Кіріспе

Жүк машинасы, пайдалы, ¼ тонна, 4×4, немесе жай ғана M151 – Корея соғысы кезіндегі M38 және M38A1 Jeep Light Utility Vehicles көліктерінің ізбасары болды. M151 интеграцияланған корпус дизайнымен жасалған, бұл бұрынғы джиптерге қарағанда сәл көбірек орын ұсынды, сонымен қатар серіппелі пружиналары бар толық тәуелсіз аспасы болды. Қазіргі кезде, көптеген жағдайларда, оның орнын алдыңғы қатарда қолданылатын, ірі AM General HMMWV көлігі басты. 1999 жылы АҚШ әскерінде M151A2 үлгілерінің қызметте болғандығына байланысты, M151 сериясы Екінші дүниежүзілік соғыс/Корея соғысы кезеңіндегі MB/GPW, M38 және M38A1 серияларының барлығынан ұзақ қызмет етті.

Тарих

1951 жылы Ford Motor Company компаниясына M38 және M38A1 модельдерін алмастыру үшін 1/4 тонналық 4×4 жүк көлігін жобалауға келісімшарт берілді. M151 АҚШ Армиясының Танк-автомобильдік басқармасының талаптары мен басшылығы бойынша әзірленді. Жобалау 1951 жылы басталды, ал сынақтар мен прототиптер жасау 1950-жылдардың көп бөлігінде жалғасты. M151 бастапқыда Ford компаниясымен әзірленген және өндірілгенімен, M151A2 өндірісіне байланысты келісімшарттар кейін Kaiser және AM General Corp, AMC-нің еншілес компаниясына да берілді.

Дизайн

M151 көбінесе алдыңғы үлгілердегідей негізгі орналасуы мен өлшемдерін сақтап қалғанмен, ол мақсат тұрғысынан толығымен жаңа конструкция болды. Бұрынғы джиптердің конструкциясынан айырмашылығы, олардың құрылымы жеке болат рамкаға бекітілген болат ваннадан тұратын болса, M151 біріктірілген рамка дизайнын пайдаланды, ол қорап тәрізді рамка рельстерін және болат жамылғыны бір корпусқа біріктірді. Жеке рамканы жою M151-ге жерден сәл көтеріңкі болуға мүмкіндік берді, сонымен бірге салмақ орталығын төмендетті. Көліктің өлшемдері шамалы ғана ұлғайтылды – 85 дюймдік доңғалақ базасы алдыңғы үлгісінен 4 дюйм, ал Willys MB-ден 5 дюйм ұзын болды, ені 3 дюймға артты. Біріктірілген корпус дизайнының кеңістікті тиімді пайдалануымен байланысты, көлік бұрынғы джиптерге қарағанда сәл кеңірек болды, бірақ салмағы сол күйінде қалды. M151-де жақсартылған тағы бір сала – серіппе. Барлық бұрынғы әскери джиптерде қолданылған алдыңғы және артқы жақтағы қатты тірі осьтерден бас тартып (қазіргі Jeep CJ және Wrangler сияқты заманауи джиптерде де қолданылады), M151 тәуелсіз серіппе және спиральды серіппелермен жабдықталды. Бұл оны жоғары жылдамдықпен қиыр-қиыр жолдарда жүруге, жоғары маневрлік және икемділікке ие етті. Жаңа серіппе сонымен қатар көлікте саяхаттауды ыңғайлырақ етті. Авторлық құқық және тауарлық белгі мәселелеріне байланысты M151 Jeep-тің ерекше жеті тік тіреуіштерден тұратын торшасын алмастырып, көлденең торша қолданылды.

