Генри Аллан Глисон: Эколог және ботаник өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Американдық эколог (1882–1975) ботаник

Генри Аллан Глисон (1882–1975) – американдық эколог, ботаник және таксоном. Ол экологиялық ізбасарлықтағы жекелеген немесе ашық қауымдастық тұжырымдамасын қолдауымен және Фредерик Клементстің экожүйенің шекті жағдайы туралы тұжырымдамасына қарсылығымен белгілі болды. Оның идеялары өмірлік жолында көбінесе қабылданбады, нәтижесінде ол өсімдіктер таксономиясына ауысты, бірақ екінші жарты ғасырда қолдау тапты.

Өмір және жұмыс

Глисон Иллинойс штатының Далтон қаласында дүниеге келді. Иллинойс университетінде бакалавр және магистратураны бітіргеннен кейін, 1906 жылы Колумбия университетінде биология ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Ол Иллинойс, Чикаго және Мичиган университеттерінде оқытушы болып жұмыс істеді, содан кейін Шығыс жағалауына, Нью-Йорк штатының Бронкс ауданындағы Нью-Йорк ботаникалық бағына оралды және мансабының соңына дейін, 1950 жылға дейін сонда қалды. Глисонның 1909-1912 жылдар шамасында Иллинойс штатының өсімдік жамылғысы бойынша жасаған алғашқы экологиялық зерттеулерінде ол негізінен эколог Фредерик Клементстің қолдаған теориялық құрылымы аясында жұмыс істеді. Клементстің мұрагерлік туралы жұмысының XX ғасырдың басындағы алғашқы онжылдықтарындағы ең ықпалды еңбектердің бірі болғаны мәлім. Генри К. Коулздың Индиана құмды алқабындағы маңызды зерттеулері мен Небраска университетіндегі ұстазы Чарльз Бессейдің кейбір идеяларына сүйене отырып, Клементс өсімдіктердің сабақтастығы туралы теорияны жасады, онда өсімдік жамылғысы дамудың идеалды тізбегіне сілтеме жасау арқылы түсіндірілуі мүмкін, ол серес деп аталды. Клементс кейде серестің дамуын жеке организмдердің өсуімен салыстырып, тиісті жағдайларда серес өсімдіктердің ең жақсы бейімделген түріне, яғни кульминациялық жағдайға жетеді деп болжады. Глисон алғашқы зерттеулерінде Иллинойс штатының өсімдік жамылғысын Клементстің ассоциациялар, кульминациялық жағдайлар, пионерлік түрлер және доминантты түрлер сияқты тұжырымдамаларын қолдана отырып түсіндірді. Алайда, 1918 жылы Глисон Клементстің кеңінен қолданылатын кейбір терминологиясының пайдалылығына, әсіресе өсімдіктердің өсуін сипаттау үшін организм метафорасын пайдалану және өсімдік жамылғысының бірліктерін кульминациялық жағдайларды қамтитын ретінде қарастыру туралы күмәндануын білдіре бастады. (Өсімдік жамылғысын талдау кезінде қандай бірліктерді қолдану керектігі ХХ ғасырдың басындағы экологиядағы кең талқылау тақырыбы болды.) 1926 жылы Глисон Клементстің теориясына одан да қатты қарсылық білдірді. Біріншіден, Клементстің өсімдік жамылғысының белгілі бір түрлерін анықтауы тым көп біртектілікті қабылдады, өйткені өсімдік жамылғысының аймақтары бір-біріне тек белгілі бір деңгейде ғана ұқсас. Екіншіден, Клементс өсімдік жамылғысының нақты түрлерін белгілі бір аймақтармен байланыстыру өсімдік жамылғысының нақты әртүрлілігін бағаламады деп мәлімдеді. Бұл қарсылықтар Глисон үшін «ассоциация тұжырымдамасының тұтастығына» күмән тудырды, яғни кез келген түрлердің топтасуын «емен-шаған ассоциациясы» сияқты атауға болатын қауымдастық ретінде анықтауға болмайды, өйткені ботаниктер мен экологтар (оның ішінде Глисонның өзі) әдетте солай істейтін. Өсімдік жамылғысын ассоциациялар тұрғысынан сипаттаудың баламасы ретінде Глисон «экологияның жекелендірілген тұжырымдамасын» ұсынды, онда «өсімдік жамылғысының құбылыстары толығымен жеке түрлердің құбылыстарына байланысты» (1917) және өсімдік қауымдастықтары Клементстің теориясы сақтағаннан гөрі аз құрылымдалған. Глисон кейде өсімдіктердің таралуы математикалық кездейсоқтыққа жақын екенін айтты. Клементс Глисонның қарсылықтары мен баламалы модельдеріне жазбаша түрде жауап бермеді және олар 1950 жылға дейін, бірқатар экологтардың (әсіресе Роберт Уиттакер мен Джон Т. Кертистің) зерттеулері Глисонның модельдерін қолдағанға дейін назарсыз қалды. Кейіннен «түрге жекелендірілген» модельдер қоғамдық экологияда кең таралды. Глисонның экологиялық идеяларын елемеуден туған көңілсіздік оның экологиядан толығымен бас тартуына себеп болған болуы мүмкін. 1930 жылдардан бастап ол өз жұмысының басты назарын өсімдіктер таксономиясына аударды, онда ол көптеген жылдар бойы Нью-Йорк ботаникалық бағында жұмыс істеді және Артур Кронквистпен бірге Солтүстік Американың солтүстік-шығысындағы беделді флоралардың бірін жазды. Глисон швейцариялық-американдық шарапшы Эндрю Маттейдің қызы Элеонор Теодолинда Маттейге үйленді; олар ботаникалық экспедицияда болған Глисон мен Миллс колледжін бітіргеннен кейін әлемді аралап жүрген Маттей кездескен кемеде танысты. Олардың үлкен ұлы Генри Аллан Глисон кіші (1917-2007) - лингвист және Торонто университетінің профессор-эмеритусы. Олардың екінші ұлы Эндрю Глисон (1921-2008) математик және Гарвард университетінің профессор-эмеритусы болды.

