Кіріспе
1912 жылы туған Гарольд Роберт "Боб" Пратт (31 тамыз 1912 – 6 қаңтар 2001) – Виктория футбол лигасының (VFL) «Оңтүстік Мельбурн» футбол клубы және Виктория футбол қауымдастығының (VFA) «Кобург» футбол клубы үшін ойнаған австралиялық футболшы. «Австралиялық футбол тарихындағы ең үздік толық шабуылшы» саналатын Пратт 1996 жылы Австралия футбол Даңқы залына енгізілген тұңғыш аңыздардың бірі болды. Көрнекті серпілісімен және жоғары секіріп алу қабілетімен танымал Пратт 1932 жылы 71 голмен «Оңтүстік Мельбурнның» гол соғу көрсеткішінде алғаш рет көш бастады және келесі үш маусымда 100 голдан асып түсті. Оның 1934 жылы соққан 150 голы VFL/AFL рекорды болды, бұл көрсеткіш 1971 жылға дейін Питер Хадсонмен теңестірілгенше өзгеріссіз сақталды. Пратт сонымен қатар бір ойында сегіз рет он немесе одан да көп гол соқты, оның ішінде бір ойында 15 гол соқты. Оның ұлы, Боб Пратт кіші де «Оңтүстік Мельбурн» клубында ойнады.
Harold Robert "Bob" Pratt (31 August 1912 – 6 January 2001) was an Australian rules footballer who played for the South Melbourne Football Club in the Victorian Football League (VFL) and the Coburg Football Club in the Victorian Football Association (VFA). Considered "arguably the best full forward in the history of Australian rules", Pratt was one of the inaugural Legends inducted into the Australian Football Hall of Fame in 1996. Known for spectacular diving and high flying marks, Pratt topped South Melbourne's goalkicking for the first time in 1932 with 71 goals and for the next three seasons passed 100 goals. His total of 150 goals in 1934 was a VFL/AFL record which stood alone until Peter Hudson equalled it in 1971. Pratt also kicked ten or more goals in a game eight times, including 15 goals in a single game. His son, Bob Pratt Jr., also played for South Melbourne.
Ерте өмір
Гарольд Роберт Пратт пен Олив Пратт (құрметті әкесі Фосбрук) ұлы, Пратт 1912 жылғы 31 тамызда Мельбурн қаласының ішкі аймағындағы Брансуик-Вест қалашығында дүниеге келді. Ол Мельбурн қаласының Митчам аймағында өсті, әкесімен шатасуды болдырмау үшін "Боб" деп аталды. Жергілікті "Митчам" клубы үшін жасөспірім ретінде ойнаған Пратт, қарсылас VFL клубтары "Саут Мельбурн" мен "Хоторнның" назарын өзіне аударды. Бірақ "Хоторн" Пратттың бір ойындағы нашар өнемінен кейін қызығуын жоғалтса, "Саут Мельбурн" Митчам клубының жаттықтырушысы берген ұсыныс бойынша оны өз құрамына қабылдады.
1929 жыл
Митчем қаласынан шақырылған Пратт, 15 маусым 1929 жылы Хоторнға қарсы Оңтүстік Мельбурнның екінші құрамы үшін алғашқы ойынын өткізді. 15.16 (106) – 4.9 (33) есебімен жеңіске жеткен командада төрт гол соғып, ең үздік ойыншылардың бірі атанды. Пратт 1929 жылғы бірінші жартылай финалда екінші шабуылшы ретінде ойнады және Оңтүстік Мельбурнның ең үздік ойыншыларының бірі болды. Командадағы алдын ала финалдық матчта оны Джек Ричардсонмен алмастырды, себебі Ричардсон сол жылы 10 жоғары лигалық матчта ойнаған еді, Пратттың өнеріне наразылық болғандықтан емес (дәстүрлі пікір бойынша, екінші финалдық матчтарда тәжірибелі ойыншыларды қою әрқашан жақсырақ болатын); Гиллонг командасы матчты жеңіп алды.
