations. The New York Times regular book reviewer Orville Prescott described the book as "scholarly and yet lively" with "many smoothly flowing translations", yet suggested that it might be found too long to be read cover to cover. The reviewer for Speculum conceded that the book had some brilliant ingredients but compared it unfavourably with one by the Petrarch specialist Ernest H. Wilkins, which was more painstaking, "equally vivid and even more so", and "emerges with something solid"; whereas Bishop failed to provide a coherent picture of Petrarch or even to give the impression that he possessed one. Bishop translated Petrarch's letters (selected from both the Familiares and the Seniles, and elsewhere) from Latin for Letters from Petrarch (1966). Mark Musa, a scholar of Italian literature, thought it an "elegant" translation—one that "captured the spirit and tone of the poet's Latin letters". The review for Renaissance Quarterly, whose author estimated that the content represented "about one tenth" of Petrarch's surviving letters, started:

Бұл латын тілін білмейтін салыстырмалы әдебиет студенттеріне арналған кітап (егер мұндайлар болса). Бұл сонымен қатар Ренессанс әдебиеті немесе Ренессанс тарихы курстарында оқитын студенттерге де арналған. Әрине, бұл кітапты оқымайтын көпшілік оқырманға да арналған. Шолуда Бишоптың кітабы Джеймс Харви Робинсон мен Генри Винчестер Ролфтың «Петрарх – алғашқы заманауи ғалым және әдебиет адамы» (1898) еңбегін толықтыратыны айтылды, соңғысы аудармаларына қарамастан «ең құнды» болып қала береді. The Modern Language Journal (MLJ) журналының шолуы аудармалардағы қысқартулар мен еркіндіктерге өкініш білдірді, бірақ кітапты «оның мақсаты болып табылатын мәдениетті жай адамдардың назарына оңай қол жетімді емес материалды жеткізуге жасалған лайықты күш-жігер» деп бағалады. Аударма өте жақсы оқылады және профессор Бишоптан күткендей әсемдікпен ерекшеленеді. Renaissance Quarterly және MLJ журналдарындағы шолуларда хаттар Петрархтың уайымдарын толығымен бейнелеудің орнына, Бишоптың немесе білімді оқырманның мүдделеріне сай таңдалған сияқты екені айтылды.

Ронсар

Француз әдебиеттанушысы Джастин О'Брайен Бишоптың "Ронсар: Ақындардың князі" (1940) еңбегін қарап шығып, бұл кітаптың – Ронсардың өмірбаяны мен сын тұрғысынан зерттеуінің, сондай-ақ аудармалар жинағының үйлесімі екенін атап өтті. Ол кітаптың "мамандарға арналмағанын, оның орнына, сендер мен үшін жазылғанын" айтты. О'Брайен Бишоптың Ронсардың "атақ-даңқының негізін құрайтын онға жуық немесе он екі мәңгілік лирикалық өлеңдерінің және тағы да көптеген өлеңдердің" өлең аудармаларын ерекше мақтады. Ол Бишоптың Ронсарды тарихи тұлға ғана емес, 20 ғасырдың ортасының ақыны ретінде жандандырғанын атап өтті. Тағы бір француз әдебиеттанушысы Х. В. Лоутон Бишоптың "Ронсардың даму кезеңдерін жандандырып, іске асырғанын" жетістік деп бағалады. Әдебиет сыншысы ретінде бұл кітап толыққанды қанағаттандырмайды… деп жазды. Ол кітаптың "жаңадан бастағандарға Ронсар поэзиясын дұрыс бағалауға көмектесетінін және тым көп қатаң талдауға қарсы дәумен боларына" қорытынды жасады. "Тохт" журналының рецензенты өмірбаянын бір жақты, ал кітапты тұтастай ғылыми емес деп тапты, бірақ аудармаларды жоғары бағалады. "Modern Language Notes" журналының рецензенты Бишоппен келіспейтін бірнеше мәселені анықтады, бірақ бұл "насихаттау жұмысының" "көңілді және пайдалы кітап" екеніне келісті.

