Тас кеспелер – Палеолит дәуірінен табылған екі жақты тас құрал. Олар қолшаптарға ұқсас, бірақ тік кескіш жиегі бар. Археология, тас құралдар, Палеолит.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екі жақты тас құрал
Biface stone tool
Археологияда кескіш – Төменгі Палеолитке тән екі жақты тас құралдың бір түрі. Кескіштер көлемі жағынан және сопақ немесе U пішіндес болғандықтан қол балталарына ұқсайды, олар қолмен ұстауға арналған. Алайда, қол балталарынан айырмашылығы, олардың кең, тік кескіш жиегі құрал осіне перпендикуляр орналасқан. Ашель кескіштері қол балтасына ұқсайды, бірақ оның сүйір ұшы қиылып қалған. Жұқа қабыршақты кескіштердің кескіш жиегі негізгі бетінен соққы арқылы алынған траншетка қабыршағынан жасалған.
In archaeology, a cleaver is a type of biface stone tool of the Lower Palaeolithic. Cleavers resemble hand axes in that they are large and oblong or U shaped tools meant to be held in the hand. But, unlike hand axes, they have a wide, straight cutting edge running at right angles to the axis of the tool. Acheulean cleavers resemble handaxes but with the pointed end truncated away. Flake cleavers have a cutting edge created by a tranchet flake being struck from the primary surface.
Кескіш пен қол балтасының айырмашылығы
Африка сияқты көптеген ашеулдық жиынтықтарда кездесетін кескіштер, көлем және жасалу әдісі жағынан қол балталарына ұқсас болды. Қол балтасы мен кескіштің арасындағы айырмашылық – қол балтасының ұшы сүйір, ал кескіштің жұмыс бөлігі көлденең, құралдың бойлық осіне перпендикуляр орналасқан, өңделмеген жиегінен тұрады. Бұлар тас өңдеу технологиясында қолданылған. Оның ауыр қазба жұмыстарына пайдаланылғаны әлі анық емес. Көптеген тәжірибелер Африкадағы кескіштердің негізгі қолданысы – мал сою екенін көрсетті. Олар ірі жануарлардың терісін сыпыруға және сүйектерін бұзуға да көмектесетін.
Cleavers, found in many Acheulean assemblages such as Africa, were similar in size and manner of hand axes. The differences between a hand axe and a cleaver is that a hand axe has a more pointed tip, while a cleaver will have a more transverse "bit" that consists of an untrimmed portion of the edge oriented perpendicular to the long axis of the tool. These were used in lithic technology. It is unclear if it was used for heavy digging or not. More experiments were shown that the cleaver in Africa was more used as a butchering instrument. They were also helpful in skinning large game, and breaking bones.
Африкадағы кесірші
Африкада кеспеағаштар алғаш рет Ольдованның соңғы кезеңінен Ашеул дәуіріне дейін пайда болды. Нотрон көлінің батыс жағалауындағы Пенинь өңірінде табылған барлық заттардың 16% -ы кеспеағаштарды құрайды. Африкада жасалған кеспеағаштардың бір түрі Tavelbala Tachengit техникасымен жасалған. Бұл әдіс Сахараның солтүстік-батыс шөлінде қолданылған. Ол екі жақты құралдар жасау үшін ірі жарықтарды бөліп алу арқылы іске асырылды. Бұл маңызды технологиялық жетістік болды, себебі әдетте жасалатын кеспеағаштар үлкен жарықтарда жасалатын, ал Еуропа құрлығында қолданылатын түйінді кремний тастарынан мұндай жарықтар жасау мүмкін емес еді. Ірі жарықтар бөлініп алынғаннан кейін, қазіргі кезде жарықша кеспеағаш деп аталатын қажетті соңғы өнімді алу үшін аз ғана түзетулер қажет болды. Осы жарықтардың жинақтары Париждегі Адам палеонтология институтында сақтаулы. Олардың ішінде 6–26 см көлеміндегі үлкен және кішкентай қолбалталар, сондай-ақ осы аймақта көптеп кездесетін ірі жарықша кеспеағаштар бар. Құралдарды жасаудың тағы бір тәсілі 1934 жылы Гудвин ашқан "Виктория Вест" техникасы деп аталды. Бұл процесс Оңтүстік Африканың Орта Плейстоцен кезеңінде қолданылды және кеспеағаштар жасау үшін ірі жарықтарды өндірудің басты әдісі болды. Бұл өндіріс шамамен 285 мың жыл бұрыннан 510 мың жыл бұрынға дейін жүргізілді.
In Africa, cleavers first appeared from the late Oldowan to the Acheulean. In Peninj on the western shore of Lake Notron, cleavers constitute 16% of all findings. One type of cleaver made in Africa was formed by the Tavelbala Tachengit technique. This procedure was used in the north west Sahara desert. It was done by detachment of large flakes for biface manufacture. This was a significant technological advance because the cleavers normally produced were made on large flakes, which was impossible to produce with using the nodular flint of the size used on the European continent. Once the large flakes were detached, there were only minor modifications needed to get the desired end product that is now known as the flake cleaver. There are collections of these flakes in the Institute of Human Paleontology in Paris. They include larger hand axes and smaller hand axes ranging from 6–26 cm, and large flake cleavers that were commonly found in this area. Another way to make the tools was known as the "Victoria West" technique, termed by Goodwin in 1934. This process was used in the Middle Pleistocene of South Africa, and was the chosen method of producing large flakes that was used to create cleavers. This production date was between 285 k. A BP to 510 k. a. BP.
Еуропадағы кесіргіштер
Африкадан тыс, ең көп кездесетін жерлерде, атап айтқанда Оңтүстік-Батыс Еуропада да кескіштер кездеседі. Бұл аймақтарда олар қол балталарынан артық, себебі шикізат ірі кварцит кесектері түрінде кездеседі, оларды үлкен қабыршақтарды айырғанға дейін кеңінен өңдеуге және пішіндеуге қажеті жоқ. Кескіштерді кремний немесе әктас сияқты басқа шикізаттардан да жасауға болады, бірақ олар одан әлдеқайда сирек. Ерте ядролық және қабыршақты техникалардың екі литикалық жиынтығы арасында уақыт аралығы да бар. Орталық Франция олардың екеуінің де болғанын көрсетеді. Орталық Францияда табылған кескіштердің бірі 20 см ұзын болды. Бұл кескіш Мазьер/Крез аңғарында табылды және сол кезде қолданылған техникаға байланысты Африкада табылған кескіштерден сәл өзгеше көрінеді.
Outside Africa where cleavers were most abundant, cleavers have appeared in Southwestern Europe. In these regions, they are more abundant than hand axes where raw material occurs in the form of large quartzite cobbles that do not need extensive decortication and shaping prior to the removal of large flakes. Cleavers can also be found made from different raw materials such as flint or limestone, but these are not nearly so common. There is also a chronological gap between the two lithic assemblages of the early core and flake techniques to the later Acheulian. Central France shows that both of these existed. One of the cleavers found in Central France was a 20 cm long cleaver. This particular one was found in the Mazieres/ Cresuse Valley, and looks slightly different from the cleavers which were found in Africa based solely on the technique used at this time period.
Азиядағы кесірші
Бұл құрал түрі Батыс Азия және Үндістан субконтинентінің түрлі төменгі палеолит ескерткіштерінен белгілі. Қытайда да осыған ұқсас мысалдар табылды.
This tool type is known from various lower Paleolithic sites across western Asia and Indian subcontinent. There are a few examples found in China too.