1930 жыл
Пратттың VFL-дегі аға мансабы 1930 жылғы маусымның бірінші турында басталды. 17 жас 245 күндік шақта ол Оңтүстік Мельбурн командасы үшін орталық шабуылдағы форвард ретінде өз үй стадионы, Лейк Овалда Мельбурнға қарсы ойын көрсетті. Ол маусымның барлық 18 ойынында (үйде және сыртта) қатысып, 43 гол соқты. Оның ең нәтижелі ойыны – 10-турдағы Фицройға қарсы матчта соққан бес голы болды. Пратт Оңтүстік Мельбурн командасының гол соғу тізімінде толық шабуылдағы форвард Остин Робертсоннан кейін екінші орынды иеленді. Осылайша Праттқа зор мүмкіндіктер бар деп қарастырылды. VFL-дің көрнекті футболшысы, кейін журналист болған Уоллес Шарланд Пратттың жылдамдығын жоғары бағалап, оның "жақсы жүгіріс дағдысы" бар екенін айтты. Селек сәттілікке жете алмады (фактыда, ол VFL-де үш ойын ғана өткізді), сондықтан ол екінші матчта қанатқа ауыстырылды, ал Пратт алғаш рет толық шабуылдағы форвард ретінде ойнады. Толық шабуылдағы форвард ретіндегі алғашқы ойынында Пратт жеті гол және бір мүмкіндік соқты. Пратт 1932 жылы 71 голмен Оңтүстік Мельбурн командасының гол соғу көрсеткіші бойынша бірінші орынды алды, оның 50 голы 9-турға дейін соғылды. Оның көрсеткіші Тед Джонсонның қолындағы бір маусымда Оңтүстік Мельбурн ойыншысының гол соғу рекордын бұзды, Джонсон 1924, 1925 және 1928 жылдары әр маусымда 60 гол соққан еді. 1932 жылдың 2 шілдесінде Фицройға қарсы 9-турдағы матчта толық шабуылдағы форвард ретінде ойнаған Пратт жеті гол соқты, нәтижесінде Оңтүстік Мельбурн Фицройдан 12.10 (82) – 10.15 (75) есебімен жеңіске жетті. The Argus газеті "Пратт шабуылда белсенді және дәл болды" деп жазды, ал The Age газеті Пратттың "көрнекті допты ұстау және соққы дағдыларына" назар аударды. Матчтан кейін Гринвуд пен Трелоар төрешілері үшінші таймда Пратттың Фицрой командасының қаңқа шебіндегі Фрэнк Курсионы оң бүйрегіне жақын жерден ұрғанын хабарлады. 1932 жылдың 7 шілдесінде өткен VFL трибуналында Праттқа тағылған айыптың негізі болмады, өйткені Курсио өзін ұрғанын есіне алмайтынын мәлімдеді. Бұл Пратттың VFL мансабындағы жалғыз ресми шағым болды.
1933 жыл
1933 жылғы VFL маусымы алдында Оңтүстік Мельбурн жаппай ойыншыларды шақыру кампаниясын жүргізді, Тасманиядан Лори Нэш пен Фрэнк Дэвис, Оңтүстік Австралиядан Уилбур Харрис пен Осси Бертрам, ал Батыс Австралиядан Джо О'Мира мен Джон Боу командаға қосылды. Бастапқыда қиындыққа тап болған команда, бірігіп жұмыс істеп, 1933 жылғы чемпионатты жеңіп алды. Он сегіз ойында 109 гол соққан Пратт, «барлық Оңтүстік Мельбурн жанкүйерлерінің сүйіктісіне айналды, оны көру үшін жанкүйерлер Лейк Овал және басқа да стадиондарға ағылып келді». Пратт финалда үш гол соқты, соның арқасында маусымның үздік гол соққан ойыншысы атағын Гордон Ковентриден бұрын иеленді (дегенмен, медаль тек қанағы тұрақты маусымдағы нәтижелеріне сүйене отырып табысталды).