Ла Рошфуко

Бишоптың 1951 жылғы «Ла Рошфуконың өмірі мен оқиғалары» кітабына жасаған шолуында, әдеби сыншы Ф. В. Дюпи Ла Рошфуконың «Максималары» — «белгілі бір әдістің нәтижесінде туған, тұлғалық сипаттамасы жоқ өнім» екенін айтты, [Луи Кроненбергер] оны «мақтандықты сынақ түтігінде сынап көрген ғылыми цинизм» деп анықтаған – және Бишоп, мақал-мәтелдерге құрмет көрсетпегендіктен, оларды дұрыс түсінбегенін жеткізді. Бірақ Дюпи кітаптың «керемет егжей-тегжейлілігін» және әсіресе Ла Рошфуконың өмірінің соңғы жылдарын бейнелеуін бағалады. Тағы екі рецензент кітапты мақал-мәтелдерден жасаған қорытындылары үшін жоғары бағалады.

Француз әдебиетінің шолуы

Бишоптың француз мәтіндерінен құралған екі томдық антологиясы, «Француз әдебиетіне шолу» (1955) шығармасы, «The French Review» журналында таңдауы үшін және Бишоптың әр автор туралы жазған қысқаша мақалалары үшін мақталып, онда ол «маңызды мәселелерді анықтауда үлкен қабілет көрсетеді. Оның пікірлері студент оқырманға әрқашан тиімді ұсыныстар немесе ой қозғаушы сын-ескертулер ретінде келеді». 1965 жылғы қайта жаңартылған басылымда таңдаулар өзгертіліп, түсіндірмелерге сәл қосымшалар енгізілді. Кейбір мәселелерге қарамастан, «The Modern Language Journal» журналының рецензенты бұл антологияның жақында бір ғана маңызды бәсекелесі болғанын және жаңадан өңделген жұмыстың «менің ойымша, антология екенін» жазды. Үшінші басылым (2005–2006), Кеннет Т. Риверс қайта қараған және бес томдық, таңдаулар қайтадан өзгертіліп, түсіндірмелер көбейтілді. 18 ғасырға арналған жаңа томды қараған рецензент Бишоптың бастапқы сындық пікірлерінің «нақты, айқын және көңілді» екенін, бірақ кейбір жерлерінде көне сәнді екенін атап өтті.

Мольер

Кейін Бишоптың 1950 жылы Мольердің "The Would Be Invalid" пьесасының аудармасы сахналанды. 2003 жылы бір спектакльді қарастырған бір рецензент бұл мәтінді "тырысқан тілектер мен қазіргі заманға тән сілтемелердің ерекше үйлесімі" деп тапты. Бишоптың аудармасындағы Мольердің сегіз пьесасы – "Қымбат қыздар", "Әйелдер мектебі", "Тартуф", "Мизантроп", "Өзіне қарамастан дәрігер", "Мырза болғысы келген" – 1957 жылы "Қазіргі кітапхана" томының бірі ретінде жарық көрді. "The French Review" журналының рецензенты Мольердің аудармаларын "керемет" деп бағалап, Бишоптың әр пьесаға жазған қысқаша кіріспесін жоғары бағалады. "The Modern Language Journal" журналының рецензенты Бишоптың аудармаларында "сирек кездесетін кемшіліктер" тапты, бірақ кітаптың "шын мәнінде пайдалы" болатынын болжады. Бишоптың Мольерді ағылшын тіліне аударғанға дейін, ең көп қолданылатын аударма Анри ван Лаунның "шынымен нашар" "Қазіргі кітапхана" жинағы болды, француз әдебиеттанушысы Дональд Фрейм оның "жалықтыруға шынайы талант иесі" екенін айтты. Ақын Ричард Уилбурдың "Мизантроп" пьесасының ұйқасты аудармасымен бірге, Бишоптың тоғыз ұйқассыз аудармасы Фреймге 1950 жылдары жарық көрген кезде үлкен жетістіктер болып көрінді. Бірақ кейіннен өзі Мольерді аударуға кіріскен Фрейм, Мольерді аудару үшін ұйқасты ұнатты және Вилбурдың аудармасын Бишоптің аудармасынан артық көрді, сондай-ақ "Морис Бишоптың, Мольерді жақсы білетін және керемет комедиялық ақынның (Spilt Milk, 'Ozymandias Revisited') оны ұйқастыруды қаламағанына таңырды".

