Кіріспе
Хаураки шығанағының бір бөлігі, құлаған Оңтүстік Африка муниципалитеті. Тамаки маори кем дегенде 13 ғасырдан бері Кибути жағалауы аймағын қоныстандырып, Вайти өзені, Орева өзені және Вангапароа шығанағының ресурстарын пайдаланды, онда маңызды акула балық аулау орны болған. Каверау батыры Маки Солтүстік және Батыс Окленд аймағындағы Тамаки маори тайпаларының көп бөлігін біріктіргеннен кейін, оның балалары мен немерелері Нгати Каху, Нгати Мараеарики және Нгати Манухири сияқты хапуларды құрды. 18 ғасырда Хаураки шығанағынан келген Нгати Каху және Нгати Паоа Вангапароа шығанағындағы акула балықшылығын бақылау үшін күресті. 1820 жылдары мылтық соғыстарынан қашып кеткеннен кейін Нгати Каху Гибискус жағалауына оралып, 1870 жылдарға дейін мұнда өмір сүрді. Гибискус жағалауы 1841 жылы Корольдікке сатылған Махуранги учаскесінің бір бөлігі болды. Каури ағаштарын кесушілер мен каури шүберегін қазушылар бұл аймаққа алғаш келген еуропалықтардың арасында болды. Сильвердейл қалашығы, сол кезде Уэйд деп аталған, Вайти өзенінің жанында ағаш кесу қаласы ретінде құрылды, ал Вайвера ыстық сулары 19 ғасырдың соңында танымал туристік орынға айналды. Орева және Вангапароа түбегі 1920 жылдары, аймақта демалыс үйлері салынған кезде танымал туристік бағыттарға айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде түбектің соңында Жаңа Зеландия армиясының базасы салынды. 1950-1960 жылдары аймақ қарқынды дамыды, оның ішінде Окленд порты көпірінің ашылуы да болды, сондай-ақ Орева мен Вангапароада қалалық орталықтар салынды. 1960 жылдары екі аймақтық саябақ ашылды: Гибискус жағалауына жақын орналасқан Вендерхолм аймақтық саябағы және Вангапароа түбегінің шығыс бөлігіндегі Шекспир аймақтық саябағы. Гибискус жағалауы 1990 жылдардың соңында Окленд Солтүстік тас жолына қосылды, одан кейін жағалауда, әсіресе Сильвердейлде тұрғын үйлер салына бастады. 2023 жылы Вейти өзенінен өтіп, Вангапароаға бағытталған жаңа тас жол – О Махуранги Пенлинк құрылысы басталды.
the defunct South African municipality
Tāmaki Māori settled the Hibiscus Coast area since at least the 13th century, utilising the resources of the Weiti River, Ōrewa River and Whangaparāoa Bay, where an important shark fishery was located. After the Kawerau warrior Maki unified many of the Tāmaki Māori people of the northern and western Auckland Region, his children and grandchildren established hapū including Ngāti Kahu, Ngāti Maraeariki and Ngāti Manuhiri. Ngāti Kahu and Ngāti Pāoa from the Hauraki Gulf fought for control over the Whangaparāoa Bay shark fishery in the 18th century. After fleeing the area in the 1820s due to the Musket Wars, Ngāti Kahu returned to the Hibiscus Coast, living here until the 1870s. The Hibiscus Coast was a part of the Mahurangi Block, forest sold to the Crown in 1841. Kauri loggers and itinerant kauri gum diggers were among the first Europeans to come to the area. The township of Silverdale, then known as The Wade, was established as a logging town along the Weiti River, and the Waiwera Hot Pools became a popular tourist attraction in the latter 19th century. Orewa and the Whangaparāoa Peninsula became popular tourist destinations in the 1920s, when holiday baches were constructed in the area. During World War II, a New Zealand Army base was constructed at the end of the peninsula. The area rapidly developed in the 1950s and 1960s, in part due to the opening of the Auckland Harbour Bridge, and town centres were constructed in Orewa and Whangaparāoa. The 1960s saw the opening of two regional parks, Wenderholm Regional Park, adjacent to the Hibiscus Cost, and Shakespear Regional Park, at the eastern headland of the Whangaparāoa Peninsula. The Hibiscus Coast was connected to the Auckland Northern Motorway in the late 1990s, after which further residential development occurred on the coast, most notably at Silverdale. In 2023, construction began on O Mahurangi Penlink, a new motorway to Whangaparāoa, crossing the Weiti River.