Проблемаларды шешу

Басқа әскери көліктерден, мысалы, Екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысы кезінде қолданылған джиптер, Dodge және Chevrolet жүк көліктерінен айырмашылығы, M151 азаматтық нарыққа кеңінен шығарылмады. Бұл, ішінара, оның азаматтық көліктерге арналған федералдық автомобиль жолдары қауіпсіздігі стандарттарына сай келмеуімен және бірнеше аударылу оқиғаларымен байланысты. M151A1-дегі жоғары тіреулі артқы серпімді ось геометриясы аударылуларға, жарақаттар мен өлім-жітімдерге себеп болғанмен, өнеркәсіп (Ford және Армия) бұл жағдайлардың негізінен жүргізушілердің қателіктерінен туындап, операторлардың оны алмастырған джиптерге қарағанда жоғары өнімділікке дайын болмауынан болды деп мәлімдеді. Артқы серпімді ось дизайны бұрылыс кезінде айтарлықтай қалыптасу өзгерістеріне бейімді, нәтижесінде артқы бөлігінің көтерілуіне және ішкі дөңгелектің астына тығылуына алып келді, бұл көбінесе көліктің аударылуына соқты. Жоғары жылдамдықтағы төтенше жағдайларды болдырмау маневрлері немесе күшті бұрылыстар кезіндегі рульдік басқару апатқа шақыру болды. Көліктің бақылауды жоғалтуға бейімділігі артқы бөлігінде салмақ болғанда азайды, сондықтан жүргізушілер жүк болмағанда артқы орындықтың астына құммен толтырылған оқ-дәрі жәшігін қоятын. Жәшікті қажет болмағанда оңай босатуға немесе тастап кетуге болатын. Recoilless rifle тасымалдаушы үлгілері, әсіресе, артқы серпімдері қатты болғандықтан, аударылу оқиғаларына жиі ұшырады және қару көлікте болмаған кезде жылдамдыққа қатаң шектеулер қойылды. Ford Motor Company 1951 жылы M151A1 дизайнын жасады. 1965 жылға қарай әлем серпімді осьтердегі проблемалар туралы білді (мысалы, Ральф Надердің "Қандай да бір жылдамдықта қауіпсіз емес" еңбегі). Дегенмен, 1969 жылы Абердиндегі Адамдарды зерттеу зертханасының инженері есеп жазды, онда: 1) M151A1-дегі жоғары тіреулі серпімді ось бұрылыс кезінде тұрақсыз екенін көрсеткен талдау, 2) Corvair, VW және Formula Vees көліктеріндегі проблеманы шешуге көмектесетін жаңартулар және 3) жаңа үлгіні жобалау жолдары келтірілді. Адамдарды зерттеу зертханасының директоры бұл есепті қабылдамады, ал шешімдер Ford инженерлеріне жіберілгенде, олар да оларды қабылдамады. Басқару мәселелері ақырында M151A2 үлгісінде енгізілген артқы серпімнің жаңа дизайнымен шешілді. Алайда, жауапкершілік туралы алаңдауларға байланысты, АҚШ Қорғаныс министрлігі барлық M151 сериялы көліктерді "қоғамдық автомобиль жолдарында пайдалануға қауіпсіз емес" деп сақтап, олардың қоғамдық қолданылуын шектеді. 1980 жылдарға дейін көліктердің аударылуымен байланысты проблемалар АҚШ әскерін көптеген M151 сериялы көліктерді "Аударылудан қорғау құрылымымен" (ROPS) – алдыңғы және артқы орындықтардағы жолаушыларды қорғауға арналған қорғаушы каркаспен жабдықтауға мәжбүр етті.

Қызмет

1960 жылдардың басында қолданысқа енгізілген M151, 1980 жылдарға дейін АҚШ әскери операцияларында белсенді түрде пайдаланылды, содан кейін HMMWV пайдасына тоқтатылды. Ресми түрде жаңартқанына қарамастан, M151 өзінен әлдеқайда үлкен және ауыр болатын жаңа үлгісінен бірнеше айқын артықшылықтарға ие болды, мысалы, CH-53 ауыр көліктік тікұшағының ішіне сыйып қана қоймай, оны тасымалдауға да мүмкіндік берді. M151-дің түрлі модельдері 15 НАТО елінде табысты әскери қызмет өткерді, ал M151 көліктері Канада, Дания, Ұлыбритания және Мысыр, Ливан, Израиль, Филиппин, Пәкістан сияқты НАТО-ға мүше емес елдерге де сатылды. Қазіргі таңдағы деректер бойынша, M151 әлемнің 100-ден астам елінде қолданылып келеді.

Әскери қызметтен кейінгі пайдалану

1980 жылдардың соңында M151 көліктері HMMWV пайдасына қызметтен шығарыла бастады. Шамамен 1000 данасы мемлекеттік артық тауар аукционы арқылы сатылды, ал шетелдегі әскери сату (FMS) арқылы сатылмағандары төрт бөлікке бөлініп, металлға тапсырылды. Бірақ, кейбір адамдар осы "төрт бөлікке бөлінген" M151 көліктерін сатып алып, төрт бөлімін қайтадан біріктіріп, оларды жарамды күйге келтіре алды. АҚШ-та сатылған кейбір көліктер жартысына ғана бөлінді, олардың кейбіреулері қайтадан біріктіріліп, жүріске шығарылды. Сонымен қатар, 1990 жылдардың соңынан бастап әскери артық тауармен айналысатын бірнеше компания FMS арқылы көліктерді алған кейбір шетелдік үкіметтерден M151 көліктерін сатып алып, оларды жөндеу және қайта сату үшін пайдаланды.

Қиындықты басу

Growler Manufacturing and Engineering компаниясы M151 күштеткіш құрылғысына негізделген Ішкі тасымалданатын жеңіл шабуыл көлігін жобалайды және сатады. Ішкі тасымалданатын жеңіл шабуыл көлігі M151 жылдам шабуыл көлігінің түрлерін алмастыру мақсатында жасалған, сондай-ақ V-22 Osprey көлденең оспен қозғалатын тасымалдағышқа сыйымды ету үшін көлемі кішірейтілген. Алғашқыда M151 күштеткіш құрылғысын пайдалану жоспарланған болса да, нәтижесінде жаңа дизайн пайда болды және ол M151-дің ешқандай бөліктері мен дизайн элементтерін қамтымайды.