1936 жыл
Праттың ұлы Боб-младший 1936 жылғы 24 наурызда дүниеге келді, ал Прат жұмыс істеген The Star газеті күтпеген жерден жабылып, ол жұмыссыз қалды. Клуб басшылығының өзіне қарағанда, штаттан келген ойыншыларға көрсеткен әділетсіздігіне ашуланған Пратт 1936 жылғы маусымда Оңтүстік Мельбурннан басқа клубқа өтуге тырысты, өйткені ол жұмыссыз екенін және басқа клуб оған жұмыс таба алатынын айтты. Бірақ жергілікті саясаткер Роберт Уильямс MLC оған сыра зауытында жұмыс тауып берген соң, Пратт қабылдады. The Age газеті "осы 39 ойыншының ішінде Боб Пратт барлық ойында ойнаған жалғыз ойыншы, және кейде ол көптеген ойыншыларды алаңнан шығаратын жарақаттарын емдеген" деп жазды. Бірінші турдағы матчта Пратттың қарсыласы, сол күні ең үздік ойыншы болған Гарри Лонг оны жақсы қорғады. Пратт матчта бес гол мен бес мүмкіндік соқты. Оның күнінің алғашқы голы "таңғажайып ұстау" арқылы соғылды, ол "шабақ сызығының үстінде" орындалды. 1936 жылғы маусымның алғашқы голы оның VFL мансабындағы голдардың жалпы санын 500-ге жеткізді (106 матчта).
1937 жыл
1937 жылы Пратттың жарақаттары – оның ішінде диагнозы қойылмаған нервтің жарылуы – оны тек алты ойынға, он екі голға ғана қатысуға мәжбүр етті, соның салдарынан ол бірнеше рет зейнетке кетуді ойлады. Карлтон Праттты өз құрамына алуға тырысып, Оңтүстік Мельбурннан трансфер күтіп отырғанда футболдан шеттесуі үшін оған ақы төлеуді ұсынды. Бірақ Оңтүстік Мельбурн оны трансферлеуден бас тартты.
1938 жыл
Пратт «Карлтонға» қосылу жоспарларын доғарды, бірақ жарақатының жиілеуі жылдың басын кешіктірді. Сәуір айында Пратт Виктория футбол қауымдастығының (VFA) «Престон» клубына өтуді қарастырып жатқанын мәлімдеді. Ол «Оңтүстік Мельбурнға» егер олар оған әдеттегідей аптасына 3 фунт стерлинг төлей берсе және жарақатының қайталану қаупін қабылдаса, ол басқа ұсынысты қарастырмайтынын айтты. Егер «Оңтүстік Мельбурн» тартынса, ол «Престонға» өтетінін және аяғының ойыннан шығуы мүмкін екенін мәлімдеді. Муллали Пратттың үш жыл бұрын, 3 тамызда «Коллингвудпен» өткен көрсетпелік матчта білезігіне жарақат алғанын, сол матчтағы жарақатының соншалықты ауыр болғандықтан, ол үзілістен кейін алаңға қайта алмағанын түсіндірді. Ол дереу емделгенімен, 1935 жылғы 10 тамызда «Карлтонға» қарсы «Оңтүстік Мельбурнның» келесі матчында ойнай алмады. Бірақ ол екі аптадан кейін, 1935 жылғы 17 тамызда «Солтүстік Мельбурнға» қарсы ойнауға жеткілікті күйде болды (сол матчта бес гол соқты). Ол маусымның қалған бөлігінде ойнауын жалғастырды. 1935 жылғы финалға екі күн қалғанда Праттты жүк көлігі қағып, сол білезігін қайтадан жарақаттады. Пратт дереу медициналық көмек алды, соның ішінде қарқынды массаж, кейін «Оңтүстік Мельбурн» оны жетекші хирургқа апарды. Алған емнің нәтижесінде Пратт 1936 жылы «Оңтүстік Мельбурнның» барлық 21 матчында ойнап, маусымда 64 гол соқты. 