Оқушының өзімен және көмекпен шеше алатын тапсырмаларының айырмасы
Zone of proximal development
Жақын даму аймағы – шәкірттің көмексіз және көмекпен орындай алатынының арасындағы айырма. Оқу психологиясы, Вygotsкий теориясы. Білімді серікпен даму.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Білім алушының көмексіз не істей алатыны мен көмекпен не істей алатыны арасындағы айырмашылық.
Difference between what a learner can do without help and what they can do with help
Жақын даму аймағы (ЖДА) – білім беру психологиясындағы ұғым. Ол білім алушының қолдаусыз не істей алатыны мен қолдаумен де істей алмайтыны арасындағы кеңістікті көрсетеді. Бұл – білім алушы мұғалімнің немесе білімі мен тәжірибесі мол әріптесінің ("білімді жолдас") көмегімен ғана орындай алатын мүмкіндіктер шегі. Бұл ұғымды психолог Лев Выготский (1896–1934) өмірінің соңғы үш жылында енгізді, бірақ толық дамытпады. Выготский баланың "білімді жолдас" – құрбысы немесе ересегі сияқты адаммен әңгімелесу арқылы, бірте-бірте әлеуметтік өзара әрекеттесу мен түсіну процесі арқылы дербес түрде мәселелерді шешуге және көмексіз белгілі бір тапсырмаларды орындауға қабілеттенетінін айтты. Выготскийден кейін кейбір педагогтар білім берудің мақсаты – балаларға олардың жақын даму аймағына сәйкес келетін тәжірибе беру, осылайша олардың жеке оқу дағдыларын және стратегияларын дамыту және жетілдіру деп санайды.
The zone of proximal development (ZPD) is a concept in educational psychology. It represents the space between what a learner is capable of doing unsupported and what the learner cannot do even with support. It is the range where the learner is able to perform, but only with support from a teacher or a peer with more knowledge or expertise (a "more knowledgeable other"). The concept was introduced, but not fully developed, by psychologist Lev Vygotsky (1896–1934) during the last three years of his life. Vygotsky argued that a child gets involved in a dialogue with the "more knowledgeable other", such as a peer or an adult, and gradually, through social interaction and sense making, develops the ability to solve problems independently and do certain tasks without help. Following Vygotsky, some educators believe that the role of education is to give children experiences that are within their zones of proximal development, thereby encouraging and advancing their individual learning skills and strategies.
Шығу тегі
Проксималды даму аймағы туралы ұғымды бастапқыда Выготский студенттердің интеллектуалдық деңгейін бағалау үшін білімге негізделген академиялық тесттерді пайдалануға қарсы аргумент ретінде әзірлеген. Ол сондай-ақ Жан Пиажедің балалардың жеке және тәуелсіз оқушылар екендігі туралы теориясын одан әрі дамыту мақсатында ZPD-ді құрды. Выготский мектептегі оқытудың балаларға тигізетін әсерін зерттеуге көп уақыт арнады және балалар тілдік ұғымдарды өте оңай меңгеретінін, бірақ математика мен жазу оларға соншалықты жеңіл келмейтінін байқады. Негізінде, ол осы ұғымдардың мектептерде қажетсіз бағалаулармен оқытылуы оқушылар үшін қиындық тудырады деген қорытындыға келді. Пиаже даму мен оқыту арасында нақты айырмашылық бар деп сенді. Оның айтуынша, даму – балалардың өз күш-жігерімен басталып, өздері аяқтайтын спонтанды процесс. Пиаже тәуелсіз ойлауды қолдады және мектептерде кең таралған мұғалімдер жетекшілік ететін стандартты оқыту әдісін сынады. Ал Выготский спонтанды, табиғи дамуды маңызды деп есептегенмен, оны толыққанды деп санамады. Балалардың өзіндік күштерімен әр нәрсені ашуға рұқсат етілсе, олар үлкен жетістіктерге жете алмайды деп ойлады. Баланың дамуы үшін олар білімі мол адамдармен (ББА) өзара әрекеттесе білуі өте қажет: мұндай мүмкіндік болмаса, олар өз білімдерін кеңейте алмайды. Білімі мол адамдар (ББА) термині нақты міндет, идея немесе түсінік бойынша оқушыдан жақсырақ түсінетін немесе жоғары қабілетке ие адамды сипаттау үшін қолданылады. Ол балалардың бұрынғы буыннан келген білім мен құралдардың көмегімен үлкен пайда көретін мәдени тәжірибелерді атап өтті. Выготский жақсы мұғалімдер тым қиын материалды ұсынбауы керек, керісінше, "оқушыларды өзімен бірге жетелеуі" керек екенін айтты. Ол: "Егер екі бала бір сынақта бірдей нәтиже көрсетсе, олардың даму деңгейі де бірдей болады ма?" – деген сұрақ қойды. Ол олардың деңгейлері бірдей емес деген қорытындыға келді. Дегенмен, Выготскийдің ерте қайтысы проксималды даму аймағы бойынша жұмысын тоқтатты және ол көбінесе аяқталмай қалды.
