Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Муронг Хуан (297–348), әдеби аты Юаньчжэнь (元真), сондай-ақ, қайтыс болғаннан кейін Бұрынғы Ян императоры Вэньмин (前燕文明帝) ретінде танымал, Қытайдың Сианьбей тайпасы басқарған Бұрынғы Ян әулетінің негізін қалаушы патшасы. 333 жылы әкесі Муронг Хуэйден кейін билікке келгенде, ол Шығыс Цзинь берген Ляодун герцогы атағын алған, бірақ 337 жылы Ян патшасы атағын қабылдады, бұл Бұрынғы Янның құрылған күні деп саналады. (Джин императоры Чэн 341 жылы Шығыс Цзинь шенеуніктері арасындағы ұзақ пікірталасқаннан кейін Муронг Хуанның патшалық атағын ретроспективті түрде мойындады.) Оның ұлы Муронг Чжун 353 жылы Шығыс Цзиньден толыққанды бөлініп, император атағын алғаннан кейін, ол қайтыс болғаннан кейін императорлық мәртебеге көтерілді. "Жин кітабында" Муронг Хуан күшті денелі, бойы ұзын адам ретінде сипатталған (шамамен 1,91 метр).
Murong Huang (; 297–348), courtesy name Yuanzhen (元真), also known by his posthumous name as the Emperor Wenming of Former Yan (前燕文明帝), was the founding monarch of the Xianbei led Former Yan dynasty of China. When he first succeeded his father Murong Hui in 333, he carried the Eastern Jin bestowed title Duke of Liaodong, but in 337 claimed the title of Prince of Yan, which is traditionally viewed as the founding date of Former Yan. (Emperor Cheng of Jin did retroactively recognize Murong Huang's princely title in 341 after much debate among Eastern Jin officials.) After his son Murong Jun completely broke away from the Eastern Jin and claimed the title of emperor in 353, he was posthumously elevated to imperial status. In the Book of Jin, Murong Huang was described as a strong looking tall man (approximately 1.91 metres).
Ерте өмір
Муронг Хуанның әкесі Муронг Хуэй бастапқыда Цзинь императоры Удың билігінің соңғы жылдарында Цзинь әскерлерімен шайқасқан Сяньбей басшысы болған, бірақ 289 жылы Цзиньнің вассалы ретінде мойынсұнды. Дуань тайпасының басшысы Дуань Цзи (段階) тарапынан үнемі шабуылға ұшырағандықтан, ол Дуаньмен бейбітшілік орнатуға тырысып, Дуань Цзидің қызына үйленді. Осы одақтан Муронг Хуан (297 жылы) және оның екі інісі, Муронг Рен (慕容仁) мен Муронг Жао (慕容昭) дүниеге келді. Муронг Хуэй тайпа басшысы ретінде билік құрған кезеңде Цзинь әулетінің орталық үкіметі тұрақсыздыққа ұшырады және ішкі кикіреулер мен шаруалардың көтерілістерінен құлдырады, олардың ең күштісі Хунну мемлекеті Хан Чжао болды. Осының салдарынан көптеген босқындар Муронг Хуэйдің салыстырмалы түрде қауіпсіз аймағына келді. Ол этникалық хань босқындарына мейірімділікпен қарағандықтан, көпшілігі қалуды жөн көрді, бұл оның күшін арттырды. Солтүстіктегі Цзинь әскерлері біртіндеп Хан Чжаоның қабілетті генералы Ши Леге (кейін ол өзінің тәуелсіз мемлекетін – Кейінгі Чжаоны құрды) жеңіліп, Муронг Хуэй солтүстік Қытайдағы Цзинь билігінің астында қалған жалғыз аймаққа айналды, Цзиньден берілген Ляодун Герцогі атағын алып жүрді. Ол Муронг Хуанға көптеген маңызды әскери міндеттерді тапсырды, соның ішінде 320 және 325 жылдары күшті Сяньбей Ювэнь тайпасымен күресуді. 322 жылдың басында Муронг Хуэй Муронг Хуанды мұрагер етіп тағайындады. Алайда, Муронг Хуэй Муронг Хуанның інілері Муронг Рен, Муронг Жао және әсіресе генерал ретінде жоғары бағаланған Муронг Ханды да жақсы көретін. Муронг Хуан осы бауырластарына қызғанышпен және күдікпен қарады, бұл сезімдер оларға белгілі болды және болашақ қиындықтардың тұқымын сеуді.
