Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығыс Тимордағы тәуелсіздікке қарсы жасақтар
Anti independence militia in East Timor
Айтарак (Tetun тілінде 'қырғи') 1990 жылдардың соңында Шығыс Тимордағы ең қорқынышты Индонезияны қолдайтын жасақтардың бірі болды. 1999 жылдың 17 сәуірінде топ Дилидегі Мануэль Карраскалао үйінде 12 адамды өлтірді. Сол айдың ішінде Ликиса шіркеуіндегі қырғынға да қатысты. Топтың ең белсенді кезеңінде Эврико Гутерриш басқарды.
Aitarak (Tetun for 'thorn') was the name of one of the most feared pro Indonesia militia groups in East Timor during the late 1990s. On April 17, 1999, the group conducted 12 murders at the Manuel Carrascalão House massacre in Dili. That same month members took part in the Liquiçá Church massacre. At its height, the group was led by Eurico Guterres.
Тарих
1999 жылы Шығыс Тимор азаматтары Индонезиядан бөлініп, тәуелсіздік алу үшін дауыс берген автономия референдумынан кейін Индонезия әскери күштері Шығыс Тимордан баяу түрде шыға бастады. Осы кезеңде олар «Шығыс Тиморды өртеу» деп аталатын науқанды жүргізіп, кездесетін барлық нәрсені өртеп, қиратты. Бұл істе оларға Шығыс Тимордың Индонезияны қолдайтын милициялары көмектесті. Көбінесе, Шығыс Тимордың әр ауданындағы милиция топтары Индонезия әскерінен де бейшаралықпен әрекет етті. Олар көбінесе құрбандарын таныды, көптеген жақсы құжатталған деректерде олар құрбандарын өмір бойы білген, әдетте бір ауылдан немесе көшеден шыққан адамдар болатын. Дағдарыстың алғашқы апталарында Айтарак милициясы Біріккен Ұлттар Ұйымы күштеріне қарсы бірнеше өрт қою және шабуылдарға қатысты. Ликиса шіркеуіндегі, Суай шіркеуіндегі қырғындар, сондай-ақ Лоспалоста қаза тапқан католик монахтар туралы жағдайлар біраз уақыт бойы жасырын қалды.
In 1999, following the autonomy referendum, during which East Timor citizens voted to separate from Indonesia and become independent, Indonesian military forces began a slow withdrawal from East Timor. In the course of this, they practiced what is referred to as the Timor Leste Scorched Earth campaign, burning and destroying everything in their path. They were assisted greatly in this by East Timorese pro Indonesian militias. The militia groups for each district of East Timor were even more ruthless than the Indonesian military in most cases. Often, they knew their victims, and in many well documented cases they had known their victims their entire lives, usually coming from the same villages or neighborhoods. During the firsts weeks of the crisis, the Aitarak militias participated in several arson and attacks against United Nations forces. Cases such as the Liquiçá Church massacre, and the Suai Church massacre, as well as Catholic nuns that were killed in Lospalos were largely unknown for a time.
Дағдарыстың салдары
Еврико Гутерриш, "Айтарак" командирі, "Айтарак" ғана емес, сонымен қатар "Беси Мерах Пути" және Шығыс Тимордың басқа да әскери топтарын толық бақылауда ұстады. Кейін, 1999 жылы Шығыс Тимор азаматтарына жасалған қырғын үшін күдікпен ұсталғандар сотқа тартылғанда, кінәны басқа біреуге таңу жиі кездесетін жағдай болды. Әскери топ мүшелері (Гутерриштің өзі де соның ішінде) олар басқа біреудің "бұйрығымен" әрекет еткендерін немесе олар болған оқиғаға бақылау жасай алмаған қара құрал ғана екендерін үнемі айтатын. Эурико Гутерриш Индонезияның арнайы адам құқықтары трибуналы тарапынан 10 жылға сотталды, бірақ қазір (2006 жылдың ақпан айына дейін) Жоғарғы Сотқа шағымдануын күтіп, бостандыққа шыққан. Сондай-ақ, ол қазір Индонезияның екінші ірі саяси партиясы PDI P-мен байланыста екені белгілі. Қазіргі уақытта Гутерриш "Гериндра" партиясында қызмет етеді. Адам құқықтары трибуналында оннан астам индонезиялық әскери және полиция офицері де сотталды. Барлығы да ақталды. Олардың барлығы әлі де елдің Қарулы күштерінде қызмет етеді және Шығыс Тимордағы қызметтері мен сот процестері аяқталғаннан бері әрқайсысы шен бойынша жоғарылатылған.
Eurico Guterres, the commander of the Aitarak, held absolute control over not only the Aitarak, but also the Besi Merah Putih, and other militias throughout East Timor. Afterward, when suspects were being arrested and placed on trial for the carnage reaped on the East Timorese citizens during 1999, it was common to shift the blame to someone else. Militia members (Guterres included) regularly claimed that they acted on "orders" from someone else, or that they were merely a pawn with no control over what happened. Eurico Guterres was given 10 years in jail by the ad hoc Indonesian human rights tribunal, but is a free man today (as of February 2006) pending his Supreme Court Appeal. It is also well known that he is now involved with Indonesia's second largest political party, the PDI P. Currently, Guterres militates in the Gerindra Party. Also tried in the human rights tribunal were over a dozen Indonesian military and police officers. All were acquitted. They are all still actively serving in the country's Armed Forces and have each received promotions in rank since their East Timor service and trials ended.