Кіріспе

Юй Лян (庾亮; 289 – 14 ақпан 340), әдеби есімі Юангуй (元規), ресми титулы Дутин Венкан маркизі (都亭文康侯), Цзинь әулетінің әскери генералы және саясаткері. Ол көптеген адамдарды білімімен таң қалдырды, бірақ пікір қабылдамауы және өзінің қабілеттерін артық бағалауы Су Цзюньнің апатты көтерілісіне әкеліп соқты, нәтижесінде Цзиньтің әскери күші жылдар бойы әлсіреген.

Ерте мансап

Юй Лян жас кезінде Лао Цзы мен Чжуан Чжоудың даосизм философиясын білуімен және шешендік өнерімен танымал болды. Ол 15 жасында Хуаи императорының регенті, Донхай князі Сима Юэ оны өзінің штабына шақырды, бірақ ол бас тартты. Оның орнына, Куайджи округінде (Ханчжоу шығанағының оңтүстік жағалауында) Куайджи губернаторы әкесі Ю Ченмен бірге қалды. 307 жылы Сима Рюй, Ланье князі, Янцзының оңтүстігіндегі аймақтың әскери қолбасшысы ретінде Цзяньеге жіберілген соң, Юй Лянгты өзінің штабында қызмет етуге шақырды. Сол кезде ол Юй Лянның қабілеттері мен салмақты мінез-құлқына тәнті болды және Сима Рюй Юй Лянның кіші әпкесі Ю Вэньцзюньды ұлы Сима Шаоға әйел етіп берді. Юй осылайша Сима Рюйдің қызметінде Дютин маркизі атағын алды. Кейін, 318 жылы император Мин қайтыс болғаннан кейін Сима Рюй императорлық атаққа ие болғаннан кейін (Юань императоры ретінде), Юй, Вэнь Цзяомен бірге, ханзада болған Сима Шаоның жақын досы және басты кеңесшісі болды. Юань императоры қайтыс болғаннан кейін және мұрагер Шао (Мин императоры ретінде) таққа отырғаннан кейін, Юй маңызды кеңесші болып қала берді және 324 жылы Ван Дун әскерлеріне қарсы жоспарлауға және оларды жеңуге белсенді қатысты. Алайда, Юй барлық ақшалай сыйлықтардан және Юнчан герцогы атағынан бас тартты.

Су Чжун оқиғасы

325 жылы император Мин өлімге жақындағанда, өзінің төрт жасар ұлы, тәж мұрагері Янды, Юй Лянның әпкесі, императрица Юйдің қамқорлығына тапсырды. Алғашқыда, сол жылы император Мин қайтыс болғаннан кейін және тәж мұрагері Ян (император Чэн ретінде) таққа отырғаннан кейін, жоғары лауазымды шенеуніктер бірлесіп басқарды. Бірақ императрица жесір Юй регент болған соң, Юй Лян әкімшіліктегі ең ықпалды шенеунікке айналды. Ол Мин императорының тұсында премьер-министр болған Ванның (Уан) икемді саясатынан заңдар мен ережелерді қатаң қолдануға көшті, бұл Ванның кеңдігіне үйренген шенеуніктерді наразылыққа түсірді. Сонымен қатар, ол генералдар Тао Кан мен Зу Юэге – екеуі де император Миннің өсиетімен жарияланған наградалар мен лауазымдар тізімінде есімдері болмаған – және көптеген қылмыскерлерді әскеріне қабылдауға рұқсат берген Су Цзюньге күдікпен қарады. 326 жылы ол Сима Янгтың бауыры Сима Цонгты (司馬宗), Нандун ханзадасын опасыздықпен айыптап, оны өлімге кесті және Сима Янгты тақтан түсірді. 327 жылы Судың амбицияларынан сескенген Юй Лян оны әскери басшылықтан айыруды көздеді және осы мақсатта Суды Ауыл шаруашылығы министрі лауазымына тағайындады. Бірақ Су бас тартты және Зу Юэмен бірігіп, бүлік көтерді. Юй Лян бастапқыда Суды оңай жеңе алатынына сенгендіктен, провинциялық шенеуніктерден, соның ішінде Вэньнің Цзян провинциясының (江州, қазіргі Цзянси) әскерлерінен көмек сұраудан бас тартты. Бірақ Су тез арада астана Цзянканға (император Миннің есіміне байланысты Цзяньеден аты өзгертілген) шабуыл жасап, 328 жылдың басында оны басып алды, император Чэн мен императрица жесір Юйді тұтқынға алып, Юй Лянды Вэньге қашуға мәжбүр етті. Юй Лян мен Вэнь Суға қарсы қарсы шабуылға күштерін жинады. Олар Тао Канды оларға қосылуға шақырды. Тао бастапқыда Юй Лянға деген ашуынан бас тартты, бірақ ақырында келісті. Бірақ Таоның әскері келгенге аздай қалғанда, Тао Юй Лянды өлтіруді жоспарлап отыр деген қауесет тарады. Бұл хабарды естіген Юй Лян Тао Канмен кездесіп, қателіктері үшін кешірім сұрап, иығына жығылды. Таоның ашуы басылып, олар бірігіп, 328 жылдың соңында Суды шайқаста өлтіріп, 329 жылдың басында оның күштерінің қалдықтарын талқандады.

Су Чжун жеңілгеннен кейін

Бастапқыда Ю өзінің немере інісі, императорға көптеген отставкаларын ұсынды. Ван Дао, регент ретінде, императордың атынан осы отставкаларды қабылдамады, бірақ оның орнына Юді Ю провинциясының (豫州, қазіргі орталық Анхуй аймағы) губернаторы етіп тағайындады. 334 жылы Тао қайтыс болғаннан кейін, Ю оның орнына Цзин (荊州, қазіргі Хубэй және Хунань) провинциясының губернаторы болды, Вучанға (武昌, қазіргі Эчжоу, Хубэй), Ю және Цзян провинцияларына жіберілді, сонымен қатар батыс провинцияларының әскери қолбасшысы болып тағайындалды. Ол үкіметтің басында болмаса да, императордың ағасы ретінде үлкен ықпалға ие болды. 338 жылы Ванның, оның пікірінше, тым кешірімді мінез-құлқына және император Ченгті билік етуге тиісті деңгейде дайындамауына ашуланған Ю, Сиді Ванды биліктен қууға бірге әрекет етуге көндіруге тырысты, бірақ Си бас тартты және Ю өз жоспарларын іске асырмады. Оның орнына, 339 жылы ол Солтүстік Чжаоға қарсы ірі шабуыл жоспарлады. Алайда, Си мен Цай Мо қарсылық білдіргеннен кейін, император Чэн Юға жоспарларын тоқтатуға бұйрық берді. Бірақ, Ван сол жылы қайтыс болғаннан кейін, үкімет Ванның көмекшісі Хэ Чун мен Ю Лянның інісі Ю Биннің бақылауына өтті, ал Ю Лян жаңадан соғысқа дайындықтарын бастады. Бұл Солтүстік Чжао императоры Ши Худың жауабын тудырды, ол Цзинь-Чжао шекарасындағы бірнеше маңызды қалалар мен бекіністерге шабуыл жасап, ауыр зиян келтірді және Чжучэнды (邾城, қазіргі Хуанган, Хубэй) басып алғаннан кейін кері шегінді. Сұмдық халде қалған Ю өзінің лауазымын төмендетуді ұсынды, бірақ император Чэн бас тартты. Ол қайғыға батып, 340 жылдың жаңа айының бірінші күнінде қайтыс болды. Оның інісі Ю И оның өлімінен кейін әскери лауазымдарына ие болды.