Murong Huang's father Murong Hui had initially been a Xianbei chief who fought Jin forces during the late reign of Emperor Wu of Jin, Jin's founding emperor, but he submitted as a Jin vassal in 289. Under constant attack by fellow Xianbei chief Duan Jie (段階) of the Duan tribe, he humbly sought peace with the Duan and married one of Duan Jie's daughters. From this union came Murong Huang (in 297) and two of his younger brothers, Murong Ren (慕容仁) and Murong Zhao (慕容昭). During Murong Hui's rule as tribal chief, the Jin dynasty's central government was in constant turmoil and eventually collapsed due to infighting and agrarian rebellions, the strongest of which was the Xiongnu state Han Zhao. As a result, many refugees arrived in the relatively safe domain of Murong Hui's, and as he treated the ethnically Han refugees with kindness, most chose to stay, greatly strengthening his power, and as Jin forces in the north gradually fell to Han Zhao's capable general Shi Le (who later established his own independent state Later Zhao), Murong Hui became the only domain in northern China still under titular Jin rule, carrying the Jin bestowed title of the Duke of Liaodong. He entrusted Murong Huang with many important military tasks. These included fighting the powerful fellow Xianbei Yuwen tribe in 320 and 325. In early 322, Murong Hui named Murong Huang heir apparent. However, Murong Hui also greatly favored Murong Huang's brothers Murong Ren, Murong Zhao, and particularly Murong Han, who was regarded very highly as a general. Murong Huang became jealous and suspicious of these brothers, feelings which became known to them and which would sow the seeds of future troubles.
Ляодунның герцогы ретінде
333 жылы Муронг Хуй қайтыс болды. Муронг Хуан әкесінің Пеңбей (平北將軍) лауазымын өз мойнына алып, әкесінің қазасын Цзинь императорына жеткізіп, өзіне де тиісті лауазым беруді сұрап елшілер жіберді. Бірақ Цзиньден жауап әлі келмей тұрып, ол әкесінің иеленген Ляодун герцогы атағын алды. Муронг Хуан заңдар мен ережелерді қатаң және қатал түрде орындады, бұл оның кейбір қол астындағыларын алаңдатты. Оның Мюронг Хан, Мюронг Рен және Мюронг Чжаоға деген күдігі де анық байқалды. Қорқыныштан Мюронг Хан Дуань тайпасына (Ляоси герцогтігі) қашып, Дуань басшысы Дуань Ляоның (段遼) генералы болды. Мюронг Рен мен Мюронг Чжао Мюронг Реннің Пинггуо (平郭, қазіргі Ингоу, Ляонин) қорғаныс бекетінен бас қала Жиченгке (棘城, қазіргі Цзиньчжоу, Ляонин) шабуыл жасап, Мюронг Чжаоның Жиченг ішінде көтеріліп, оған қосылып, сәттілікке жетсе герцогтікті бөлісуді жоспарлады. Мюронг Рен көп ұзамай күтпеген шабуыл жасады, бірақ Муронг Хуанның барлаушылары шабуылды анықтап, дайындық шараларын қабылдады. Сондықтан Мюронг Рен шығыс герцогтігіндегі (Ляодун түбегі) қалаларды басып алды. Муронг Хуанның оған қарсы жіберген әскерлері кері қайтарылды, ал Мюронг Рен өзі де Ляодун герцогы атағын иеленді. Муронг Хуанға әкесінің лауазымдарын беруге келген Цзинь елшілерін Мюронг Рен тоқтап, ұстап алды. 334 жылы Дуань әскерлері, Муронг Хан мен Дуань Ляоның інісі Дуань Ланның (段蘭) басшылығымен Лиученгке (柳城, қазіргі Жаоян, Ляонин) шабуыл жасады. Муронг Хуанның Лиученгті қорғауға жіберген әскерлері Дуань әскерлерінен ауыр жеңіліс көрді. Дуань Лан Цзиченгке қарай жылжуды қалады, бірақ Мюронг Хан өзінің тайпасының құрылуынан қорқып, әскерлерді кері қайтаруға бұйырды. (Бұл әрекеттері Дуань Ланды кері қайтуға көндіруге бағытталған болғанымен, Мюронг Ханның Муронг Хуанды «жалған және сатқын» деп айтуы оның Муронг Хуанға деген шынайы сезімдерін көрсетеді.) 336 жылдың басында Муронг Хуан тоңған Бохай теңізі арқылы күтпеген жолмен Пинггуоға жетіп, батыл шабуыл жасады, оның армиясын Мюронг Рен күтпеген бағыттан бастады. Мюронг Рен бұл шабуылдың ауырлығын түсінбей, қаладан шығып Муронг Хуанмен шайқасты, одан жеңіліп, тұтқынға түсті және өзіне-өзі қол жұмсауға мәжбүр болды.