Қиял кітаптары

1970 жылдан 1971 жылға дейін Бишоп төрт "әңгімелер кітабынан" тұратын серия жариялады (әрқайсысы әйелі Элисон Мейсон Кингсбери салған сызықтық суреттермен безендірілген). "A Classical Storybook" грек және латын тілдерінен жасалған, көбінесе Бишоптың өзі аударған, көркем ағылшын тіліндегі әңгімелерді ұсынады. "Greece & Rome" журналындағы рецензияда былай делінген: "Әрине, бұл қарапайым емес… (бірақ балалар оны құштарлықпен оқиды)". "The Classical Outlook" журналындағы рецензия мазмұнның алуан түрлілігі мен берілген суреттің айқындығын жоғары бағалады. "The American Scholar" журналында "A Medieval Storybook" туралы: "[Осы] әңгімелер жақсы әңгімелер кітабының мәні болып табылатын керемет сенімсіздік сезімін бөліседі"; және "Осындай жинақ үшін әңгімелерді таңдаудың жалғыз мүмкін негізі – автордың жеке талғамы, ал мырза Бишоптың таңдауы тамаша" деп жазылған. Алайда, рецензент кітаптың мұқабасындағы "әңгімелер тақырыптары әртүрлі және кейіпкерлері ортағасырлық қоғамның барлық топтарын көрсетеді… [және] мырза Бишоптың әңгімелері ортағасырлық өмір мен ой-сананы айқын көрсетеді" деген мәлімдемелерді "мырза Бишоп өте жақсы білетіндей, мүлдем негізсіз" деп тапты. Рецензент қате түсініктің алдын алуға тырыспағанына және Бишоптың "Wardour Street English" тілін қолданғанына өкінді. "A Renaissance Storybook" көбінесе Бишоптың итальян тілінен жасаған аудармаларынан тұрады. "A Romantic Storybook" "ұсынысқа лайық жинақ" деп сипатталды.

Бақша

Бишоптың алғашқы өмірбаянының бірі – «Кебеза де Ваканың саяхаты» (1933) болды. Испан саяхатшысы туралы бұл кітап «North American Review» журналында мақталып жазылды. «Нью-Йорк Таймс» газетіндегі рецензияда: «Кітапта мол мәлімет бар, кейіпкерлердің көпшілігі жалпы оқырманға белгісіз болғанымен, [Бишоп] де Ваканы жандандырды; оқиғалар дұрыс сияқты, көңіліңе тиеді, өйткені мәселелер кеше болғандай сезіледі» делінген. Кітапты Джон Эоган Келлидің «Педро де Альвародо Конкистадор» кітабымен салыстыра отырып, ақын Теодор Мейнард «[Бишоптың] стилі ерекше емес, бірақ әлдебір шаттық сыйлайды» деп жазды, кітапты қызықты деп бағалап, бірақ Бишоптың «қиялға беріліп, болжамдар жасауына» өкінді. «Заманауи тарих журналы» рецензентері оны «өте қызықты және нәрлі оқиға» деп тапты. «The Hispanic American Historical Review» және «The Journal of Negro History» журналдарындағы рецензиялар түрлі мәселелерге тоқталып өтті; алайда біріншісі кітаптың көбінесе дәл және «тамаша жазылған» деген қорытындыға келді, ал екіншісі оны «тарихи зерттеудің керемет үлгісі» деп атады. Кітабы жарық көргеннен кейін алты жыл өткен соң, Бишоп өзі жаңадан жарияланған нұсқаның артықшылығын мойындап, Клив Холленбектің «Кебеза де Ваканың жолы туралы ең толық және дәйекті зерттеуді жасағанын» жазды. Соңғы кезде Бишоптың кітабы сынға ілесе бастады. 1999 жылы жарық көрген де Ваканың кең ауқымды өмірбаянының авторлары өз ізінен келгендеріне, әсіресе Бишоп пен Энрике Пупо Уокерге «салақты зерттеулер, сенімсіз немесе тіпті қателі оқулар мен түсіндірулер» үшін төмен баға берді. 2013 жылғы мақалада Бишоптың кітабы «Кебеза де Вака туралы көңілді әңгіме, қиялдан туған диалогтармен безендірілген» деп сипатталды; оның «жаңа маршрутты түсіндіруге ешқандай тырысқандығы жоқ. Оның орнына Бишоп он төрт жыл бұрын [Харберт] Давенпорт пен [Джозеф К.] Уэллс ұсынған қорытындыларды қабылдады».

