Кіріспе

Бернхард Клеменс Мария Гриземек (; 24 сәуір 1909 – 13 наурыз 1987) – неміс зоопаркінің директоры, зоолог, кітап авторы, редактор және соғыстан кейінгі Батыс Германиядағы жануарларды сақтау жөніндегі белсенді.

Алғашқы жылдар және білім

Грзимек Пруссия Силезиясының Нейсе (Ныса) қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Пол Франц Константин Грзимек заңгер және азаматтық құқық нотариусы болса, анасы Маргарет Марго (қызметтегі аты Ванке) еді. 1928 жылы Лейпцигте, кейін Берлинде ветеринария мамандығын оқып, 1933 жылы докторлық диссертациясын қорғады. 1930 жылдың 17 мамырында Хильдегард Пруферге үйленді және үш ұлы болды: Рохус, Майкл және асырап алған Томас. 1978 жылы Бернхард Грзимек ұлы Майклдың жесірі Эрика Грзимекке үйленді және екі бала – Стефан Майклды (1956 ж.т.), және Кристиан Бернхардты (1959 ж.т., Майкл қайтыс болғаннан кейін) асырап алды.

Екінші дүниежүзілік соғыс және оның салдары

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Вермахтта ветеринариялық дәрігер болды және Берлиндегі Рейхсернährungsministerium (Үшінші рейхтің азық-түлік министрлігі) қызметкері болды. 1945 жылдың басында Гестапо Грзимектің Берлиндегі пәтеріне шабуыл жасады, себебі ол жасырынған еврейлерге бірнеше рет тамақ жеткізген болатын. Содан кейін Грзимек Берлиннен АҚШ әскері басып алған Франкфуртқа қашып кетті. 1945 жылдың сәуір айында АҚШ билігі оны Франкфурт қаласының полиция бастығы етіп тағайындады, бірақ ол бұл қызметтен бас тартты. 1947 жылдың соңында АҚШ әскери үкіметі Грзимекті НСДАП (Нацистік партия) мүшесі болды деп айыптады, бірақ ол осы айыптауды жоққа шығарды. Осыдан кейін ол Франкфурт зообагындағы лауазымынан алынып, айыппұл төледі және нацистік идеологиядан тазару процедурасынан өтуге жіберілді. 1948 жылдың 23 наурызында ол кінәсіз деп танылды (5-санат; Ақталу алды). Содан кейін АҚШ үкіметі оны зообақтағы қызметіне қайта орналастырды, бірақ оның беделіне нөкіс тиді, өйткені ол партияға мүше емес, тек кандидат ретінде тіркелген еді; 1949 жылғы сот процесінің нәтижесінде Грзимекке айыппұл салынды. Новактың сөзінше, Грзимек өзін қорғау үшін, қорқып партияға қосылуға тырысқан.

Жануарлар дүниесінің директоры

Грзимек 1945 жылғы 1 мамырда Франкфурт зоологиялық бағының директоры болды. Зоопарк сол кезде қиратылып, бар болғаны 20 ғана жануар тірі қалғандықтан, ол Франкфурт зоопаркінің жабылуына және "Орталық зоопаркінің" қала шетіне көшірілуіне жол бермеді. Барлық бомбалық шұңқырлар толтырылып, ғимараттар уақытша жарақталғаннан кейін зоопарк 1945 жылғы 1 шілдеде қайта ашылды. Грзимек фестивальдар, билер мен актерлер арқылы Франкфурт халқын қызықтырды, сонымен қатар Уақытша үкімет пен АҚШ әскерінен зоопарктың жұмысын жалғастыруға рұқсат алды. Ол 1974 жылғы 30 сәуірде зейнеткерлікке шыққанға дейін 29 жыл бойы зоопаркқа жетекшілік етті. Ол оны Германиядағы ең ірі зоологиялық бақтардың біріне айналдырды. Сонымен бірге ол Франкфурт зоологиялық қоғамының президенті қызметін 40 жылдан астам уақыт атқарды. Лондон мен Нью-Йорктегі ұқсас қоғамдар сияқты ұйымдастырылған қоғам Германияда да, шетелде де көптеген жабайы табиғатты қорғау жобаларын жүзеге асырады; ең танымал жобасы – Танзаниядағы Серенгети экожүйесіндегі үздіксіз жұмысы.

