Кіріспе

Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиясы
Әкімшілік және бейбітшілік миссиясы (1999–2002)

Шығыс Тимордағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Уақытша әкімшілігі (UNTAET), (Administração Transitória das Nações Unidas em Timor Leste), – Индонезия әскері басып алған аймақтағы ондаған жылдарға созылған Шығыс Тимор дағдарысын шешу мақсатындағы Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиясы болды. UNTAET 1999 жылғы 25 қазанда құрылғаннан бастап, 2002 жылғы 20 мамырда Шығыс Тимордың арнайы автономиялық референдумының нәтижесінен кейін тәуелсіздік алғанға дейін, Шығыс Тимор аумағында уақытша азаматтық басқару және бейбітшілік миссиясын қамтамасыз етті. Өткінші кезеңдік әкімшілік 1999 жылы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1272 қарарымен құрылды. БҰҰ бейбітшілік миссиялары үшін сирек кездесетін жағдай ретінде, UNTAET Біріккен Ұлттар Ұйымының Шығыс Тимор аумағын тікелей басқаруына қатысты. Миссияның міндеттеріне қауіпсіздік пен тәртіпті сақтау үшін бейбітшілік күштерін ұсыну; Шығыс Тимор халқына гуманитарлық көмек көрсетуді жеңілдету және үйлестіру; физикалық инфрақұрылымды шұғыл түрде жаңарту; Шығыс Тиморды басқару және тұрақты басқару мен заң үстемдігін қамтамасыз ету үшін құрылымдар құру; жаңа конституцияны әзірлеуге және сайлау өткізуге көмектесу кірді. UNTAET 2002 жылғы 20 мамырда таратылды, оның көптеген функциялары Шығыс Тимор үкіметіне берілді. Әскери және полиция күштері Шығыс Тиморға қолдау көрсету жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымының жаңадан құрылған миссиясына (UNMISET) ауыстырылды. UNTAET Шығыс Тимордың тәуелсіздігіне байланысты тоқтатылды, бірақ Біріккен Ұлттар Ұйымының Шығыс Тимордағы қолдау миссиясы (UNMISET) арқылы өз жұмысын жалғастырды.

Қатысушы елдер

Бірлескен елдер бейбітшілікті сақтау миссиясын қолдау үшін әскерлер жіберді. Күштерді ең ірі контингентті ұсынған және операциялар үшін театрдан тыс база қамтамасыз еткен Австралия басқарды, Португалия оған қолдау көрсетті, ол елдің маңызды орталық аймақтарын қорғау үшін екінші ең ірі контингентті жіберді, одан кейін Жаңа Зеландия оңтүстік-батыс секторға жауапкершілікті алды, ал Ирландия, Фиджи, Непал және Сингапурдан келген әскерлер қолдау көрсетті. Франция да бірінші күні АНЗАК-қа қосылған арнайы күштерді, сондай-ақ Бразилия, Канада, Дания, Италия, Кения, Жапония, Малайзия, Сингапур, Оңтүстік Корея, Таиланд, Филиппин, Швеция және Ұлыбританиядан контингенттерді жіберді. АҚШ өтпелі билікті қолдады, бірақ негізінен қираған инфрақұрылымды жаңартуға арналған келісімшарттарды қаржыландыру арқылы тікелей әскери қатысудан жалтарды, соның арқасында АНЗАК басқаратын күштер жетекшілік етті. Дегенмен, АҚШ Халықаралық полиция құрамында қызмет ету үшін американдық полицейлерден контингент жіберді.