The earliest of Bishop's biographies was The Odyssey of Cabeza de Vaca (1933). This book on the Spanish explorer was praised in North American Review. The review in The New York Times concluded: "Despite an overwhelming mass of detail and despite the fact that most of his characters are unknown to the general reader, [Bishop] has made de Vaca live; and one feels admiration and indignation, as though the issues involved were things of yesterday." Comparing the book with John Eoghan Kelly's Pedro de Alvarado Conquistator, the poet Theodore Maynard wrote that "[Bishop's] style is not distinguished, but is at least vivacious", praising the book as entertaining but regretting that Bishop "indulges his propensity for fanciful speculation". The reviewer for The Journal of Modern History found it a "highly entertaining and instructive narrative". The reviews in both The Hispanic American Historical Review and The Journal of Negro History pointed out various problems; yet the former concluded that the book was largely accurate as well as "delightfully written", and the latter that the book was "a brilliant piece of historical research". Just six years after publication of his book, Bishop himself acknowledged the superiority of a newly published alternative, writing that Cleve Hallenbeck "has produced the best informed and best argued study of Cabeza de Vaca's route that has ever been made". More recently Bishop's book has been criticized. The authors of a larger biography of de Vaca published in 1999 give their predecessors, and particularly Bishop and Enrique Pupo Walker, "low marks for shoddy research and implausible or plainly erroneous readings and interpretations". A 2013 paper describes Bishop's book as "a breezy narrative about Cabeza de Vaca, spiced with imaginary dialogue"; saying that it "made no attempt to advance a new route interpretation. Instead, Bishop accepted the conclusions of [Harbert] Davenport and [Joseph K.] Wells set forth some fourteen years earlier".

