Кіріспе

Француз епискобы Медард (французша: Médard немесе Méard) (шамамен 456–545 жж.) – Нойон епискобы. Ол епархия орталығын Вермандтан Солтүстік Франциядағы Новиомагус Веромадуорумға (қазіргі Нойон) көшірді. Медард өз заманындағы ең құрметті епископтардың бірі болды, көбінесе күліп, аузы ашық бейнеленген, сондықтан оны тіс ауруына қарсы дұға қылған.

Өмір

Медардус 456 жылы Пикардиядағы Саленси, Уаз департаментінде дүниеге келген. Оның әкесі Нектарид франк тектес ақсүйек, ал анасы Протагия галло-римдік болған. Римдік мартирологияда Руан епискобы Гилдард оның ағасы екендігі туралы қиялданған әңгіме бар: «бір күні туылған, бір күні епископқа назары аударған және бір күні осы өмірден өткен». Алайда, Медардустың ерте өмірбаяндарында Гилдард туралы ештеңе айтылмаған, ал Гилдард 511 жылы Орлеан соборында қатысқан, ал Медардус 530 жылға дейін епископ болып тағайындалмаған. Оның балалық шағын болашақ епископтық қызметімен байланыстыратын бір наным бар: «Ол әкесімен Верманд пен Торнакумға (қазіргі Турне) жиі іссапарға шығып, мектептерге барып, әлемдік құмарлықтан сақтанатын». Медардус Батыс Рим империясы құлағаннан кейін өмір сүрді. Батыс Рим империясының соңғы императоры 476 жылы тақтан түсірілді. 481–511 жылдары салиан франк корольі Хлодвиг I бірнеше германдық мемлекеттерді жаулап алып, біріктіріп, Франкия Корольдығын құрды, ол қазіргі Франция мен Германияның іргесі болды. Ол 33 жасында дінге қабылданды. Оның сол кездегі ізгілігі мен білімі Верманд епископы Аломерге оған қасиетті шен беруге мүмкіндік берді. 530 жылы Аломер қайтыс болғаннан кейін Медардус оның орнына Верманд епископы болып сайланды. Ол қарсылық білдіргенімен, халық талап еткендіктен, ол жауапкершілікті қабылдады. Ол 531 жылы епископтығының орнын қорғаны жоқ шағын Верманд қаласынан Новиомагус Веромадуорумға (қазіргі Нойон), бұл Новиодун патшалық қаласының қақпаларындағы, осы аймақтағы ең мықты орынға көшірді. Оның қабірінің үстінде оның атымен аталатын атақты бенедиктин аббаттығы – Сент-Медард аббаттығы салынды. Орынды таңдау агиографияның таныс мотиві арқылы расталды:

Шеру Сойссоннан шамамен үш шақырым қашықтықтағы Круиге жеткенде, табыт мүлдем жылжымайтын болды. Король жаңа шіркеуге Круи ауданының жартысын сыйлауға уәде берді. Табытты қайта көтеруге тырысқанда, шіркеуге берілген бөлікке қараған жартысы босап, жылжытуға болатын болды, ал екінші жартысы бұрынғыдай бекем тұрды. Клотер енді бүкіл ауданды шіркеуге сыйлауға уәде берді. Сөйтіп, табытты көтеру оңай болды және оны еш қиындықсыз соңғы орнына жеткізіп апарды. (Walsh 1897)

Құрмет

Медард өз заманының ең құрметті епископтарының бірі болды. Оның есімі халық арасында әрқашан қадірленіп келді, бірінші Францияның солтүстігінде, содан кейін Кельнде және Батыс Германияға дейін кеңіректе тарады, ол көптеген аңыздардың батыры атанды. Оның культі туралы Венантий Фортунат пен Григорий Турский еске алады. Оның мерекесі 8 маусымда тойланады. Сенушілердің пікірінше, Свитун сияқты, оның мерекесі күні қандай ауа райы болса, сол ауа райы Сент-Барнаба мерекесіне (11 маусым) дейін егер өзгермесе, келесі қырық күнге дейін жалғасады. Ол көбінесе күліп, аузын кең жапқан күйде бейнеленген, сондықтан тіс ауруына қарсы дұға етілген. Ол сонымен қатар жаман ауа райынан (бірақ сондай-ақ жаңбырдан), бедеулік пен түрмеге қамаудан да қорғайды. Ол жүзім шаруашылығының, сыра қайнатушылардың, тұтқындардың, психикалық аурулардың және шаруалардың қадірлі қамқоршысы. Англияның Линкольншир округіндегі Сент-Медардус және Сент-Гилдардус шіркеуі оған және киелі Гилдардқа бірлесіп арналған.

Аңыздар мен әдет-ғұрыптар

Бала кезінде Медардустың бір күні үстінен бүркіт ұшып, оны жаңбырдан қорғады деседі. Осылай ол көбінесе бейнеленеді, сондықтан ол жақсы немесе жаман ауа-райымен байланысты және ашық ауада жұмыс істейтіндерді қорғаушы деп есептеледі. Медардус туралы ауа-райы аңызы Англиядағы Свитун туралы аңызға ұқсас. Француз тіліндегі өлең: Quand il pleut à la Saint Médard, il pleut quarante jours plus tard (Егер Медард күні жаңбыр жауса, содан кейін тағы қырық күн жаңбыр жауады). Чех тілінде де осыған ұқсас халықтық болжам бар: "Medardovˇe kápˇe, 40 dní kape". Жыл сайын Франциядағы Нойон қаласына жақын Саленкиде (Медардустың туған жері) және тағы басқа да бірнеше ауылда коммунаның "жылдың ең ізгі жас қызы" Розиер сайланады. Бұл дәстүр Медардустың өзі бастаған, ал алғашқы Розиер оның қарындасы Медрин болған деседі.