In 333, Murong Hui died. Murong Huang took over his administration under the Jin bestowed office of General Pingbei (平北將軍) and sent messengers to report his father's death to Emperor Cheng of Jin and request commission official for himself. Soon after, with Jin commission expected but not yet arrived, he claimed the title of Duke of Liaodong, which his father had carried. Murong Huang carried out strict and harsh enforcement of laws and regulations, which unsettled some of his subordinates. His suspicions of Murong Han, Murong Ren, and Murong Zhao also became clear. Murong Han, in fear, fled to the Duan tribe (Dukedom of Liaoxi) and became a general for the Duan chief Duan Liao (段遼). Murong Ren and Murong Zhao conspired to have Murong Ren attack the capital Jicheng (棘城, in modern Jinzhou, Liaoning) from his defense post of Pingguo (平郭, in modern Yingkou, Liaoning) and for Murong Zhao to rise within Jicheng to join him, ready to divide the dukedom if they succeeded. Murong Ren soon launched a surprise attack, but scouts by Murong Huang discovered the attack and readied for the attack, so Murong Ren instead captured the cities in the eastern dukedom (Liaodong Peninsula). Forces that Murong Huang sent to attack him were repelled, and Murong Ren claimed for himself the Duke of Liaodong title as well. Jin messengers sent to bestow on Murong Huang the same titles his father had were intercepted and detained by Murong Ren. Also in 334, Duan forces, under the commands of Murong Han and Duan Liao's brother Duan Lan (段蘭) attacked Liucheng (柳城, in modern Zhaoyang, Liaoning), and Murong Huang's forces sent to relieve Liucheng suffered a great defeat at Duan forces' hands. Duan Lan wanted to further advance on Jicheng, but Murong Han, fearful that his own tribe would be destroyed, ordered a withdrawal. (While his comments were intended to force Duan Lan to agree to a withdrawal, Murong Han's comments at this time stating that Murong Huang was "false and treacherous" may indicate what his true feelings about Murong Huang were.) In early 336, Murong Huang made a daring surprise attack, personally leading his army by a route that Murong Ren did not expect—over the frozen Bohai—arriving at Pingguo. Murong Ren, not realizing that it was a major attack, came out of the city to fight Murong Huang, who defeated and captured him, forcing him to commit suicide.
Ян ханзадасы ретінде
337 жылы Муроң Хуан өзіне Ян патшасы атағын алды. Бұл атақты Цзинь бұрын қарастырған, бірақ әкесі Муроң Хуиге беруден бас тартқан еді. Бұл, әдетте, Бұрынғы Янның құрылуы ретінде қарастырылады, себебі ол Цзинь империясының үкіметіндей үкіметтік құрылым құрды, бірақ лауазымдық атауларын әдейі Цзиньге қарағанда төмен етіп көрсетті. Сол жылы Муроң Хуан әкесінің Цзиньнің қарсыласы Кейінгі Жаомен байланыс жасамау саясатына қарсы шығып, Кейінгі Жаоға елшілер жіберіп, оның қарауында болады деп уәде берді және Дуаньға қарсы бірлескен шабуыл жасауды сұрады. Кейінгі Жао императоры Ши Ху осыған қатты қуанды және 338 жылы шабуыл жасауға келісті. Көктемде олар шабуылға шықты. Муроң Хуан жылдамдықпен Дуань Лань әскерін жеңіп, оның астанасы Линчжидің (令支, қазіргі Таншань, Хэбэй) солтүстігіндегі Дуань қалаларын шабуылдап, тонады. Содан