Канада

Археолог Артур Паркер Бишоптың 1948 жылғы француз саяхатшысы Самуэль де Шампленнің өмірбаяны, «Шамплен: Ерен ердің өмірі» атты еңбегін «күшті батыр туралы жақсы және тікелей баяндама, [бірақ] романдық әдебиеттей қызықты» деп жоғары бағалады, сондай-ақ Шампленді артық созбай түсінікті етуіне тоқталды. «The New York Times» газетінде кітапқа Орвилл Прескотт («жанды және ғылыми», «тамаша») және Джон А. Кроут («көтеріңкі», «Мырза Бишоптың көтеріңкі қиялы деректерден түсінікті мотивтері мен сәтсіздік пен табысқа қарамастан жарқыраған мінезі бар адамды жасайды») жоғары баға берді. Экономика тарихшысы Айрин Спри, Бишоп Шампленнің тарихын «кейде мазасыз стильде баяндаса да, [кітап] бірінші қолынан алынған деректерді мұқият зерттеуге негізделген және адам мен географиялық қызығушылыққа толы» деп жазды. «Queen’s Quarterly» журналындағы рецензия кітаптың «Шамплен ескерткіштен түсіріліп, қарапайым адамға айналдырылған» деп аталуы мүмкін екенін айтты; канадалық тарихшылардың Шамплен сияқты тұлғаларға көңілсіздікпен, тіпті құлшыныспен қарауы өкінішті; ал Бишоп оны «жақсы көңіл-күймен жақындықпен» жасай алды, нәтижесінде «тартымды кітап» пайда болды. Тарихшы Э. Р. Адаир кітапты ойдан шығарылған әңгімелер мен ұсақ қателер үшін сынады, бірақ оның «тұрақты қызығушылық пен ләззат» сыйлайтынын айтты. Тарихшы Майло М. Куайф Бишоптың қиялын қолдануын сынға алды, бірақ кітаптың «Америка тарихына қызығушылық танытқан әркімнің кітапханасына құнды және қызықты қосымша болатынын» айтты. «The American Historical Review» журналындағы рецензия оны «әсем емес, бірақ толыққанды хабардар және салмақты кітап» деп сипаттады; психолог Элси Мюррей оны «психологиялық зерделілік пен мұқият зерттеудің сирек кездесетін үйлесімі» деп атады. Тарихшы Грейс Ли Нут оны осылай бағалады: «Ешкім бұл кітаптың ұлы саяхатшының ғылыми немесе толыққанды өмірбаяны екендігіне немесе Шампленнің өмірі мен жетістіктері туралы білімімізге еңбек ететініне сенбеуі керек». Ол сондай-ақ оның жазу стилін монотонды деп тапты. Бишоптың «Ақ адамдар Сент-Лоуренс өзеніне келді» (1961) атты кітабы колониализм әдебиетіне шолу жасағанда, оны Les Canadiens d'autrefois еңбегімен бірге, жалпы оқырмандар мен мектеп оқушыларына тартымды деп санап, еске алуға лайық емес деп танылды. Алайда, романшы Робертсон Дэвис кітаптан қатты ләззат алды, оны «Канададағы саяхат тарихына кіріспе» ретінде бағалап, оның негізінде болған Бишоптың лекцияларында болғанын тіледі.

The archaeologist Arthur C. Parker praised Bishop's 1948 biography of the French explorer Samuel de Champlain, Champlain: The Life of Fortitude, as "a good and straightforward account of a mighty hero [that is nevertheless] as exciting as a bit of romance literature", and for making Champlain understandable without running to excessive length. In The New York Times, the book was praised highly both by Orville Prescott ("lively and scholarly", "excellent") and by John A. Krout ("spirited", "Mr. Bishop's spirited imagination evokes from the record a man whose motives are understandable and whose character shines through both failure and success"). The economic historian Irene Spry wrote that although Bishop told Champlain's tale "in a sometimes jarringly skittish style [the book] is based on a serious study of first hand sources and is full both of human and geographic interest". The review in Queen's Quarterly started by saying that the book "might equally well have been entitled Champlain Taken Down off His Monument and Made Human"; regretting that Canadian historians approached figures such as Champlain with humility, even servility; whereas Bishop was able to do so with "good humoured intimacy"—the result was a "charming book". Though faulting the book for fabricated conversations and minor errors, the historian E. R. Adair praised it as providing "constant interest and pleasure". The historian Milo M. Quaife also criticized Bishop's exercise of his imagination, but nevertheless said that the book "will be a worthy and entertaining addition to the bookshelf of anyone who cares to read about the American past". The review in The American Historical Review described it as an "unpretentious but thoroughly informed and judicious book"; the psychologist Elsie Murray called it "a rare blend of psychological acumen and careful scholarship". The historian Grace Lee Nute was much less appreciative: "[N]o one should be misled into believing that this is a scholarly or definitive life of the great explorer, or that it adds anything of note to our knowledge of Champlain's life and achievements." She also found its written style monotonous. Bishop's White Men Came to the St. Lawrence (1961) earned a dismissive mention in a survey of the literature of colonialism that classed it with Les Canadiens d'autrefois of as likely to appeal to the general public and schoolchildren. However, the novelist Robertson Davies greatly enjoyed the book "[a]s an introduction to the history of exploration in Canada", writing that he wished he had been present at Bishop's lectures on which it was based.