1937 жылы 14 маусымда «Солтүстік Мельбурнға» қарсы матчтан кейін Пратт ауырған білезігінің қатты ауыруын сезінді; білезігі рентгенге түсірілді, ал «Оңтүстік Мельбурн» оны «Мельбурндағы ең жақсы сүйек маманына» апарды, ол «артрит» диагнозын қойды. Олар екінші пікір алды, сондай-ақ Праттқа массаж жасауды жалғастырды. Пратт 1937 жылы тағы ойнаған жоқ. Муллалидың айтуынша, Пратт 1938 жылғы маусым басталғанға дейін екі ай бұрын жаттығуды бастаған және клубтың бірнеше жаттығу ойындарында жақсы ойнаған, бірақ тағы да білезігіне байланысты шағымданыпты. Маусым басталғанға дейін екі апта бұрын ол Герби Мэтьюстің орынбасары болып тағайындалды. Ойнамаса да, ол «Оңтүстік Мельбурнның» жаттығу тізімінде қалды және нәтижесінде аптасына 1 фунт стерлинг алды. Ол білезігінің жағдайына тек клиренстердің біту мерзімі жақындағанда ғана алаңдады және клубтан тағы бір рентген суретін түсіруді сұрады. Муллали Пратттың егер ол «Оңтүстік Мельбурн» үшін ойнауға жарамсыз болса, басқа клубқа өтуге рұқсат алуды ойлауының «абсурдты» екенін ойлады. «Оңтүстік Мельбурнмен» кеңескен екі дәрігер 24 маусымда Пратттың артритке шалдыққандығын және зейнеткерлікке шығуы керектігін хабарлады. Пратт 1938 жылы жеті матч ойнады (алғашқысы, 2 шілдеде, 11-турда «Коллингвудқа» қарсы болды), 32 гол соқты, соның ішінде соңғы турда «Джилонгқа» қарсы тоғыз гол соқты. «Оңтүстік» сол маусымда екі жеңіс және он алты жеңіліспен турнир кестесінде соңғы орынды иеленді.
1939 жыл
1939 жылы Пратт Оңтүстік Мельбурн клубында 16 ойын өткізіп, маусым ішінде 72 гол соқты. Маусым соңына қарай, оның футболдан кетуі мүмкін деген көптеген әңгіме тарады. Оған сұрақ қойғанда, ол маусымның соңғы матчын ойнайтынын айтты және 1940 жылы Оңтүстік Мельбурнға қайта оралуы мүмкін екенін жеткізді.
Кобургке көшіп келу
1940 жылы Пратт VFL-дің «Карлтон» клубына өтуге рұқсат сұрады. Егер оның VFL футболынан үш жыл бойы қатыспауы керек екенін айтса, ол VFA-дағы «Кобург» футбол клубымен келісім жасасты, бірақ «Порт Мелбурн» клубы, аумағының көп бөлігі «Оңтүстік Мелбурнмен» шектесетін, Праттке одан да көп ұсынды. Сондай-ақ 1940 жылғы маусымда «Коллингвуд» клубының шабуылшысы Рон Тодд VFA-ға өтіп, «Уильямстаунға» қосылды. «Оңтүстік Мелбурн» командасының бұрынғы ойынласы Лори Нэш VFA клубы «Камбервеллде» (әлі де елдегі ең үздік футболшылардың бірі саналады) және VFA-ның 1938 жылы допты лақтыруды заңдастыруынан туған қызығушылық, дәстүрлі түрде екі лиганың нашаррақ саналатын VFA енді VFL-мен бірдей көрермендерді жинайды деген әңгімелер тарады. VFA-да ойнаған кезінде Пратт керемет гол соғуын жалғастырып, 1941 жылы 183 гол соқты (VFA/VFL тарихында бұл көрсеткішті тек 1945 жылы Рон Тодд ғана жақсартып, басып өтті), оның ішінде «Сандринге» қарсы өткен ойында 22 гол соқты. Барлығында Пратт «Кобург» сапында 40 ойын өткізіп, 263 гол соқты.