The concept of the zone of proximal development was originally developed by Vygotsky to argue against the use of academic, knowledge based tests as a means to gauge students' intelligence. He also created ZPD to further develop Jean Piaget's theory of children being lone and autonomous learners. Vygotsky spent a lot of time studying the impact of school instruction on children and noted that children grasp language concepts quite naturally, but that math and writing did not come as naturally. Essentially, he concluded that because these concepts were taught in school settings with unnecessary assessments, they were more difficult for learners. Piaget believed that there was a clear distinction between development and teaching. He said that development is a spontaneous process that is initiated and completed by the children, stemming from their own efforts. Piaget was a proponent of independent thinking and critical of the standard teacher led instruction that was common practice in schools. Alternatively, Vygotsky saw natural, spontaneous development as important, but not all important. He believed that children would not advance very far if they were left to discover everything on their own It is crucial for a child's development that they are able to interact with more knowledgeable others: they are not able to expand on what they know if this is not possible. The term more knowledgeable others (MKO) is used to describe someone who has a better understanding or higher ability level than the learner, in reference to the specific task, idea, or concept. He noted cultural experiences where children are greatly helped by knowledge and tools handed down from previous generations. Vygotsky noted that good teachers should not present material that is too difficult and "pull the students along." He proposed a question: "if two children perform the same on a test, are their levels of development the same?" He concluded that they were not. However, Vygotsky's untimely death interrupted his work on the zone of proximal development, and it remained mostly incomplete.
Анықтама
Виготскийдің бастапқы тұжырымдамасынан бері жақын даму аймағының анықтамасы кеңейтіліп, өзгертілді. Жақын даму аймағы – жоғары дағдыға ие мұғалімнің немесе әріптестің көмегімен оқу процесі жүзеге асатын оқу саласы. Жақын даму аймағындағы кез келген функция белгілі бір ішкі контекстте қалыптасады, ол функцияның нақты деңгейін ғана емес, сонымен қатар баланың қаншалықты көмекке бейімделгенін, осы көмектің ұсынылу ретін, бұрын қалыптасқан стереотиптердің икемділігін немесе қатаңдығын, баланың ынтымақтасуға дайындығын және басқа да факторларды қамтиды. Бұл контекст функцияның даму мүмкіндігін диагностикалауға әсер ете алады.
Since Vygotsky's original conception, the definition for the zone of proximal development has been expanded and modified. The zone of proximal development is an area of learning that occurs when a person is assisted by a teacher or peer with a higher skill set. Any function within the zone of proximal development matures within a particular internal context that includes not only the function's actual level but also how susceptible the child is to types of help, the sequence in which these types of help are offered, the flexibility or rigidity of previously formed stereotypes, how willing the child is to collaborate, along with other factors. This context can impact the diagnosis of a function's potential level of development.