Орта ғасырлардағы кітап

Бишоптың "Орта ғасырлар горизонт кітабы" деген атауы американдық баспасының сәнді "Горизонт" журналынан алынған. Кітап 1968 жылы Джей Джейкобс редакциялаған "Ұлы соборлар горизонт кітабымен" бірге шығу үшін жарық көрді, олар екеуі "Орта ғасырлық әлем тарихы" құрады. Бишоптың кітабы "кемшін ғылыми еңбек және көркем стильде жазылған" делінген. "Орта ғасырлар горизонт кітабы" 5-дан 16 ғасырға дейінгі мың жылдықты қамтиды. "Бұл повесть күнделікті өмірдің ұсақ-түйектеріне назар аударады", - деп бір рецензент бағалаған, соборлар туралы кітаппен бірге бұл кітап "сала мамандарына да, "зиялылықпен ойлайтын кез келген адамға да" "құнды сый" болады деді. Кейіннен кітап "Орта ғасырлар", "Орта ғасырлар пингвин кітабы" және "Орта ғасырлар пеликан кітабы" аттарымен қайта басылды.

Корнеллдің тарихы

1962 жылы Бишоптың «Корнелл тарихы» жарық көргенге дейін университеттің тек екі тарихы болды: «Корнелл университеті: негізін қалаушылар және құрылуы» (1943), Карл Беккердің алғашқы студенттер келгенге дейінгі кезең туралы жоғары бағаланған еңбегі; және Уотерман Томас Хьюетттің «Корнелл университеті: тарих» (1905) кітабы. «The Journal of Higher Education» журналындағы рецензияда былай делінген: «Жалпы оқырманды қызықтыратын стильде жазылғанмен, университеттің физикалық және білім беру дамуына баса назар беріліп, кеңінен қарастырылмаған әлеуметтік және академиялық контекст осы кітапты негізінен Корнелл университетінің түлектеріне арналған етеді». Автор мұны өкінді, бірақ бірнеше жер гранты университеттерінің құрылған күнінің жүз жылдығы жақын арада келеді және осыған ұқсас, жеке институттардың тарихын жазуға мүмкіндік береді, олардың негізінде одан да жалпы тарихтар жазылуы мүмкін деп атап өтті. «History of Education Quarterly» журналының рецензенты Бишоптың негізін қалаушылар – Езра Корнелл және Эндрю Д. Уайтты бейнелеуін, сондай-ақ кітапты тұтастай алғанда жоғары бағалады, әсіресе «университет басшылары армандаған және жұмыс істеген кең әлеуметтік, интеллектуалды және мәдени ортаның маңызды сипаттамалары» үшін. «Washington, D. C. Evening Star» газетіндегі рецензияда осы тарих жанрының ерекше мысалы деп бағаланып, университеттің және автордың ерекшелігіне байланысты қызығушылық тудырды. «Профессор Бишоптың әсем, тіпті викториялық стильдегі жазуы өте әсерлі. Оның еңбегі тіпті ең талапкер оқырманның да күтілгенін асып түседі». Жұмыстың бірінші бөлігі 1967 жылы «Early Cornell, 1865–1900» деген атпен қайта басылды. Бұл еңбек «British Journal of Educational Studies» журналында Беккердің «Корнелл университеті: негізін қалаушылар және құрылуы» кітабымен бірге қарастырылды. Рецензент Беккердің еңбегі жалпы оқырманға көбірек ұнайтынын, ал Бишоптың кітабы «көбірек құрметпен қарастырылатынын», бірақ екеуі де «престижді оқу орнына лайықты құрмет» екенін жазды. «Корнелл тарихы» жарық көргеннен кейін де ондаған жылдар бойы жоғары беделін сақтап келді.