Gleason was born in Dalton City, Illinois, and after undergraduate and master's work at the University of Illinois earned a PhD from Columbia University in Biology in 1906. He held faculty positions at the University of Illinois, the University of Chicago and the University of Michigan, before returning to the East Coast, to the New York Botanical Garden in the Bronx, New York, where he remained for the rest of his career, until 1950. In Gleason's early ecological research on the vegetation of Illinois, around 1909–1912, he worked largely within the theoretical structure endorsed by ecologist Frederic Clements, whose work on succession was the most influential during the first decades of the twentieth century. Building on Henry C. Cowles's landmark research at the Indiana Dunes and some of the ideas of his mentor Charles Bessey at the University of Nebraska, Clements had developed a theory of plant succession in which vegetation could be explained by reference to an ideal sequence of development called a sere. Clements sometimes compared the development of seres to the growth of individual organisms, and suggested that under the right circumstances, seres would culminate in the best adapted form of vegetation, which he called the climax state. In his early research, Gleason interpreted the vegetation of Illinois using Clementsian concepts like associations, climax states, pioneer species, and dominant species. However, in 1918, Gleason began to express significant doubts on the usefulness of some of Clements's widely employed vocabulary, especially the use of the organism metaphor to describe the growth of vegetation, and the treatment of the units of vegetation as including climaxes. (What units should be used in the analysis of vegetation was a widely disputed issue in early twentieth century ecology.) In 1926, Gleason expressed even stronger objections to Clements's theory. First, he argued that Clements's identification of particular kinds of vegetation assumed too much homogeneity, since areas of vegetation are actually similar to one another only to degrees. Second, he argued that Clements's associating particular vegetation types with particular areas underestimated the real diversity of vegetation. These objections together cast doubt, for Gleason, on the "integrity of the association concept" itself—on identifying any grouping of species as amounting to a nameable association, like "oak maple association," as botanists and ecologists (including Gleason himself) normally had. As an alternative to describing vegetation in terms of associations, Gleason offered "the Individualistic concept of ecology," in which "the phenomena of vegetation depend completely upon the phenomena of the individual" species (1917), and plant associations are less structured than he thought Clements's theory maintained. At times, Gleason suggested that the distribution of plants approaches mathematical randomness. Clements never responded in print to Gleason's objections and alternative models, and they were largely ignored until the 1950s, when research by a number of ecologists (particularly Robert Whittaker and John T. Curtis) supported Gleasonian models. Subsequently, 'species individualistic' models have become prevalent in community ecology. Frustration due to dismissal of his ecological ideas without serious consideration may have contributed to Gleason's general abandonment of ecology. From the 1930s onward, he shifted the focus of his work to plant taxonomy, where he became an influential figure, working for many years at the New York Botanical Garden, and authoring with Arthur Cronquist one of the authoritative floras of northeastern North America. Gleason married Eleanor Theodolinda Mattei, the daughter of the Swiss American winemaker Andrew Mattei; they met on a steamship, where Gleason was on a botanical expedition, while Mattei was taking a grand tour of the world following her graduation from Mills College. Their elder son, Henry Allan Gleason Jr (1917–2007), was a linguist and Professor Emeritus at the University of Toronto. Their second son, Andrew Gleason, (1921–2008), was a mathematician and Professor Emeritus at Harvard University.

