Кіріспе

Чатсворт – Зимбабведегі Масвинг провинциясындағы шағын елді мекен. Ол Масвинг қаласының солтүстігіне шамамен 58 км қашықтықта, Масвинг – Гверу темір жолының бойында орналасқан. Бұл елді мекен 1911 жылы темір жол станциясы ретінде пайда болған. Ол Гуту ауылдық округі әкімдігіне бағынады.

Атауы

Ауылға алғаш Макори, кейін Макорис деп ат қойылған, ал 1919 жылы Чатсворт деп қайта аталды. 1980 жылы тәуелсіздік алғаннан бері Чатсворт 300 тұрғыны бар ауылдық елді мекеннен 1000-нан астам тұрғыны бар (2016 жылғы мәлімет бойынша) елді мекенге дейін өсті. Ең қарқынды өсім 2000 жылғы жер реформасынан кейін байқалды.

Орналасқан жері

Широта 19.38S, Бойлық 030.51E, Биіктігі 1365 м / 4478 фут (темір жол бойындағы тіреуіш бойынша). Ол астана Хараре қаласынан оңтүстікке қарай 280 км, аймақтық орталық Масвинго қаласынан 70 км солтүстікке қарай автомобиль жолымен, ал темір жолмен шамамен 60 км және Гуту жергілікті әкімшілік орталығынан батысқа қарай 34 км қашықтықта орналасқан.

Көлік

Масвингодан Гверуға дейін темір жол өтеді. Ең жақын әуежай Масвинго қаласында орналасқан. Қоғамдық автобус, жолаушылар микроавтобустары, велосипед, өгізбен жүретін арбалар бар, бірақ 15 км-ден аз қашықтыққа көбінесе адамдар жаяу жүреді. Зимбабве Ұлттық темір жолы (NZR) 2018 жыл шамасында Чатсворт арқылы өтуді тоқтатты. Макауре қалашығындағы дүкендер төртбұрыш түрінде салынған, ал оның ортасы жергілікті автобус аялдамасы болып табылады. Сол жерден 5 минуттық жаяу қашықтықта жергілікті теміржол станциясы орналасқан. Автобус аялдамасы микроавтобустар мен жеке көліктерге де қызмет көрсетеді. Жеке көліктер Зимбабведегі көлік құралдарының маңызды бөлігі болып табылады. Егер сіз кез келген жүргізушіден жеке көлікке мінсеңіз, автобус бағасынан сәл жоғары төлеуге дайындалыңыз. Зимбабведе ешқашан жалғыз көлікпен саяхаттамаңыз. Бұл экологиялық тұрғыдан тиімді емес.

Халық саны

Ауылдың өзінде 1000-нан астам тұрғын бар. Айналасындағы жерлер сирек қоныстанған, көбінесе тек өзіне-өзі қамтамасыз ететін және шағын коммерциялық шаруашылықтармен айналысатын шаруалар тұрады.

Өнеркәсіп

Айналадағы басты кәсіп – шаруашылық. Chatsworth-тегі барлық басқа да қызметтер негізінен шаруашылықты қолдау мақсатында. Аймақтың топырағы егін өсіруге қолайлы емес, бірақ мал шаруашылығына жарайды. Жақсы жалақы алатын қызметкерлердің орташа айлық табысы 500 АҚШ долларына жетеді. Chatsworth-тағы ең ірі жұмыс беруші – Зимбабве Республикасы Полициясы. Chatsworth-тың полиция бөлімшесі осындай кішкентай елді мекен үшін тым үлкен. Бұған себебі, бұл бөлімше өте кең және сирек қоныстанған ауылдық аймаққа қызмет көрсетеді. Қылмыс көрсеткіші дәстүрлі түрде өте төмен деңгейде.

Денсаулық сақтау

1980-ші жылдардың соңында Чатсвортта және оның айналасындағы аймақтарда негізгі медициналық көмек көрсету үшін жақсы қамтамасыз етілген емхана салынды. Соңғы кезде бұл емхана да елдегі басқа клиникалар мен ауруханалар сияқты дәрі-дәрмек тапшылығынан зардап шегуде, бірақ ол өз халқына жақсы қызмет етуді жалғастыруда. Аймақтағы өлімнің басты себебі – АИТС, ол соңғы он жылда көптеген адамдардың өмірін алып кетті.