Before the publication in 1962 of Bishop's A History of Cornell, the university had just two histories: Cornell University: Founders and the Founding (1943), a highly regarded account by Carl Becker of the period before the arrival of its first students; and Waterman Thomas Hewett's plodding Cornell University: A History (1905). The review in The Journal of Higher Education said that: "Although written in a style to interest the general reader, the concentration inward—on the physical and educational development of the University, omitting any extended treatment of the larger social and academic context—makes it a book primarily for Cornellians." The writer regretted this, but observed that the hundredth anniversaries of a number of the land grant universities would soon arrive and might prompt a number of similar, single institution histories, on the bases of which more general histories could be written. History of Education Quarterlys reviewer had high praise for Bishop's portrayal of the founders, Ezra Cornell and Andrew D. White, and indeed for the book as a whole, not least for its "substantial sketches of the wider social, intellectual, and cultural contexts within which [the university's] leaders dreamed and worked". The review in the Washington, D. C. Evening Star found the history an unusually absorbing example of its genre, thanks to the distinctiveness of both the university and the author. "Prof. Bishop's sonorous almost victorian style is vividly evocative. . [His] account is more than even the most captious reader could ask." The first part of the work was reissued in 1967 as Early Cornell, 1865–1900. It was reviewed in British Journal of Educational Studies together with Becker's Cornell University: Founders and the Founding. The reviewer wrote that Becker's work was more likely to appeal to the general reader—Bishop's book being "more reverent"—but that both constituted "a fitting tribute to a prestige institution". A History of Cornell retained its high reputation decades after it was published.

Құйылған сүт

Стенли Эдгар Хайман Бишоптың екінші жинағындағы өлеңдерін, "Сүт төгілген" (1942) және Ричард Армордың "Сіз тілесеңіз" жинағын, Нью-Йорк стиліндегі жеңіл өлеңнің типік мысалы деп санады: "жеңіл өлеңдердің тақырыптары" жиналып, ескірген "Жеңіл өлең көзқарасын" құрайды, бәрі де "бір отырыста бірнеше өлең оқығаннан кейін мінсіз техникалық шеберлікпен қатар, жалықтыру сезімін тудырады". Хайман "Огден Нэштің көп бөлігін" және Филис МакГинли мен Э.Б. Уайттың жеңіл өлеңдерін Бишоп, Армор және басқалардың осы қарапайым туындыларынан жоғары бағалады. Ол сондай-ақ "The New Yorker" журналының "шындық өлеңдері" өте жоғары сапалы және әлеуметтік мазмұнымен толыққанды екенін айтты. Хайман сияқты, Томас Сугрю де кейбір өлеңдердің тақырыбын ескірген деп тапты. Бишоптың классикалық формаларды қолдану шеберлігінен гөрі, Сугрю Бишоптың "өзінің балалық шағына оралғандағы" нәтижелерін және оның "Рабле ақыл-ойы" артық бағалады. Сугрю "[Ричард Армор үйленген, ал мырза Бишоп үйленбеген" деп жазса да, сол кезде Луи Унтермейер "Сүт төгілген" жинағына оң баға берді. "Мырза Бишоп жаңалықтардың авторы емес" деп мойындаса да, ол "Ф.П.А., Артур Гитерман, Норман Леви, Филис МакГинли және Дэвид МакКорд сияқты алдамшы бейжайлықтағы қазіргі заманғы сарапшылармен теңеседі және олардың алдын озып кетеді. Бұл кітапта қызықты әзілдерге, көңілді оқиғаларға, сыни ойларға толы материал көп".

