Кіріспе

Британдық «Shipwrecked» реалити-шоуы – 2000 және 2012 жылдар аралығында Channel 4 телеарнасының қазір тоқтатылған жастар бағдарламасы T4 арнасында көрсетілген британдық реалити-шоу. Алғашқы нұсқасы 2000 жылдың 12 қаңтарынан 2001 жылдың 19 желтоқсанына дейін үш маусым бойы көрсетілді және бәсекелестік форматы немесе жүлдесі жоқ әлеуметтік тәжірибе ретінде жасалған. Бағдарлама 2006 жылдың 8 қаңтарынан 2009 жылдың 10 мамырына дейін «Shipwrecked: Battle of the Islands» деген жаңа форматта төрт маусымға қайта оралды. Онда екі команда жаңа қатысушылар үшін күресіп, үлкен команда соңында ақшалай сыйлыққа ие болды. Сериал 2011 жылдың 23 қазанында E4 арнасына көшіріліп, «Shipwrecked: The Island» деп аталды. 2018 жылдың 22 мамырында Channel 4 арнасы сериалдың 2019 жылы E4 арнасында қайта оралатынын растады. Бұл жолы екі арал – жолбарыстар мен акулалар арасындағы қатал бәсекелестік болды, түсірілімдер Кук аралдарындағы Аитутаки лагунасындағы екі мотуда жазда өтті. Жаңа маусымда «Аралдар шайқасы» форматы қолданылып, 2019 жылдың 28 қаңтарынан бастап көрсетіле бастады, оны Вик Хоуп баяндады. Сериал 15 ақпанда аяқталды, ал 2019 жылдың 15 шілдесінде рейтингінің төмен болуына байланысты жаңартылған шоу тоқтатылғаны жарияланды. 2013 жылы шоудың орыс тіліндегі нұсқасы НТВ арнасында көрсетілді.

1-ші серия (2000)

Бірінші серия 2000 жылдың 12 қаңтарынан 1 наурызына дейін 9 бөлімнен тұрды. Сериалда жас британдық қатысушылар Кук аралдарында қиын жағдайға түсті. Форматы бойынша 18 мен 24 жас аралығындағы 16 адам 68 күн мен 67 түн Мотуракау аралында қалып, соңында желкенді қайықпен құтқарылды. 16 қатысушы: Эллиот Делл, Дэн Вудроу, Джек Крелл, Джессика Пирсон, Уильям, Рейчел, Меган Кваши, Мэнди Дасса, Стар Харт, Лиза Нортон, Дэвид, Джен, Ашна, Саймон Бэббидж (Крузо), Даррелл (Пэдди), Уилл Чапман және Энди. Соңында аралда бар болғаны жеті қатысушы қалды; қалғандары Айтутаки аралында көңіл көтеру үшін кетіп қалды, ал Джесс 5-ші аптада Оңтүстік Тынық мұхитында саяхаттау үшін кетті. Жақындағы ойын-шоу форматындағы сериялардан айырмашылығы, түпнұсқа серия (және шамалы дәрежеде 2 және 3 сериялар) сынақ пен қателерге негізделген, бұл оған ең табиғи форматты берді. 4-ші аптада шошқа сойылды, тауықтар адамилықпен өлтірілді, ал балық, құмырсқалар, моллюскалар мен осьминог ашық теңізде қолмен ауланды. Рифке балық аулауға экспедициялар ұйымдастырылды, түнгі балық аулау болды және 3-4 аптада арал су тасқынынан зардап шекті. Сонымен қатар, шамамен 3-4 аптада қатысушылар "жабдықтар" (көкөністер мен жемістер) жинау үшін жұптасып, апта сайын каноэмен құрлыққа сапарлай бастады. Сериалды актер Эндрю Линкольн баяндады.

2-серия (2001 жылдың басында)

Екінші маусым 2001 жылдың 18 қаңтарынан 28 ақпанына дейін 13 бөлімнен тұрды, бұл жолы қатысушылар Тонгаға жіберілді. Аралға аттанмас бұрын, судьялар алқасы үміткерлерді қатысушыларды іріктемес бұрын, әскери дайындық лагері сияқты сынақтан өткізді. Ерекше жағдай, кейбір қатысушылар аралдың екінші жағындағы ұйымдастырушылардың шатырынан тағам ұрлап алды, ал бір топ қыздар өздерінің лагерін құру үшін бас тайпадан бөлініп кетті.