Сауаттылық деңгейі

Сауаттылық деңгейі 90%-дан жоғары. Көптеген адамдар ағылшын тілін қоса алғанда, кем дегенде екі тілде сөйлейді, сондықтан саяхатшының жол табуда қиындыққа тап болуы екі талай. Дегенмен, жергілікті шона тілі өте жылдам айтылатындықтан, адамдар ағылшын тілінде де сондай жылдамдықпен сөйлейді, бұл кейбір қонақтарға бастапқыда қиындық тудыруы мүмкін.

Тұрғын үй маңындағы қалалар

Чатсвортта салынған алғашқы тұрғын үй ауылы, әдетте, теміржолшылардың ауылы болған. Сол кездегі қара және ақ адамдарды бөліп ұстау ережелеріне байланысты, ауыл екі бөлікке бөлінді. Темір жолдың шығысында қара нәсілді жұмысшыларға арналған, екі бөлмелі, темірден жасалған шатырлар, ал батысында ақ нәсілді жұмысшыларға арналған үлкен үйлер салынды. Кірпіш үйлер әлі де бар, және олар теміржолға тиесілі, бірақ шатырлардың орнына, көбінесе жеке тұрғындарға тиесілі, екі бөлмелі шағын үйлер салынды. Макауре кенті: елді мекенге қызмет көрсететін кәсіпорындарда жұмыс істеуге келген, теміржолға қатысы жоқ жұмысшылардың саны артуымен дамыды. Олардың ішінде дүкендер, көлік саласы, мал шаруашылығы және басқа да салалар болды. Кейіннен Макауре кентіне бұрын қара нәсілді теміржол жұмысшыларына тиесілі болған аумақ та қосылды. Бұл аумақтың барлығы шағын үйлерден тұрады, олардың көпшілігі 1980-ші жылдардың басына дейін электр қуатымен қамтамасыз етілмеген. Олардың барлығы отарлық дәуірде қара нәсілділерге арналған еді. Чатсворт маңы, отарлық дәуірде тек ақ адамдарға ғана арналған, қаладан шамамен бір шақырымдай қашықтықта орналасқан, сондықтан Чатсворт арқылы өтетін адамдар оны оңай байқамай қалуы мүмкін. Бұл маңдағы үйлер Макауре кентіндегілерге қарағанда әлдеқайда үлкен, ал тұрғындары көбінесе одан бай.

Су көздері

Бірінен соң бірі келетін құрғақшылықтар жергілікті ортаға және экономикаға әсер етті. Бұл аймақ бұрын манго, гуава, шабдалы және жабайы жемістер сияқты жемістердің ірі өндірушісі болған. Осы жеміс ағаштарының көпшілігі құрғақшылықтар кезінде қурап, оларды қайта орнату қиынға соқты. Көбінесе әрбір ауыл отбасының жеке құдығы болады немесе ортақ құдық болады. Бұл құдықтар Зимбабведе жиі болатын құрғақшылықтар кезінде кеуіп қалады. Чатсворттың өзіне құбыр арқылы су Муньямбе бөгетінен Гуту жолы бойымен шамамен бірнеше километр шығысқа қарай жеткізіледі. Бөгет құрғақшылық кезінде де Чатсвортты сумен қамтамасыз етуге жеткілікті. Құдықтан алынған су әрқашан ең таза болып саналады және тазартуды қажет етпейді. Көптеген құдықтар суға ешқандай қосымша заттар кірмеуі үшін жабылады. Соңғы уақыттарда адамдарды судың басқа көздерін қарастыруға, оның ішінде жаңбыр суын жер асты резервуарларында сақтауға (өте қымбат) және суды қайта пайдалануға ынталандыруға күш салынып жатыр.

Фауна

Қоян, елік, жылан, маймыл, түрлі-түрлі құстар (көгершін, сұлуқұс, қоңыр бүркіт, балықшы, лақылдақтар және т.б.), шегірткелер және басқалары. Шаруашылық жануарларының ішінде негізінен сиыр, есек және аз мөлшерде қой шаруасы өріс алған. Ешкі жақсы өспейді.