География
Гибискус жағалауы – солтүстік Окленд аймағының аймағы, солтүстікте Вайвера өзені мен оңтүстікте Окура өзені арасында, Хаураки шығанағына іргелес орналасқан. Бұл аймаққа Вангапароа түбегі және түбектің шығысында орналасқан Тиритири Матанги аралы кіреді. Гибискус жағалауындағы негізгі елді мекендерге Орева, Вангапароа түбегі, Сильвердейл және Стиллвотер, Хэтфилдс Бич және Вайвера ауылдары жатады. Аймақта алты өзен, саға және арна бар: солтүстікте Вайвера сағасы, Отанеруа арнасы, Нукумеа арнасы, Орева өзені, Вейти өзені және оңтүстікте Окура өзені. Аймақтағы жағажайлар көбінесе құмды және көлбеу болып келеді. Олардың көпшілігі кең, күнге күйінуге, жүзуге және су спортына қолайлы. Red Beach және Orewa – Оклендтегі жаңадан серфингке түсушілер үшін ең жақсы жағажайлар, ал Гибискус жағалауындағы басқа жағажайлар жүзуге және отбасыларға арналған. Тиритири Матанги аралы – ашық қорық және Гибискус жағалауындағы ең үлкен арал. Тиритири Матанги Шекспир аймақтық паркіне жақын Вангапароа түбегінің шетінде орналасқан. Махуранги аралы – Вайвера өзенінің сағасында орналасқан кішкентай арал, ол Вендерхолм аймақтық паркінің бір бөлігін құрайды. Гибискус жағалауындағы ең кішкентай арал – Матакатиа мен Gulf Harbour Marina арасында орналасқан Котануи аралы (Француз шапқысы). Еуропалықтар қоныстанғанға дейін Гибискус жағалауының ішкі аймағы тығыз орманды, негізінен каури ағаштарымен жабылған, ал Орева өзенінің жоғарғы ағысы батпақты жер болған. 19 ғасырдың ортасына қарай Вангапароа түбегінде орман болмады, оның орнына манука бұталары мен батпақты жерлер басым болды. 20 ғасырдың басында гибискус Вайвера ыстық суларындағы минералды ванналардың бірі ретінде де қолданылған. Гибискус жағалауы қауымдастығы 1960 жылдары құрылып, Жаңа Зеландияның басқа аймақтарының гибискусты символ ретінде қабылдауына қарсы күресті. Атау 1971 жылы ресми түрде қабылданды, ол кезде Уайтемата округінің Вангапароа бөлігі Гибискус жағалауы бөлігі деп қайта аталды. Гибискус жағалауы маори тілінде Te Kūiti o te Puarangi деп аударылған, бұл сирек кездесетін жергілікті гибискус түрі – пуарангиге сілтеме жасайды.
Маори тарихы
Гибискус жағалауы аймағы кем дегенде 13 ғасырдан бері қоныстанған, алғашқы маори тұрғындарының көпшілігі Ngā Oho деп танымал болған. Аймақтағы археологиялық ескерткіштер ең көп Карепиро шығанағында, Орева өзенінің сағасында және Шекспир аймақтық саябағында, Вангапароа түбегінің соңында орналасқан. Бұл жер Махуранги порты мен Уайтемата порты арасында саяхаттайтын адамдар үшін демалыс орны ретінде жиі пайдаланылған. Уака қайықтарын су жолдары арасында құрлықпен тасымалдауға арналған порттар Гибискус жағалауын батыстағы Кайпара портына байланыстырды. Вейти портажы Каукапакапа өзені мен Вейти өзені арасында құрлық арқылы өтті, ал Аотоэтое портажы Каукапакапа өзені мен Орева өзені арасында солтүстікке қарай саяхаттады. Сонымен қатар, Вайу портажы Вангапароа түбегін Тиндаллс жағажайы мен Матакатиа арасында бөліп өтеді, сондай-ақ түбекте Батысқа қарай Ред Бич пен Вейти өзенін байланыстыратын тағы бір порт болған болуы мүмкін. Маки қайтыс болғаннан кейін, оның ұлдары оның жерлерінің әртүрлі аймақтарына қоныстанды, жаңа хапуларды құрды, оның ішінде Гибискус жағалауындағы Ngāti Manuhiri, Ngāti Maraeariki, Ngāti Poataniwha және Ngāti Kahu хапулары. Макидің кіші ұлы Мареарики негізінен Орева өзенінің бастауында қоныстанды, ал оның хапуы Ngāti Maraeariki Вангапароа мен Омаха арасындағы жерлерді мекендеуге өсті. Ал Мареарикидің қызы Кахудан тараған Ngāti Kahu, Тайхауаның ұрпақтары Ngāi Tai және Ngāti Whātua o Kaipara-мен байланыс орнатты. Элис Ивс көркіне лайық сақталатын аймағы, Хоббс шығанағындағы Ракуананга Па, Көміршілер шығанағы, Үлкен Мэнли жағажайы және Кішкентай Мэнли жағажайы.