3-серия (2001 жылдың аяғында)

Үшінші серия 2001 жылдың 5 қарашасынан 19 желтоқсанына дейін 16 бөлімнен тұрды, бұл жолы қатысушылар Фиджиге жіберілді. Ол кезде көпке таныс емес, бірақ кейіннен басқа реалити-шоуларда танымал болған қатысушылардың бірі Джефф Брейзер және қазір Sky Sports News арнасының жүргізушісі Хлоя Эвертон еді. Сара Джейн Кроуфорд қазір BBC Radio 1Xtra диждейі және MTV телеарнасының жүргізушісі. Бұл нұсқада актерлік құрам халықаралық деңгейде кеңейтілді, бірнеше қатысушы Австралия мен АҚШ-тан келді. Алғашқы екі сериядағыдай, бұл бағдарлама таза "әлеуметтік тәжірибе" ретінде жоспарланған және Shipwrecked International деп аталды. Шоуды актер Эндрю Линкольн үшінші және соңғы рет баяндады. Автор Дэвид Спэддингтің серия туралы ресми кітабы 2001 жылдың қазанында Channel 4 басылымынан шықты.

1-ші сериясы (2006)

Төртінші серия 2006 жылдың 8 қаңтарынан 14 мамырына дейін «Shipwrecked: Battle of the Islands 2006» деп аталды. Ди Коппанг режиссерлік еткен жаңа серияның 2006 жылдан 2009 жылға дейінгі төрт сериясы бастапқы «Shipwrecked» нұсқасымен көп ортақ емес, бірақ «Survivor» (оның британдық нұсқасын ITV жасады) сериалымен көбірек ұқсастықтарды бөліседі. Алдыңғы сериялар сыйлық немесе бәсекелестіксіз, «Нағыз әлем» стиліндегі документалды фильмге ұқсас болса, осы төртінші серияда бәсекелестер екі аралға бөлінді және 70 000 фунт стерлингтің жүлдесі үшін күресті. Бағдарламада «Акулалар» және «Тигрілер» деп аталатын екі команда болды, олар бұрын адам қоныстанбаған Тынық мұхитының Мотуракау және Рапота аралдарында (екі арал да Кук аралдарындағы Айтутакинің құрамында) тұрды. Шоуды актер және дауыс беруші Крейг Келли баяндады. Әр апта сайын жаңа қатысушы келіп, аптаның жартысын бір командамен, екінші жартысын екінші командамен өткізеді, содан кейін қай командада қалуды қалайтынын шешеді. Шоудың бес айлық көрсетілімінің соңында ең көп мүшесі бар команда жүлде ақшасын бөліседі. Қатысушылар кез келген уақытта еркін кетіп, апталық жағажай кештерінде (әдетте Акулалар мен Тигрілер апта ішінде кездесетін жалғыз уақыт) команданы ауыстыруға өтініш бере алады. Егер қарсы команда оларды қабылдаса, олар аралдарды ауыстыра алады, әйтпесе бастапқы командада қалуға мәжбүр болады. Егер бір аралдан екі немесе одан көп адам өтініш берсе, қарсы арал апта сайын бір ғана үміткерді қабылдауға құқылы. Әр аралда әрқашан кемінде 5 адам болуы керек, ал номинацияларға тек аралда алты немесе одан көп адам болған жағдайда ғана рұқсат етіледі. Байқау кезеңінде қатысушылар тек екі рет арал ауыстыруға құқылы. Соңғы аптада аралдардағы тұрғындар саны тең болып, әрқайсысында 14 адам болды, соның салдарынан соңғы келген Дженни Даннс қай аралдың жеңіске ие болатынын шешуде қиындыққа тап болды. Ақырында ол Акула аралын таңдады, нәтижесінде Акулалар 70 000 фунт стерлинг жүлдесін жеңіп алды. Шоу редакторы жолбарыстардың Джо атты акуланы (оның ағасы бұрын Акулалар тайпасынан кеткен) соңғы сәтте команданы ауыстыруға көндіруге тырысқанын, бірақ оның ағасы ауысуға тырысқанда оны қабылдаудан бас тартқандарын атап өтті. Ол, азғырылғанына қарамастан, «Акулалар аралында» қалуға шешім қабылдады және «Мен ешқашан акулаларымды тастамаймын» деді.

