Кіріспе

Негізгі бірліктері килопонд, метр және секунд болатын жүйе. Гравитациялық метрикалық жүйе (француз тіліндегі түпнұсқасы Système des Méchaniciens) – стандартты емес бірліктер жүйесі, ол Халықаралық бірліктер жүйесіне (СИ) сәйкес келмейді. Ол ұзындық, уақыт және күш – үш негізгі шамаға негізделген, ал негізгі бірліктері метр, секунд және килопонд болып табылады. Бұл жүйенің халықаралық деңгейде қолданылатын аббревиатуралары MKpS, MKfS немесе MKS (француз тілінде mètre–kilogramme poids–seconde немесе mètre–kilogramme force–seconde). Дегенмен, MKS аббревиатурасы MKS бірліктері жүйесі үшін де қолданылады, ол СИ сияқты килограммды негізгі бірлік ретінде пайдаланады.

Кемшіліктер

Қазіргі кезде объектінің массасы және оның салмағы, Жердің сол орнындағы гравитациясына байланысты болатын салмағы, нақтырақ ажыратылады. Дегенмен, тарихи тұрғыдан килопаундты да килограмм деп атаған, ал кейіннен килограмм массасы (қазіргі килограмм) килограмм күшінен (қазіргі килопаунд) бөлінді. Килопаунд бастапқыда бір килограмм массаның салмағын білдірген. Жер бетіндегі гравитациялық үдеу әртүрлі болғандықтан, килопаунд бірлігінің және одан туындайтын бірліктердің мәні әртүрлі жерлерде өзгеше болады. Мұны болдырмау үшін килопаунд алғаш рет 1902 жылдан бастап, теңіз деңгейінде және 45 градус ендікте 9.80665 стандартты гравитациясы арқылы анықталды. Басқа кемшіліктері – ат күші (1 PS = 75 kp⋅m/s) сияқты туынды бірліктердің анықтамаларындағы үйлесімсіздіктер және электрлік, магниттік немесе термодинамикалық бірліктермен байланыстың болмауы. Килопаундты СИ бірлігі – Ньютонға стандартты үдеу gn арқылы көбейту арқылы түрлендіруге болады: 1 кп = gn ⋅ 1 кг = 9.80665 = 9.80665.

Қуат

Ағылшын тілінде күш бірлігі әдетте масса бірлігінің атына "күш" жұрнағын қосу арқылы жасалады, мысалы, грамм күш (gf) немесе килограмм күш (kgf). Бұл фунт күшінің (lbf) дәстүріне сай келеді. Халықаралық контексте "понд" (p) немесе "килопонд" (kp) атаулары жиі қолданылады. 1 п = 1 гф = 1 г ⋅ gn = 9,80665 г⋅м/с2 = 980,665 г⋅см/с2 = 980,665 дин. 1 кп = 1 кгф = 1 кг ⋅ gn = 9,80665 кг⋅м/с2 = 980665 г⋅см/с2.

Массасы

Хилл, метрикалық шлак (муг) немесе TME (техникалық масса бірлігі) – 1 кг күшінде 1 м/с² үдеуге ие болатын масса. Бұл бірлік ұзақ уақыттан бері қолданылмайды, сонымен қатар метр-грамм-күш-секунд (mgfs) жүйесінде масса бірлігі ретінде де пайдаланылған. 1 ТМЭ = 1 кп / 1 м/с² = 1 кп⋅с²/м = 9,80665
1 хилл = 1 кп⋅с²/м = 9,80665 немесе
1 хилл (басқа анықтама – мгфс) = 1 п⋅с²/м = 9,80665

Қысым

Қысымның гравитациялық бірлігі техникалық атмосфера (at) болып табылады. Бұл – бір килограмм, яғни 1 кгф күшінің бір шаршы сантиметрге түсіретін гравитациялық күші. 1 at = 1 кгф/см2 = 10 000 × gn кг/м2 = 98 066,5 кг/(м⋅с2) = 98,0665 кПа.

Энергия

Энергия бірлігіне арнайы атау жоқ, "метр" сөзі "килопондқа" қосылады, бірақ әдетте килопонд-метр символы орталық нүктесіз жазылады. 1 кпм = 1 кп⋅м = gn кг⋅м = 9,806 65 кг⋅м²/с² = 9,806 65 Дж.

Қуат

19 ғасырдағы Францияда понцелет деп аталатын күш бірлігі болды, ол 1 квинтал (1 q = 100 кг) массаны 1 м/с жылдамдықпен көтеруге қажетті күш ретінде анықталған. Неміс немесе метрикалық ат күші (PS, Pferdestärke) оның үштен екі бөлігіне тең деп шартты түрде белгіленген. 1 pq = 1 qf⋅m/s = 100 kp⋅m/s = 100 × gn кг⋅м/с = 980,665 кг⋅м²/с³ = 0,980 665 кВт. 1 PS = pq = 75 kp⋅m/s = 75 × gn кг⋅м/с = 735,498 75 кг⋅м²/с³ = 0,735 498 75 кВт.