Жасалма
ZPD ұғымы білім беру контекстінде балалардың психикалық дамуын зерттеуде кеңінен қолданылады. ZPD тұжырымдамасы эшафолдинг ретінде қарастырылады, яғни әрекетті орындау үшін "тірек нүктелері" құрылымы. Бұл балаға ZPD-да жұмыс істеуге мүмкіндік беру үшін ересектен немесе одан да білікті әріптестен алынған көмек немесе басшылықты білдіреді. Виготский өзі бұл терминді ешқашан атамағанымен, эшафолдингті алғаш рет Жером Брунер, Дэвид Вуд және Гейл Росс әзірледі, сонымен қатар Виготскийдің ZPD тұжырымдамасын түрлі білім беру контексттеріне қолданды. Эшафолдинг – мұғалім немесе одан білікті адам оқушыға қажет болғанда көмек көрсететін, ал қажеттілік туғанда осы көмекті азайтатын процесс – жұмысшылар ғимаратты аяқтағаннан кейін құрылыс қаңқасын алып тастағандай. "Эшафолдинг – ересектердің баланың оқуын бағыттау жолы, оның ішінде нақты сұрақтар қою және жағымды өзара әрекеттесу." Бұл тұжырымдаманы Мерседес Чавес Хайме, Энн Браун және басқалар одан әрі дамытты. ZPD-ның осы түсіндірмесіне негізделген бірнеше оқу бағдарламалары жасалды, соның ішінде өзара оқыту және динамикалық бағалау. Эшафолдингтің тиімді болуы үшін баланың білім деңгейінен бастап, одан әрі дамыту қажет. Математикада жақын даму аймағында оқушылар бір немесе бірнеше мысалдарды көрген математикалық жаттығулар қолданылады. Орта мектепте белгілі бір эшафолдинг көмегі көрсетіледі, ал жоғары білім беру деңгейінде көбінесе одан да аз көмек беріледі. Соңында студенттер аймақтан тыс қиындықтар туындағанда кітапхана ресурстарын немесе жетекші табуы керек. Эшафолдингтің тағы бір мысалы – көлік жүргізуді үйрену. Ата-аналар мен жүргізушілер оқушыға машинаның жұмыс істеу механизмін, рульдегі қолдардың дұрыс орналасуын, жолды қарау техникасын және т.б. көрсетіп, оқу жолында басшылық етеді. Оқушы жетістікке жеткенде, өздігінен көлік жүргізуге дайын болғанша, аздап нұсқау қажет болады. Эшафолдинг тұжырымдамасын әр түрлі өмірлік жағдайларда және, тіпті, әркімнің қалай оқуын түсіндіруде байқауға болады. Адам (әдетте) бір тақырып туралы барлық біліммен туылмайды. Алдымен негізгі білімді меңгеру керек, содан кейін белгілі бір пән немесе дағдыны меңгеру үшін бұрынғы білімге сүйенуге болады.
The concept of the ZPD is widely used to study children's mental development as it relates to educational context. The ZPD concept is seen as a scaffolding, a structure of "support points" for performing an action. This refers to the help or guidance received from an adult or more competent peer to permit the child to work within the ZPD. Although Vygotsky himself never mentioned the term, scaffolding was first developed by Jerome Bruner, David Wood, and Gail Ross, while applying Vygotsky's concept of ZPD to various educational contexts. Scaffolding is a process through which a teacher or a more competent peer helps a student in their ZPD as necessary and tapers off this aid as it becomes unnecessary—much as workers remove a scaffold from a building after they complete construction. "Scaffolding [is] the way the adult guides the child's learning via focused questions and positive interactions." This concept has been further developed by Mercedes Chaves Jaime, Ann Brown, among others. Several instructional programs were developed based on this interpretation of the ZPD, including reciprocal teaching and dynamic assessment. For scaffolding to be effective, one must start at the child's level of knowledge and build from there. In mathematics, proximal development uses mathematical exercises for which students have seen one or more worked examples. In secondary school some scaffolding is provided, and generally much less at the tertiary level. Ultimately students must find library resources or a tutor when presented with challenges beyond the zone. Another example of scaffolding is learning to drive. Parents and driving instructors guide driving students along the way by showing them the mechanics of how the car operates, the correct hand positions on the steering wheel, the technique of scanning the roadway, etc. As the student progresses, less and less instruction is needed, until they are ready to drive on their own. The concept of scaffolding can be observed in various life situations and arguably in the basis of how everyone learns. One does not (normally) begin knowing everything that there is to know about a subject. The basics must be learned first so one can build on prior knowledge towards mastery of a particular subject or skill.