Акула балық аулаудағы қақтығыс және мылтық соғыстары
Гибискус жағалауы Кавау аралы мен Вангапароа түбегі арасында орналасқан маңызды акула балық аулау аймағы болды, және бұл аймақ аймақтың ірі тайпалары арасында даулы болған. Ол маусымдық түрде Вангапароадағы Нгати Паоа туыстарымен бірге тұратын.
Ерте колониялық дәуір: ағаш кесу және Вайвера курорты
Гибискус жағалауы аймағына 1827 жылы «Астроляби» кемесімен зерттеуші Жюль Дюмон д’Урвиль келді. Д’Урвилл Карепиро шығанағын испандық теңізші және математик Висенте Тофиньо де Сан-Мигельдің құрметіне Тофино шығанағы деп атауға шешім қабылдады, ал Уангапараоа түбегін – «Буаше» деп атады. Гибискус жағалауына аяқ басқан алғашқы еуропалық 1833 жылы миссионер болды, ал 1830-шы жылдардың соңында алғашқы ағаш саудагерлері Вейти өзенінің су жинау алабына қызығушылық танытты. 1840 жылы Уайтанги шартына қол қойылғаннан кейін, 13 сәуірде 1841 жылы Корольдік билік Махуранги және Омаха участақтарын сатып алды, олардың ішінде Гибискус жағалауы да болды. Кейбір iwi және hapū, дәстүрлі мүдделері бар, мысалы Ngāti Paoa және Ngāi Tai ki Tāmaki, саудаға қатысты, ал басқалары, соның ішінде Te Kawerau ā Maki, Ngāti Manuhiri және Ngāti Rango, мәмілелерге қатыспады. Бұл Ngāti Manuhiri-дің Гибискус жағалауындағы жерлерінен айырылуына әкелді. Вейти өзені бойындағы алғашқы тұрақты қоныс иесі 1844 жылы Джон Роби Коул Хэтфилд болды. 1853 жылға қарай Уэйдте 200-300 адам тұрған болуы мүмкін. 1844 жылы Роберт Грэм Вайвера ыстық суларының жанына үй салып, 1848 жылдан бастап ыстық суларды туристік орын ретінде жариялады. 1864 жылы Вайвера ыстық бұлақтарындағы қонақ үй салынды, ал 1878 жылы Окленд пен қонақ үй арасында паромдық қатынас ашылды. Уэйдтен тыс Ранулф Дэйкр 1846 жылы қазіргі Окура Буш көрікті орнындағы ағаш өңдеу зауытымен бірге Вейти станциясын сатып алды. Бұл Жаңа Зеландиядағы ең көне жұмыс істейтін маяқ болып табылады. Орева үйі үш буын бойы Джерси Грут отбасының үйі болды, ал 1906 жылы коммерциялық қонақ үйге айналды.