кейін ол шегінді, ал Кейінгі Жао әскерлері келгенде, Дуань Ляо оларға қарсы тұруға батыл болмады, керісінше Линчжиді тастап, қашып кетті. Линчжи Кейінгі Жаоға бағынды. Ши Ху жеңіске қуанды, бірақ Муроң Хуан әскерлер кездеспей тұрып шегінгеніне ашуланды және оның әскерлерін Муроң Хуанға қарсы бұруға шешім қабылдады. Кейінгі Жаоның зор әскерлері Бұрынғы Ян аумағына келгеннен кейін, астанасы Жичэннен басқа барлық қалалар дерлік Кейінгі Жаоға бағынды. Муроң Хуан қашуды ойлады, бірақ генерал Мую Гэннің кеңесімен қалада қалып, шамамен 20 күн бойы қорғады, содан кейін Кейінгі Жао әскерлері шегінуге мәжбүр болды. Муроң Хуан сосын ұлы Муроң Кэні шегініп келе жатқан Кейінгі Жао әскерлеріне шабуылдауға жіберді, үлкен жеңіске жетті, ал Кейінгі Жао әскерлерінің тек Ши Худың асырап алған немересі Ши Миннің әскері ғана толық күйінде қалды. Кейінгі Жао шегінгеннен кейін Муроң Хуан көтеріліс жасаған қалаларды қайта басып алды. Ол сондай-ақ бұрын Дуань билеген қалаларды жаулап алып, қазіргі Солтүстік Хэбэйге дейін кеңейді. 339 жылдың басында Дуань Ляо Кейінгі Жао мен Бұрынғы Янға бір-біріне қайшы өтініштер жіберді, бағынуды сұрады, содан кейін Кейінгі Жао мен Бұрынғы Ян әскерлері шайқасты, Муроң Кэ Кейінгі Жаоға қарсы тағы да үлкен жеңіске жетті. Муроң Хуан Дуань Ляоны құрметті қонақ ретінде қабылдап, Дуаньдың қалған күштерін өзінің әскеріне біріктірді. Бірақ сол жылы Дуань көтеріліс жоспарлап, Муроң Хуанның қолынан қаза тапты. (Дегенмен, Дуань тайпасы жойылған жоқ, және Дуань тайпасының көптеген мүшелері кейін генералдар, шенеуніктер және Муроңтардың императорлық жұбайлары болып қызмет етті.) Осыдан бастап Бұрынғы Ян әскерлері жыл сайын Кейінгі Жаоның шекаралық аймақтарына шабуылдар жасады. Олар Ювэнь тайпасына және Когурёға да мерзімімен шабуыл жасайтын. 339 жылы Муроң Хуан әпкесін Туоба Шиицзяньге, Дай патшасына үйлендіріп, екі Сяньбэй державасының одақтастығын нығайтты. (Бірақ 342 жылы Мұроң ханшайымы қайтыс болғаннан кейін екеуі кейде шайқасқа түсті.) Ол сондай-ақ Цзинь астанасына елшілер жіберіп, император Чэннан Ян патшасы атағын ресми түрде сұрады, өйткені ол халық арасындағы билігін арттыру үшін мұқтаж екенін, бірақ ол әлі де Цзиньге адал екенін түсіндірді. 341 жылы бірнеше айлық пікірталасқаннан кейін император Чэн Муроң Хуанға патшалық атақ беруге шешім қабылдады. 340 жылы Дуань жеңілгеннен кейін Ювэньге қашқан, бірақ кейіннен Ювэнь тарапынан сенімсіздікке ұшыраған және жамандыққа ұшыраған Муроң Хан Муроң Хуанның қолбасшылығымен оралуға келісті және Ляодунға қашып кетті. Муроң Хуан оған әскери қолбасшылық тапсырды. 341 жылы Муроң Хуан астанасын Жичэннен жаңа салынған Лончэн қаласына (龍城, қазіргі Жаоян, Ляонин) көшірді. 344 жылы Муроң Хуан, Муроң Ханмен бірге, Ювэньге шабуыл жасап, оны қатты жеңіп, оның басшысы Ювэнь Идугуйді (宇文逸豆歸) қашуға мәжбүр етті. Бұрынғы Ян әскерлері Ювэнь тайпасын оңтүстікке күштеп көшіріп, оларды Бұрынғы Ян халқына біріктірді. Сол жылы Муроң Хуан әлі де Муроң Ханның қабілеттерінен қорқып, оны өзіне-өзі қол жұмсауға мәжбүрледі. 345 жылы Муроң Хуан Цзиньдің жыл санауларын қолдануын тоқтатты, бұл кейбіреулер Бұрынғы Янның ресми тәуелсіздігінің белгісі деп санайды. 348 жылы Муроң Хуан ауырып қайтыс болды. Оның орнын ұлы Муроң Цзюнь басты.