Басқа жазу

Бишоптың жастық шағындағы тәжірибелеріне 1914 жылы қойылған пьеса кіреді, ол кейіннен «сахнада көрген ең нашар пьеса болды және, мүмкін, кез келген сахнада көрсетілген ең нашар пьеса болды» деп жазды. 1942 жылы Бишоп «Британдық юмордың қазынасы» антологиясын жариялады. Queen's Quarterly журналындағы осы антологияға жасалған шолуда кейбір таңдаулар сұрақ тудырды, бірақ былай делінді: «Міне, бізде британдық юморды ғана емес, оны өте нәзік сезіне білетін америкалық бар. Біз оның не оның нәзіктігін, немесе одан да аз нәзік оқырмандар толыққанды бағалай алмайды деп қорқамыз. Бірақ бұл оның кінәсі емес, олардың кінәсі». Орвилл Прескот та таңдауға таң қалды, Бишоп кейбір туындыларды күлкілі деп тапқанда «тек қайғылы таңғалуын» білдірді. Бірақ кейбір өкініштеріне қарамастан, ол «Бұл жақсы кітап, қалың, бай, жаңа және шырынды кітап» деген қорытындыға келді. Бишоптың автобиографиясын оның қызы Элисон Джоли «Мен бұрын осында болған сияқтымын» деген атпен редакциялады; ол «Бишоптың көптеген хаттарының мәтіні мен өлеңдерін, сондай-ақ Бишоп пен оның отбасының бірнеше суреттері мен фотосуреттерін қамтиды». 2024 жылға дейін ол жарияланбады.

Басқа міндеттер

Бишоп 1969 жылғы «Америка мұрасы ағылшын тілінің сөздігі» атты алғашқы басылымның Пайдалану тобын басқарды. Бір есеп бойынша, Пайдалану тобының құрамындағы 105 адамның ішінде Бишоп Кальверт Уоткинс, Марио Пей және, мүмкін, Мортон В. Блумфилдпен бірге «тіл мамандары» деп саналарлық үш немесе төрт адамның бірі болды. Топтың мүшелерінің көпшілігі егде жастағы (орташа жасы 64), ақ нәсілді, ер және орта тапқа жататын адамдардан құралған. Бір ғалым оның көзқарасын былай бағалады: «Бишоптың тілге қатысты көзқарасы аристократиялық; «білімі жоқ көпшіліктің табиғи сөйлеуі» оған тілдік және әлеуметтік тұрғыдан да қиындық тудырған болар». Бишоп 1957 жылдан 1961 жылға дейін Корнелл университетінің профессорлар кеңесінің мүшесі болды. Өмірінің соңында Бишоп Олин кітапханасының Фиске Петрарка коллекциясының сақтаушысы қызметін атқарды.

Жеке өмір

1927 жылы (1898–1988) өзінің көптеген кітаптарын суреттеуге кірісті. (Олар Корнеллде танысты, онда ол фреска суретшісі Эзра Винтердің екі көмекшісінің бірі болып жұмыс істеді. Отбасы 903 Уайкофф-роуд, Каюга-Хайтс мекенжайында тұрды. 1940 жылдары Владимир Набоковтың АҚШ-тағы шағын даңқы көбінесе Atlantic Monthly журналында жарияланған әңгімелерінен туындады. Бишоп оларды өте бағалады, ал 1947 жылы Набоковтың Велсли колледжінде оқытатынын білген соң, оны Корнеллдегі орыс әдебиеті кафедрасының бос орынына үміткер болуға шақырды, аталған лауазымға тағайындау комитетін Бишоп басқарды. Набоков, Бишоптың өлеңдерін біліп, ұнатып жүргендіктен, комитет мүшелерін әсерлі етуге мүкіндік алды, соның салдарынан Бишоптар мен Набоковтар бірден бірін-бірі ұнатып қалды. Набоков пен оның әйелі Вера Корнеллде болған кезде, "олардың жалғыз жақын достары" Бишоптар болды, олардың үйінде жиі бірге тамақтанатын. Бишоп "өмірінің соңына дейін [Набоковтың] жақын досы, хат алмасушысы және әдеби кеңесшісі болып қалды".