Табиғатты қорғау және басқа да қызмет түрлері

1954 жылы ол ғылым, жануарлар және табиғатқа маманданған Okapia бейне агенттігін құрды. Бүгінде агенттікте 650 фотограф жұмыс істейді және оны Бернхард Гриземектің немересі Кристиан Бернхард Гриземек басқарады. Грзимек Серенгетиде жүргізген табиғатты қорғау жұмыстары үшін маңызды. Ол бірнеше жыл бойы өзінің ұлы Майклмен бірге оның жануарларын зерттеді, әсіресе жыл сайынғы үлкен көші-қонды бақылау және есептеу жұмыстарын жүргізді. "Серенгети өлмейді" деректі фильмінің сценарийін және режиссурасын Бернард және Майкл Гриземек жазды. Ол 1959 жылы "Деректі фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Сол жылы Майкл Dornier Do 27 ұшағын ұшып бара жатқанда, грифон құсымен соқтығысу салдарынан болған апатта қаза тапты. Грзимек "Серенгети өлмейді" атты бестселлер кітап жазды, ол алғаш рет 1959 жылы неміс тілінде, кейіннен 20 тілде жарық көрді. Оның үлкен танымалдылығы Серенгети ұлттық паркін құруға септігін тигізді. Кітапта ол былай деп болжады:

1975 жылы ол қоршаған ортаны және табиғатты қорғау лигасын (BUND) құрды және Микелау им Штайгервальдтың жанындағы Штайгер орманында он акр орман мен батпақ жерді сатып алып, оны жабайы күйінде қалдырды. 1978 жылы ол ұлының жесірі Эрикаға үйленді. Кейіннен ол немерелерін өгей ұлдары ретінде қабылдады.

Өлім

Грзимек 1987 жылы Франкфурт-на-Майнеде балалар тобымен цирк қойылымын тамашалап отырғанда қайтыс болды. Оның күлі кейіннен Танзанияға көшіріліп, Нгоронгоро кратерінде ұлы Майклдың қасына жерленді. Өмірінде ол өлген соң денесін Африка даласына апарып, күштілерге жем ретінде беруді тілеген. Ол сол кездегі ең ірі танымал жануарлар мен жабайы табиғат туралы неміс тіліндегі «Das Tier» журналының («Жануар» деген мағынада) және жабайы табиғатқа арналған өте танымал телесериалдың авторы болды. Сондай-ақ, ол студент кезінен бастап өсірген, зообақ директоры ретінде басқарған және көптеген зерттеу сапарларында кездескен жануарлар туралы көптеген тәжірибелеріне негізделген көптеген танымал кітаптардың авторы еді.

Журналдар

1960 жылдан бері Das Tier (Конрад Лоренц пен доктор Хайни Хедигермен бірлескен редактор)

Фильм

2004 және 2008 жылдары Германияның қоғамдық телеарнасы Грзимек туралы 2 деректі фильм көрсетті, ал 2015 жылы Бернхард Грзимек рөлінде Ульрих Тукур ойнаған, шамамен 3 сағаттық толық метражды фильм (биографиялық фильм) көрсетілді.

Құжаттамалық фильмдер

Томас Вайденбах: Бернхард Гризимк – Жануарлар үшін өмір. ZDF 2004; шамамен 54 минут.
Эрика Киммель, Бернд Изеке: Легенда – Бернхард Гризимк. ARD 2008; 45 минут.

Биопиялық

Роланд Сусо Рихтер: Гриземек. ARD 2015; 165 минут. Басты рөлде Ульрих Тукур.