Кіріспе

Тұрақты ақша төлемі

Кәсіподақ жарналары – жұмысшылар төлейтін және кәсіподаққа мүшелік беруге мүмкіндік беретін тұрақты төлемдер. Бұл жарналар ұжымдық келіссөздердегі өкілдік және білім беру шаралары сияқты кәсіподақ қызметтерін қаржыландырады. Көптеген кәсіподақтар өз мүшелерінен жарна төлеуді талап етеді. Жарналар жұмысшылардан тікелей немесе жанама түрде жиналады; жанама түрде жинау кезінде бұл көбінесе жұмысшының жалақысынан кәсіподаққа жарнаны аударуға жұмыс берушіге рұқсат беру арқылы жүзеге асырылады.

Түрлілігі

Көптеген кәсіподақ мүшелері кәсіподақ жарналарын жалақысынан төлейді, бірақ кейбір кәсіподақтар жарналарды жалақыдан бөлек жинайды. Кәсіподақ жарналары келісімшарттарды келісуге; кәсіподақ басшылары мен қызметкерлерінің жалақысы мен жәрдемақыларын төлеуге; кәсіподақ басқаруына; заңдық өкілдікке; заңнамалық лоббиге (кәсіподақ мүшелері төлеген ақша саяси науқандарға пайдаланылмайды, бұл заңсыз. Көптеген мүшелер өз қаражатын ерікті түрде еңбекпен байланысты PAC қорына аударады); зейнетақы, денсаулық сақтау, әлеуметтік қорғау және қауіпсіздік қорларына, сондай-ақ кәсіподақ ереуіл қорына жұмсалуы мүмкін. Жарналардың жұмсалуына жергілікті кәсіподақ жиналысы немесе кәсіподақтың сайланған басшылары рұқсат береді. Жарналар алымдар мен бағалаулардан өзгеше. Алымдар – кәсіподақ мүшесінің ағымдағы бағдарламаларды немесе іс-шараларды басқару үшін кәсіподаққа бір рет төлейтін төлемдері. Мысалы, кәсіподаққа алғаш қосылған кезде қызметкерден алынатын кіру ақысы. Кіру ақысы кәсіподаққа қосылудың әкімшілік шығындарын қамтиды. Дегенмен, алымдар тұрақты болуы мүмкін. Мысалы, кәсіподақ бағдарламасы (әл-ауқат немесе жәрдемақы қоры) тек осы қорға қатысу үшін тұрақты төлем төлейтін кәсіподақ мүшелеріне ұсынылуы мүмкін. Көптеген жұмысшылар кәсіподаққа жұмысқа орналасқанда ақы төлейді. Қорға қатысу кәсіподақ мүшелігінің талабы болмағандықтан, төлем ақы төлемі емес, жарна төлемі болып саналады. Бағалаулар – кәсіподақ мүшесінің арнайы бағдарламаны немесе іс-шараны қаржыландыру үшін кәсіподаққа бір рет төлейтін төлемдері. Бұл арнайы бағдарламалар жалғасуы немесе уақытша болуы мүмкін, сондай-ақ шектеулі мерзімге немесе белгілі бір шектеулермен жұмыс істеуі мүмкін. Мысалы, ұйымдастыру бағалауы – кәсіподақ өз мүшелерінен ұйымдастыру қорын құру үшін жинауы мүмкін төлем. Тағы бір мысал – қорды құру үшін бір реттік бағалау, себебі қорды құру үшін үлкен капитал салу қажет, ал бағалау осы қаражатты жинау үшін қолданылады. Көптеген жергілікті кәсіподақтар муниципалитеттермен, облыстармен, штаттармен, аймақтық немесе ұлттық ұйымдармен байланыста. Көбінесе бұл ұйымдар жергілікті кәсіподақтардан өз жарналарын жинайды, ал кәсіподақ мүшесінің жарнасына осы басқа кәсіподақ ұйымдарының салған жарналары да кіруі мүмкін. Кәсіподақ жарналарының құқықтық мәртебесі заңмен реттелуі мүмкін. Әр елдің еңбек заңдарына немесе заңмен рұқсат етілген кәсіподақ қауіпсіздігі туралы келісімдерге байланысты барлық жарналар барлық мүшелерден жиналмауы мүмкін. Кәсіподақ жарналарының мөлшері әртүрлі. Кейбір кәсіподақтар әрбір жұмысшының жалақысының пайызын жинайды (бұл негізгі жалақымен ғана шектелуі немесе қосымша жалақыны, мысалы, еңбекақысын қамтуы мүмкін). Басқалары әрбір жұмысшының жалақысынан пайыздық үлес жинайды, бірақ пайыздық үлес төмен жалақы алатын жұмысшылар үшін төменгі пайыздық мөлшерде өзгереді. Кейбір жарналар ("белгіленген жарналар") белгілі бір деңгейде белгіленуі мүмкін. Мысалы, "әр жұмысшы айына 150 доллар төлеуі керек". Кейбір кәсіподақтар пайыздық үлес пен "белгіленген жарналарды" біріктіреді. Жиналу жиілігі де әртүрлі болуы мүмкін және жалақы алумен немесе күнтізбелік негізде (екі апта сайын, ай сайын немесе жыл сайын) байланысты болуы мүмкін. Жиналу әдістері де әртүрлі. Өнеркәсіптік дамыған елдерде "жарнаны жалақыдан шегеру" механизмі кең таралған, онда жұмыс беруші әрбір жұмысшының жалақысынан барлық кәсіподақ жарналарын, ақыларын және бағалауларын автоматты түрде шегеруге және қаражатты кәсіподаққа тұрақты түрде жіберуге келіседі. Алайда, көптеген кәсіподақтар жарналарды жұмысшылардан тікелей жинайды. Мысалы, Әлемдік өнеркәсіптік жұмысшылар өздерінің конституциясы арқылы жұмыс берушілерге өздерінің атынан жарна жинауға тыйым салады.