Соғыс қызметі
1942 жылғы 26 ақпанда Пратт Австралия Корольдік әуе күштеріне (RAAF) қатарына қосылып, 7-ші медициналық қабылдау станциясында капрал болып қызмет етті. Тыныш мұхиты мен Борнеодағы әуежайларды қорғауда болды. Қызметте жүргенде Пратт футбол ойнау мүмкіндігіне ие болды, ол RAAF жарысында Stores командасының құрамында өнер көрсетті. Толық шабуылшы ретінде ойнаған Пратт, Stores командасының 1942 жылғы RAAF чемпионатында жеңіске жетуіне көмектесті, "Rookies" командасына қарсы өткен финалда үш гол соқты. Пратт 1945 жылғы 14 қарашада запасқа шығарылды. 1946 жылы 33 жасында Оңтүстік Мельбурн командасына қайта оралуға тырысқан Пратт сенсация тудырды. Маусымға дейінгі жаттығуларда толық шабуылшы ретінде "бұрынғы стиліне ұқсас" ойын көрсеткені туралы хабарлар тарады. VFA-дан Оңтүстік Мельбурнға рұқсат алып, жақсы формада болған және ең жақсы ойынын көрсетуге ниетті болған Пратт, 1946 жылғы маусымның бірінші турында Карлтонға қарсы өткен ойында екі гол соқты. Бұл матч бұрынғыдан гөрі көңілді футболға толы болды, бірақ 1945 жылғы "Қанды шайқас" финалдық матчымен салыстырғанда, азаматтық және қан төгілмеген ойын болды. Ойын барысында Пратт мансабын аяқтаған жарақат алды. Сол кезде берген сұхбатында Пратт: "Мен тек ақша үшін ойнаймын", - деді. Бірақ әйелі Олив оның тегін де ойнайтынын айтқанда, Пратт: "Ол да дұрыс болуы мүмкін", - деп жауап берді.
Жеке өмір
Пратт 1935 жылғы 24 тамызда Сент-Килдадағы Англиялық Барлық Әулиелер шіркеуінде Олив Сандстромға үйленді, сол күні Гелонг командасына қарсы ойын ойнағаннан кейін. Оның командаласы Джеймс Рид куәгер болды. Тойға мыңнан астам адам қатысты, ал сыртында 400-ге жуық адам жұпты көруге тығылып, итерісіп тұрды. Шіркеу есіктерінен көпшілікті ығыстыру үшін екі полицей шақырылды, ал ұрылар жиналған адамдардың арасында қалта ұрлауға асықты. Пратттың Боб-кіші атты ұлы болды, ол да Оңтүстік Мельбурн үшін ойнады, бірақ бірнеше жарақаттан кейін, бизнестің күшейгеніне байланысты карьерасын аяқтады. Пратт әр түрлі уақытта «Мельбурн Стар» газетінде, жаңалықтар агенттіктерін тексеруші және газдалған сусындар компанияларының сату өкілі болып жұмыс істеді, сондай-ақ «The Argus» газеті үшін футбол туралы мақалалар жазды. Ол сонымен қатар иташалармен жарысты және ойынға арналған шағын гольфпен айналысты.
Құрметтер мен мұра
Сидней 1990 жылдардың басында біраз уақытқа өздерінің ең көп гол соққан ойыншысының сыйлығын "Боб Пратт Трофи" деп атады. 1996 жылы Пратт Австралия футбол даңқы залының алғашқы мүшелерінің бірі болып танылды және ойынның тағы 11 көрнекті өкілімен бірге бірден Австралия футболындағы ең жоғары награда саналатын "Аңыз" мәртебесіне ие болды. 2000 жылы Пратт Кобург клубының ғасыр командасына шабуылшы ретінде енді. 2009 жылы Боб Скилтон және Пол Келлимен бірге Пратт "Swans" даңқ залына "Қанды Аңыз" ретінде қабылданды.