2-ші сериясы (2007)

Бесінші серия 2007 жылдың 21 қаңтарынан 10 маусымға дейін «Shipwrecked: Battle of the Islands 2007» деген атаумен көрсетілді. Өткен жылғыдай, «Жолбарыстар» және «Акулалар» командалары, сондай-ақ, сол аралдар сақталды. Бұл жолы аралдар бастапқыда бөлінді: барлық ер адамдар «Акула» аралында, ал барлық әйелдер «Жолбарыс» аралында болды. Жүлде қоры 70 000 фунт стерлинг сомасында қала берді, оны «Жолбарыстар» жеңіп алды. Бірінші бөлім көрсетілуге бір күн бұрын T4 телеарнасы «Shipwrecked: Meet the Islanders» бағдарламасын көрсетті, онда көрермендерге арал тұрғындарының кастингтен өту видеолары таныстырылды. 3 маусымда «Жолбарыстар» жеңімпаз деп жарияланды (16–15 есебімен «Акулаларды» жеңіп). «Жылдың кеме апаты» лауреаты 10 маусымда T4 студиясындағы кездесуде анықталды. Ұлдар арасындағы финалистер: Бен Лант, Пол Харрис және Джеймс Грин, ал қыздар арасындағы финалистер: Лианна Добан, Джейн Барри және Люси Бьюкенен. Бен Лант жеңіске жетіп, 15 000 фунт стерлинг жеңіп алды. «Жолбарыстар» екі тайпадан да кандидаттар ұсынылмағаннан кейін 2007 жылғы «Кеме апаты» чемпионы атағын жеңіп алды. Бастапқы «Жолбарыс» командасының қыздары – Фиона Мерри, Лианна Добан және Люси Бьюкенен (басқа «Жолбарыстардың» түпкілікті мүшелері – София Уордман және Терри Джонс, олар кейіннен «Акулалар» командасына қосылды). Кейіннен оларға Эми Блэкберн (кейіннен «Акулалар» командасына қосылды), Бен «Макбен» Кокран, Бен «Скуз Бен» Лант, Джеймс Грин, Аллен Брэнди (шоудан 2 аптадан кейін шығып кетті), Луис Реннокс, Гэри Салливан («Акулалар» командасы понтон сыйлығы ретінде жеңіп алды, бірақ кейіннен «Жолбарыстар» командасына қосылды), Бен «Чез» Чесни, Франческа Вилли, Энди Фолкнер, Флис Джейн, Джейми Голдторп және Люси Карр қосылды. Бастапқы «Акулалар» командасы – Стиви Томас, Джо Стоун, Джек Крель, Уилл Колин (және сериядан шығып кеткен Лоренцо Прееча). Оларға Пол «Мэрин» Харрис, Джо Дэвис, Наоми Миллбанк Смит, Эми Блэкберн, Терри Джонс («Жолбарыстардан» өткен), София Уордман («Жолбарыстардан» өткен), Элиса МакНэлли, Элла Боуман, Эндрю Сандерс, Ким Дэвидсон және Джонно Берден қосылды. Соңғы дауыс беруді өткен жылғы түпкілікті мүшелер, Чарли Фримен мен Джон Мелвин жүргізді, олар «Жолбарыстарды» жеңімпаз деп таңдады. Бағдарламаны актер және дауыс беруші Крейг Келли баяндады.

3-ші сериясы (2008)