Демалыс
Гибискус жағалауында адамдарды сол жерде тұруға тартатын көптеген жағажайлар бар. Жағалаудағы немесе жақын жердегі қызықты орындарға Snowplanet, Окленд әрекет паркі, Вайвера ыстық су бассейндері (қазіргі уақытта қолданылмайды), Орева жағажайы, Шекспир аймақтық паркі және Gulf Harbour кіреді. Gulf Harbour Вангапароа түбегінің соңында орналасқан және Тиритири Матанги аралындағы жабайы табиғат қорығына өте жақын. Паромдар тұрақты түрде порттан аралға және кері жолға жолаушыларды тасымалдайды. Бұл аймақ Родни округінің құрамына кірді, содан кейін 1989 жылдан 2010 жылға дейін Родни аудандық округінің бөлігі болды. Орева Родни аудандық округінің әкімшілік орталығы еді. 2010 жылдың қараша айында Гибискус жағалауы бірыңғай билік жүйесі аясында Окленд кеңесіне қосылды. Окленд кеңесі құрамында Гибискус жағалауы бөлімшесі Гибискус және Бейс жергілікті басқару аймағының бір бөлігі болып табылады, оны Гибискус және Бейс жергілікті кеңесі басқарады. Бұл Олбани округінің құрамына кіреді, ол Окленд кеңесіне екі кеңесші сайлайды.
Негізгі
Gulf Harbour School – 1998 жылы есігін ашқан бастауыш мектеп. KingsWay School Junior Campus – мемлекеттік интеграцияланған христиан мектебі, ол алғаш рет 1986 жылы құрылды, 1990 жылы жаңа орынға көшірілді, онда кейіннен аға кампус ашылды, ал 2014 жылы өз жеке алаңына көшірілді. 2018 жылы Орева Солтүстік-Батыс бастауыш мектебі деп жарияланған Nukumea бастауыш мектебінің құрылысы 2021 жылы басталды және 2023 жылғы бірінші тоқсанда ашылды. Orewa Beach бастауыш мектебі – Оревадағы үш бастауыш мектептің екіншісі, ол 1978 жылы Orewa North бастауыш мектебі ретінде құрылды. Orewa бастауыш мектебі – Орева аудандық орта мектебінен бөлініп шыққан, Оревадағы үш шамамен бірдей мөлшердегі бастауыш мектептің біріншісі, ол 1956 жылы құрылды. Red Beach бастауыш мектебі 1989 жылы құрылды. Silverdale бастауыш мектебі – жағалаудағы ең көне мектеп, ол 1869 жылы құрылды және 2006 жылы қазіргі орнына көшірілді. 2019 жылдан бастап 7- және 8-сыныптар ашылмайды. Whangaparāoa бастауыш мектебі.
Екіншілік
Орева колледжі 1974 жылы 1956 жылы құрылған Орева аудандық орта мектебінің негізінде құрылды. 2003 жылы Gulf Harbour қаласында орналасқан жекеменшік орта мектеп – Wentworth College ашылды. Вангапароа колледжі Гибискус жағалауы орта мектебінен құрылып, 2005 жылы ресми түрде құрылды. KingsWay School Senior Campus – мемлекеттік-жекеменшік христиан орта мектебі. 2009 жылдың басында тас жолдың кеңейтілуі оны Пухоймен байланыстырып, Солтүстік қақпа ақылы жолын құрды және 17-ші мемлекеттік тас жолының бұл бөлігін алмастырды. Сильвердейлдегі 1-ші мемлекеттік тас жолын Орева және Хатфилдс Бич арқылы Пухойға жалғайтын Гибискус жағалауы тас жолы бұрын 17-ші мемлекеттік тас жолының бөлігі болған, ал одан бұрын 1-ші мемлекеттік тас жолының бөлігі болған. Ашылуы 2026 жылға жоспарланған.
Автобустар қызметі
Окленд Транспорттың жергілікті автобус бағыттары Гибискус жағалауында AT Metro арқылы жүзеге асырылады. Қалалық жылдам көлік қызметтері Гибискус жағалауындағы автобус станциясынан басталып, жағалауды Окленд қаласының орталығымен және Уоркуортпен байланыстырады. InterCity қызметтері де Гибискус жағалауындағы автобус станциясы арқылы өтеді.
Паромдық қызметтер
Окленд Транспорттың қалалық паром қызметтерін Fullers360 компаниясы жүзеге асырады, олар апта ішінде Gulf Harbour мен Окленд қаласының орталығы арасында қатынайды. Туристік қызметтер Explore компаниясы арқылы Gulf Harbour-дан Тиритири Матанги аралына жыл бойы жүзеге асырылады.
