Кіріспе
Бразилиялық жазушы және саясаткер (1864–1934)
бразилиялық жазушы
the Brazilian writer
Хенрике Максимиано Коэльо Нето (20 ақпан 1864 – 28 қараша 1934) – бразилиялық жазушы және саясаткер. Ол 1897 жылдан өмірінің соңына дейін, 1934 жылға дейін Бразилия әдебиет академиясының екінші төрағасы болып құрылған және қызмет еткен. Сондай-ақ, ол 1926 жылы аталған академияның президенті болды.
Өмір
Коэлью Нето 1864 жылдың 20 ақпанында Мараньяо штатының Кашиас қаласында дүниеге келді. Оның әкесі португал, ал анасы – Ана Сильвестре Коэлью, жергілікті халықтан шыққан әйел болды. Алты жасында ата-анасымен Рио-де-Жанейроға көшіп келді. Білімін Колежио Педро II гимназиясының сырттай бөлімінде бастады. Медициналық факультетке түсіп, бірақ көп ұзамай оқуын тастады. 1883 жылы Сан-Паулу университетінің құқық факультетіне қабылданды, сол кезде Сан-Паулу академиясына қатысқан Рауль Помпея да сол пансионатта тұрды. Біраз уақыттан соң ол профессорға қарсы студенттік қозғалысқа қатысты. Жазаланбау үшін Ресифе қаласындағы құқық факультетіне ауысты, онда заңгер және ақын Тобиас Барретодан сабақ алып, құқық білімінің бірінші курсын аяқтады. Сан-Паулуға оралғаннан кейін, ол өзін толығымен азаттық күресіне және республикалық идеяларды таратуға арнады, бұл Сан-Паулу университетінің құқық мектебімен жаңа жанжалдарға себеп болды. 1885 жылы құқық оқуын тоқтатты және Рио-де-Жанейроға көшіп кетті. Ол Олаво Билак, Луис Мурат, Гимараэс Пассос және Франсиско де Паула Ней сияқты тұлғаларды біріктірген богемалықтар тобына қосылды. Бұл буынның тарихы кейін оның «А Конкиста» және «Фого Фатуа» романдарында бейнеленді, оларды досы Франсиско де Паула Нейге арнады – ол өзінің богемалық өмірімен және әйгілі әңгімелерімен танымал, шебер дебатшы және журналист болды. «Gazeta da Tarde» газетінде жұмыс істеді, кейін «Cidade do Rio» басылымына ауысты, онда хатшы қызметін атқарды. Осы кезеңде оның алғашқы кітаптары жарық көрді. Сонымен қатар, ол афро-бразилиялық жекпе-жектің түрі – капоэйрамен шұғылданды. 1888 жылдың 6 тамызында Квинто Бокайува сөйлеген сөзін Бенжамин есімді жаман атқа ие көше капоэйристасы бастаған шабуылшылар тобы шабуылдады, бірақ қатысушы Нето оны қарусыздандырып, ұстады. 1890 жылы педагог Альберто Олимпио Брандаодың қызы Мария Габриэла Брандаоға үйленді. Олардың 14 баласы болды. Олардың бірі – әйгілі футболшы Жоао Коэлью Нето («Прегуиньо» деген лақап атымен танымал). Рио-де-Жанейро штатының үкімет хатшысы болып тағайындалды, ал келесі жылы – Мемлекеттік істер жөніндегі директор болды. 1892 жылы Ұлттық көркем өнер мектебінде (Escola Nacional de Belas Artes) өнер тарихының профессоры, кейіннен Педро II гимназиясында әдебиет пәнінің профессоры болып тағайындалды. Көптеген кітаптардың, мақалалардың, әңгімелер мен сериалдардың авторы ретінде, ол 1910 жылы Драма мектебінде (Escola de Arte Dramática) театр және драмалық әдебиет тарихының профессоры болып тағайындалды, көп ұзамай осы мекеменің директоры болды. 1909 жылы Мараньяодан конгрессмен болып сайланды және 1917 жылы қайта сайланды. Сонымен қатар, ол Ұлттық қорғаныс лигасының бас хатшысы және Рио-де-Жанейро қалалық театрының кеңесші кеңесінің мүшесі болды. Мемлекеттік қызметтен басқа, Коэлью Нето Рио және басқа қалалардағы түрлі журналдар мен газеттердегі қызметін жалғастырып, күшейтті. Өзінің атымен шығармаларға қол қоюмен қатар, Ансельмо Рибас, Калибан, Ариэль, Амадор Сантелмо, Бланко Канабарро, Чарльз Руже, Демок, Н. Пак, Тартарин, Фур Фур және Манес сияқты көптеген псевдонимдермен жазды. 1923 жылы ол спиритизмге көшті, Рио-де-Жанейродағы «Ескі гвардия залында» (Salão da Velha Guarda) рухани доктринаны қабылдағаны туралы лекция оқыды. Ол әдебиеттің барлық жанрында белсенді болды және көптеген жылдар бойы Бразилияда ең көп оқылатын жазушы болды. Ол «Рио-де-Жанейроның құпиялары» атты алғашқы бразилиялық сериалды жазды. Алайда, тек бірінші бөлімі ғана аяқталды. ХХ ғасырдың алғашқы онжылдықтарында Бразилиядағы ең көп оқылатын жазушы болды. Алайда, 1922 жылы Қазіргі заманғы өнер апталығында (Semana de Arte Moderna) модернистер оған және оның туындыларына шабуыл жасады, бұл кейіннен баспагерлер мен бразилиялық қоғамның оны назардан тыс қалдыруына себеп болды.