Білім беру саласының қызметкерлері үшін әсері
Түрлі зерттеулер, әртүрлі тәсілдер мен зерттеу аяларын қолдана отырып, ынтымақтастық оқытудың көптеген жағдайлар мен контексттерде тиімді екенін дәлелдеді. Мұғалімдер оқушылардың өздері жеке орындай алмайтын, бірақ көмекпен орындай алатын тапсырмаларды бергені жөн; олар оқушыларға тапсырмаларды өздігінен аяқтауға үйренуге жеткілікті көмек көрсетуі керек, содан кейін оқушыларға әдетте мүмкін болмас қиын тапсырмаларды орындауға мүмкіндік беретін орта жасауы керек. Ересектер арасындағы өзара әріптестік ынтымақтастық пен жетістікті қолдау үшін бір-бірін сынап, жаңғыртуы керек. Оқушының жақын даму аймағын (ZPD) пайдалану, әсіресе ерте балалық шақта, әр балаға қиындықтар арқылы көмектесу және олардың оқушылармен ынтымақтастығын жетістікке жету құралы ретінде қолдануға көмектеседі. Мейер жақын даму аймағының қалай және неге пайда болатынына теориялық негіз беру үшін когнитивтік эволюциялық қысым және когнитивтік эмпатиялық резонанс тұжырымдамаларын пайдаланды, бұл эшафолдингті қалай тиімді пайдалануға болатынын да көрсетеді.
Various investigations, using different approaches and research frameworks have proved collaborative learning to be effective in many kinds of settings and contexts. Teachers should assign tasks that students cannot do on their own, but which they can do with assistance; they should provide just enough assistance so that students learn to complete the tasks independently and then provide an environment that enables students to do harder tasks than would otherwise be possible. In the context of adults, peers should challenge each other in order to support collaboration and success. Utilizing student's ZPD can assist especially with early childhood learning by guiding each child through challenges and using their student collaboration as a tool for success. Meyer used the concepts of Cognitive Evolutionary Pressure and Cognitive Empathetic Resonance to provide a theoretical underpinning for how and why the zone of proximal development arises, and this also has implications for how scaffolding can best be used.
Қиындықтар
Білім берудегі іргетастың белгілі бір шектері бар. Оқушылардың білімін арттыру үшін жан-жақты қолдау көрсетудегі ең үлкен қиындықтардың бірі – көптеген оқушыны басқару. Іргетастың оқушылар үшін салыстырмалы түрде тәуелсіз процесс болуы тиіс болғанымен, үлкен сыныптарда жеке басшылық берудің алғашқы кезеңін қадағалау қиынға түсуі мүмкін. Сондықтан, іргетасты қолданатын сабақ жоспарында уақыт маңызды рөл атқарады. Көптеген оқушыны қабылдау үшін мұғалімдер сабақтың бір бөлігін қысқартуға немесе әр оқушыға арналған уақытты азайтуға мәжбүр болады. Мұндай асығу салдарынан оқушылардың қызығушылығы төмендеп, тіпті өзара оқытудың тиімділігі де жоғалуы мүмкін. Оқушының танымдық қабілеттері де іргетастың сәттілігінде маңызды роль атқарады. Оқушылар идеалды жағдайда жақын даму аймағында білім алады, бірақ бұл әрқашан осылай бола бермейді. Оқушылардың жеке қабілеттерін және алдыңғы білімдерін анықтау – сәтті іргетастың бір қиындығы. Егер оқушылар осы оқу тәсіліне жеткілікті дайын болмаса және өздерін әріптестерімен салыстыра бастаса, олардың өзіне сену деңгейі мен оқуға деген мотивациясы төмендеуі мүмкін. Осы қиындықтарды және жақын даму аймағының ерекшеліктерін ескеру маңызды, сонда ғана мұғалімдер осы мәселелерді шешу жолдарын немесе оқыту әдістемелерін өзгертуге болады.
Scaffolding in education does have some boundaries. One of the largest hurdles to overcome when providing ample support for student learning is managing multiple students. While scaffolding is meant to be a relatively independent process for students, the initial phase of providing individual guidance can easily be overseen when managing large classrooms. Thus, time becomes a critical factor in a scaffolding lesson plan. In order to accommodate more learners, teachers are often faced with cutting parts of lessons or dedicating less time to each student. In turn, this hastened class time might result in loss of interest in students or even invalid peer teaching. Cognitive abilities of the student also play a significant role in the success of scaffolding. Ideally, students are able to learn within this zone of proximal development, but this is often not the case. Recognizing students' individual abilities and foundation knowledge can be a challenge of successful scaffolding. If students are evidently less prepared for this learning approach and begin to compare themselves to their peers, their self efficacy and motivation to learn can be hindered. These hurdles of scaffolding and the zone of proximal development are important to acknowledge so that teachers can find solutions to the problems or alter their teaching methods.