Алтыншы сезон 2008 жылдың 12 сәуірінен 27 шілдесіне дейін «Shipwrecked: Battle of the Islands 2008» деген атпен өтті. Бұл жылы арал тұрғындары алғашқы аптада түрлі сынақтардан өтті, соның ішінде үшінші арал да пайда болды. Алдыңғы екі сезоннан айырмашылығы, бұл сезонның жүлде қоры 100 000 фунт стерлингті құрады, бұл 2007 жылғы сезоннан 30 000 фунт стерлингке көп. Бұл сезон актриса Лара Гудисонның мансабын бастауға көмектесті. Осы жолы «Тайгерлер» мен «Акулалар» әр апта сайын екі жаңа қатысушыны қабылдады. Олар өз аралында қалу үшін біреуін, ал үйге жіберуге лайық деп ойлаған біреуін таңдау керек болды. Бірақ шындығында, осы қабылданбаған қатысушы құпия үшінші аралға – «Хоук аралына» жіберілді. Соңғы екі аптада тайпалар әдеттегі екі емес, үш жаңа қатысушыны қабылдады. Әдеттегідей, олардың тек біреуі ғана қалды, ал қалған екеуі «Хоуктарға» қосылды. «Хоуктар» соңғы аптада бастапқы екі аралға қайта оралды, қыздар алғашқы екі күнін «Акула аралында», ал жігіттер «Тайгер аралында» өткізді. Содан кейін олар келесі екі күні алмастырды. Соңғы жағажайлық кеште соңғы жаңа қатысушылардың әрқайсысы (бұрынғы «Хоук аралынан» келгендер) «Тайгерлер» мен «Акулаларға» қосылудың арасында жеке-жеке таңдау жасады. Соңғы аптада «Акулалар» 13 ұпаймен көш бастады, ал «Тайгерлердің» тек 9 ұпайы болды, алайда соңғы жағажайлық кеште 13 жаңа қатысушының 12-сі «Тайгер аралын» таңдады, нәтижесінде «Тайгерлер» 21 ұпаймен жеңіске жетті, ал «Акулалардың» 14 ұпайы болды (екі тайпаның ешқайсысынан да үміткерлер ұсынылмады). Бастапқы «Акула» Джеймс пен бастапқы «Тайгер» Чар (екеуі де бірінші аптада үшінші («Хоук») аралға қабылданбады, 14 апта бұрын) «Тайгер аралын» таңдады және, ақыры, өз аралдарының алқаларын алды. Бастапқы «Хоук аралынан» келген және аман қалу шебері Ник те «Тайгер аралына» қосылды. Сезонды «Тайгерлер» (21:14) жеңді. Бұл сезонды актер және дауыс беруші Крейг Келли үшінші рет баяндады.

4-ші сериясы (2009)

Жетінші серия 2009 жылдың 1 ақпанынан 10 мамырына дейін "Shipwrecked: Battle of the Islands 2009" деген атпен көрсетілді. Дегенмен, бұл серияның форматы бұрынғы сериялардан едәуір өзгеше болды, себебі £70,000 жүлделі соманы бір тайпа жеңіп алғанның орнына, бір адам толығымен жеңіп алатын болды. Серияның тақырыбы "бастапқыға оралу" болды. Әр апта сайын екі жаңа қатысушы бірнеше күнге әр аралда (Акула аралы мен Тайгер аралы) болды. Аралда болған кезде олар "тайпа басшылары" болып тағайындалып, арал үшін жаңа ережелер ойлап тапты. Апта соңында "жағажай кеші" ұйымдастырылды, онда жаңа қатысушылар бәрі бірге немесе жеке-жеке шешім қабылдап, қалған жарыс барысында қай аралда қалуды қалайтындарын білдіруі керек еді. Sharks жеңіске жетіп, ақша Грегке бұйырды. Бұл серия актер және дауыс беруші Крейг Келлидің баяндауымен төртінші рет көрсетілді.

5-ші серия (2019)

2018 жылдың 22 мамырында Channel 4 арнасы сериалдың E4 телеарнасына қайта оралатынын растады, түсірілімдер 2018 жылдың жазында Айтутакидегі лагунадағы екі Моту аралдарында өтті. 2019 жылдың 28 қаңтарынан бастап көрсетілген бұл серияда "Аралдар шайқасы" форматы қолданылды. 2011 жылдың 23 қазанында Channel 4 арнасында еске алуға арналған арнайы бағдарлама көрсетілді. "Қаһарлы кеме: Арал" сериалы 2011 жылдың 25 қазанында E4 арнасында дебют жасады. 2012 жылдың 31 қаңтарына дейін әр сейсенбі күні сағат 20:00-де көрсетілді, бірақ 2011 жылдың 20 желтоқсанында бір бөлім көрсетілген жоқ. Бұл сериал актер және дауыс беруші Крейг Келлидің баяндаған бесінші және соңғы туындысы болды, себебі T4 бренді 2012 жылдың желтоқсанында жабылды.