Марапаттар мен құрметтер

1963 жылы Тропиктік биология және табиғатты сақтау қауымдастығының құрметті мүшесі болып тағайындалды. 1970 жылғы қазан айында Санд Ридж мемлекеттік орман қорығындағы 110 акрлық Генри Аллан Глисон табиғат қорығы оның құрметіне ашылды.

Глисонның шығармалары

Глисон, Генри А. 1901 жыл. Дала флорасы. Б. С. диссертациясы. Иллинойс университеті. Глисон, Генри А. 1907 жыл. Иллинойс өзенінің құмды аймағының ботаникалық шолуы. Иллинойс штатының табиғат тарихы зертханасы, Буллетень 7: 149-194. Глисон, Генри А. 1907 жыл. Иллинойс штатының құмды аймақтарының биологиясы. II. Иллинойс өзенінің құмды аймағының ботаникалық шолуы. Иллинойс штатының табиғат тарихы зертханасы, Буллетень 7: 149-194. Глисон, Генри А. 1908 жыл. Иллинойстағы табиғи дала. Иллинойс ғылым академиясы, Еңбектер 1: 62. Глисон, Генри А. 1909 жыл. Өзен құмдының өсімдік тарихы. Иллинойс ғылым академиясы, Еңбектер 2: 19-26. Глисон, Генри А. 1909 жыл. Даланың кейбір шешілмеген мәселелері. Торри ботаникалық клубының бюллетені 36(5): 265–271. Глисон, Генри А. 1910 жыл. Иллинойс штатының ішкі құмды шөгінділерінің флорасы. Иллинойс штатының табиғат тарихы зертханасы, Буллетень 9: 23-174. Глисон, Генри А. 1912 жыл. Оқшауланған далалық тоғай және оның фитогеографиялық маңызы. Ботаникалық газет 53(1): 38–49. Глисон, Генри А. және Фрэнк С. Гейтс. 1912 жыл. Иллинойс штатының орталық бөлігіндегі белгілі бір қауымдастықтардағы булану жылдамдығының салыстырмалы талдауы. Ботаникалық газет 53(6): 478–491. Глисон, Генри А. 1922 жыл. Түрлер мен аумақ арасындағы қатынас. Экология 3(2): 158–162. Глисон, Генри А. 1922 жыл. Орта Батыстың флора тарихы. Америка географтары қауымдастығының жылнамасы 12: 39–85. Глисон, Генри А. 1925 жыл. Түрлер және аумақ. Экология 6(1): 66–74. Глисон, Генри А. 1927 жыл. Мұрагерлік концепциясына қатысты қосымша көзқарастар. Экология 8(3): 299–326. Глисон, Генри А. 1936 жыл. Sunusia қауымдастығы бар ма? Экология 17(3): 444–451. Глисон, Генри А. 1939 жыл. Өсімдік қауымдастығының индивидуалистік тұжырымдамасы. Американың Мидленд табиғаттанушысы 21(1): 92–110. Глисон, Генри А. 1975 жыл. Америка экологиясы тарихына терең үңілу. Америка экологиялық қоғамының бюллетені 56(4): 7–10.

Глисонның еңбектері

Барбор, Майкл Г. 1996. "1950-ші жылдардағы экологиялық фрагментация". Уильям Кронон, редактор. Сирек кездесетін жер: Табиғаттағы адам орны туралы ойларды қайта қарастыру. Нью-Йорк: W. W. Norton & Co., Макинтош, Роберт П. 1975. Г. А. Глисон "'Индивидуалистік эколог' 1882–1975: Экологиялық теорияға оның үлесі". Тори ботаникалық клубының бюллетені 102(5): 253–273. Митман, Грег. 1995. "Әлеуметтік мемлекетте организмді анықтау: американдық мәдениеттегі жеке тұлға саясаты, 1890–1950". Сабина Маасен, Эверетт Мендельсон және Питер Вейнгарт, редакторлар. Биология – қоғам ретінде, қоғам – биология ретінде: метафоралар. Дордрехт: Клювер академиялық. Николсон, Малкольм және Роберт П. Макинтош. 2002. "Г. А. Глисон және индивидуалистік гипотезаға қайта қарау". Америка Экологиялық қоғамының бюллетені 83: 133–142. Ворстер, Дональд. 1994. Табиғат экономикасы: Экологиялық идеялар тарихы, 2-ші басылым. Кембридж және Нью-Йорк: Кембридж университетінің баспасы. Маршалл, Алан. Табиғаттың бірлігі: ғылым мен экологиядағы тұтастық және ыдырау. Империал колледж баспасы: Лондон, 2002. Кингсленд, Шарон Е. Америка экологиясының эволюциясы, 1890–2000. Джонс Хопкинс университетінің баспасы, 2005.