In 337, Murong Huang claimed for himself the title of Prince of Yan—a title that Jin had previously considered but declined to confer on his father Murong Hui. This is commonly viewed as the founding of Former Yan, particularly because he also set up a governmental structure mirroring Jin's imperial government, albeit with different office titles intentionally showing inferiority to Jin. That same year, Murong Huang, countering his father's prior policy of having no contact at all with Jin's rival Later Zhao, sent messengers to Later Zhao promising to be a vassal and requesting a joint attack against the Duan. Later Zhao's emperor Shi Hu was very pleased, and they agreed on an attack in 338. In the spring, they launched the attacks. Murong Huang quickly attacked and pillaged the Duan cities north of its capital Lingzhi (令支, in modern Tangshan, Hebei), defeating Duan Lan's forces. He then withdrew, and when Later Zhao forces arrived, Duan Liao no longer dared to face them but instead abandoned Lingzhi and fled. Lingzhi surrendered to Later Zhao. Shi Hu was happy about the victory but angry that Murong Huang withdrew before the armies could meet, and he decided to turn his armies against Murong Huang instead. With Later Zhao's massive armies arriving in Former Yan territory, nearly all of the cities submitted to Later Zhao except the capital Jicheng. Murong Huang considered fleeing, but under advice of his general Muyu Gen, he stayed and defended the city for nearly 20 days, and Later Zhao forces were forced to withdraw; Murong Huang then sent his son Murong Ke to attack the retreating Later Zhao troops, scoring a great victory, and the only Later Zhao force remaining intact was that of Shi Min, Shi Hu's adopted grandson. After Later Zhao's withdrawal, Murong Huang recaptured the cities that had rebelled. He also took over cities formerly ruled by the Duan, extending into modern northern Hebei. In early 339, after Duan Liao sent conflicting requests to Later Zhao and Former Yan, requesting surrender, the Later Zhao and Former Yan forces engaged, and Murong Ke again won a great victory over Later Zhao. Murong Huang honored Duan Liao as a guest and merged Duan's remaining forces into his own. Later that year, however, Duan planned a rebellion and was killed by Murong Huang. (However, the Duan clan was not wiped out, and many members of the Duan clan later served as generals, officials, and imperial consorts of the Murongs.) From this point on, Former Yan forces would conduct yearly raids against Later Zhao's border region. They would also periodically attack the Yuwen tribe and Goguryeo. Also in 339, Murong Huang married his sister to Tuoba Shiyijian, the Prince of Dai, cementing an alliance between the two Xianbei powers. (The two would, however, engage in occasional battles after Princess Murong's death in 342.) He also sent messengers to the Jin capital to formally request from Emperor Cheng the Prince of Yan title—explaining that he needed it to increase his authority over the people but that he was still loyal to Jin. In 341, after several months of debate, Emperor Cheng decided to grant Murong Huang the princely title. In 340, Murong Han, who had fled to the Yuwen after the Duan were defeated but who had subsequently been mistrusted and mistreated by the Yuwen, agreed to return under Murong Huang's command, and he fled back to Liaodong. Murong Huang gave him a military command. In 341, Murong Huang moved his capital from Jicheng to a newly built city, Longcheng (龍城, in modern Zhaoyang, Liaoning). In 344, Murong Huang, with Murong Han as his deputy, attacked Yuwen, greatly defeating it and forcing its chief Yuwen Yidougui (宇文逸豆歸) to flee. The Former Yan forces forcibly moved the Yuwen tribe south and merged them into Former Yan's own population. Later that year, Murong Huang, still apprehensive of Murong Han's abilities, forced him to commit suicide. In 345, Murong Huang stopped using Jin's era names—which is viewed by some as the sign of Former Yan's formal independence. In 348, Murong Huang grew ill and died. He was succeeded by his son Murong Jun.