Климат
Гибискус жағалауы Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша жылы, қоңыржай теңіздік климатқа (Cfb) ие.
Боулинг
Гибискус жағалауында екі ашық алаңдағы шарықтар ойнайтын клуб бар, біреуі Оревада, екіншісі Манлиде. Үшінші клуб бұрын Сильвердейлдегі Соғыс ескерткіші саябағында жұмыс істеген, бірақ 2018 жылға дейін жабылды.
Футбол
1974 жылы құрылған Hibiscus Coast AFC – Стэнмор Бейде орналасқан және Лото Спорт Италия NRFL 2-ші дивизионында өнер көрсететін әуесқой футбол клубы.
Гольф
Гибискус жағалауында бұрын ресми түрде үш гольф клубы болған, 2023 жылдан бастап тек Вангапароа гольф клубы ғана жұмыс істейді. Вангапароа гольф клубы алғаш рет 1950-жылдары ашылған және Армия шығанағында 41 акр жерді алып жатыр. Бұрынғы Peninsula Golf Course алғаш рет 1956 жылы құрылған. Ол 18 лункадан тұратын, шамамен 45 гектар жерді қамтитын гольф алаңы болды. Келесі жылы клуб 1998 жылғы Гольфтен әлем чемпионатының қабылдаушысы атанды. Содан кейін 2005 және 2006 жылдары Жаңа Зеландияның ашық турнирін өткізді. 2023 жылдың шілдесінде клуб "клубты қаржылық тұрғыдан тиімді етудің жолдарын екі жыл бойы табыссыз іздегеннен кейін" жабылды.
Желілік доп
Hibiscus Coast нетбол орталығы алты нетбол алаңына ие және Манлиде, Эдит Хоппер паркінде орналасқан. 2009 жылы Сильвердейл Сихокс нетбол клубы құрылды.
Қазақстан Республикасы
Сильвердейл Юнайтед регби клубы – Сильвердейл қаласында орналасқан регби одағы клубы. Клуб 1887 жылы құрылған. 1963 жылы Каукапакапа регби клубы Сильвердейл клубымен біріктірілді. 2011 жылғы Регби әлем чемпионаты барысында Жаңа Зеландияның регби клубтарына елдің ұлттық құрамаларын қабылдау міндеті жүктелді. Осының нәтижесінде Сильвердейл соғыс ескерткіші саябағы Жапония, Намибия және Самоа құрамаларын қабылдады. Клуб Окленд регби лигасының құрамына кіреді және Фокс мемориалдық чемпионатында өнер көрсетеді.
Желкендеу
Гибискус жағалауында екі яхта және желкенді клуб орналасқан. Gulf Harbour Yacht Club Gulf Harbour-да орналасқан және Вангапароа түбегінің оңтүстік жағына қарап тұр, ал Manly Sailing Club солтүстік жағындағы Биг Мэнли жағажайында орналасқан. Екі клуб та өңірлік, ұлттық және халықаралық регаталардың алуан түрлерін қабылдайды. 2023 жылғы мәлімет бойынша, өз кластарында желкендеуді үйрену бағдарламаларын тек Manly Sailing Club ұсынады.
Серфинг - өмірді құтқаратын
Жаз айларында Гибискус жағалауының Орева және Ред Бич жағажайларында құтқарушылар кезекшілік етеді. Орева серфинг құтқару клубы алғаш рет 1950 жылы құрылған, ал қазіргі клуб ғимараты 1960 жылы ашылды. Орева серфинг құтқару клубы қазіргі клуб орнында жаңа Surf Life Saving Community Hub ашуды жоспарлап отыр. Ред Бич серфинг құтқару клубы Оревадан үш жыл кейін, 1953 жылы құрылды, алғашқы клуб үйі 1956 жылы салынып аяқталды, кейін 1983 жылы жаңа ғимаратпен алмастырылды.
Теннис
Сильвердейл теннис клубы Сильвердейл соғыс ескерткіші саябағында орналасқан. Манлиде Эдит Хоппер паркі мен Манли паркінде екі теннис клубы орналасқан. Тағы бір теннис клубы Орева қаласындағы Виктор Ивс паркінде орналасқан.