Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық ғылыми фантастика жазушысы (1952 жылы туған), қайтыс болған американдық актриса
American science fiction writer (born 1952)
the late American actress
Ким Стэнли Робинсон (1952 жылдың 23 наурызында туған) – американдық ғылыми фантастика жазушысы. Ол 22 роман және көптеген әңгімелер жариялаған, ең танымал туындысы – Марс трилогиясы. Оның шығармалары 24 тілге аударылған. Оның көптеген романдары мен әңгімелері экологиялық, мәдени және саяси тақырыптарды қамтиды, ал ғалымдар кейіпкерлер ретінде бейнеленеді. Робинсон көптеген сыйлықтарға ие болған, соның ішінде үздік роман үшін «Хьюго» сыйлығы, үздік роман үшін «Небула» сыйлығы және «Дүниежүзілік фантастика» сыйлығы. «Атлантик» журналы Робинсонның шығармасын «реалистік және жоғары көркемдік деңгейдегі ғылыми фантастика жазудың алтын стандарты» деп атады. 1974 жылы ол Сан-Диегодағы Калифорния университетінде әдебиет мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. 1975 жылы Бостон университетінде ағылшын тілінен магистр дәрежесін алды. 1978 жылы Робинсон Калифорнияның Дэвис қаласына көшіп, Сан-Диегодағы Калифорния университетіндегі (UC San Diego) аспирантурадан демалыс алды. Осы кезеңде ол «Orpheus Books» кітап дүкенінде сатушы болып жұмыс істеді, сондай-ақ Калифорния университетінің Дэвис қаласындағы бірінші курс студенттеріне композиция және басқа курстардан сабақ берді. 1982 жылы Робинсон UC San Diego университетінде ағылшын тілінен докторлық дәрежесін алды. Оның алғашқы докторлық жетекшісі – әдеби сыншы және марксистік ғалым Фредерик Джеймсон болды. 2010 жылы ол Мельбурнда өткен 68-ші Дүниежүзілік ғылыми фантастика конвенциясының құрметті қонағы атанды. 2011 жылдың сәуір айында Робинсон Санта-Крустағы Калифорния университетінде өткен екінші жылдық «Капитализмді қайта қарастыру» конференциясында баяндама жасады. Оның баяндамасында капитализмнің айналымды сипаты туралы мәселелер көтерілді. Робинсон 2011 жылы Сан-Диегодағы Калифорния университетінің Джон Мьюр колледжімен Мьюр экологиялық ғылыми қызметкері болып тағайындалды.
Kim Stanley Robinson (born March 23, 1952) is an American writer of science fiction. He has published 22 novels and numerous short stories and is best known for his Mars trilogy. His work has been translated into 24 languages. Many of his novels and stories have ecological, cultural, and political themes and feature scientists as heroes. Robinson has won numerous awards, including the Hugo Award for Best Novel, the Nebula Award for Best Novel and the World Fantasy Award. The Atlantic has called Robinson's work "the gold standard of realistic, and highly literary, science fiction writing." In 1974, he earned a B. A. in literature from the University of California, San Diego. In 1975, he earned an M. A. in English from Boston University. In 1978 Robinson moved to Davis, California, to take a break from his graduate studies at the University of California, San Diego (UC San Diego). During this time, he worked as a bookseller for Orpheus Books. He also taught freshman composition and other courses at University of California, Davis. In 1982, Robinson earned a PhD in English from UC San Diego His initial PhD advisor was literary critic and Marxist scholar Fredric Jameson, In 2010, he was the guest of honor at the 68th World Science Fiction Convention, held in Melbourne. In April 2011, Robinson presented at the second annual Rethinking Capitalism conference, held at the University of California, Santa Cruz. Among other points made, his talk addressed the cyclical nature of capitalism. Robinson was appointed as a Muir Environmental Fellow in 2011 by John Muir College at UC San Diego.
Табиғат және мәдениет
Шелдон Браун Робинсонның романдарын табиғат пен мәдениеттің үнемі бірін-бірін өзгертіп, жаңадан құру жолдары ретінде сипаттады; «Үш Калифорния» трилогиясын – болашақтағы Калифорния ретінде; «Вашингтон, округ Колумбия» сериясында климаттың өзгеруінің Вашингтонға тигізетін әсерін; ал «Марс» трилогиясында Марсты Жердің орнына қолданып, әлеуметтік және табиғи жағдайларды жаһандық деңгейде қайта құру туралы ойлар жүргізуге болатынын айтты.
Sheldon Brown described Robinson's novels as ways to explore how nature and culture continuously reformulate one another; Three Californias Trilogy as California in the future; Washington DC undergoing the impact of climate change in the Science in the Capital series; or Mars as a stand in for Earth in the Mars trilogy to think about re engineering on a global scale, both social and natural conditions.
Экологиялық тұрақтылық
Робинсонның дерлік барлық романдары экологиялық компонентке ие; тұрақтылық оның басты тақырыптарының бірі (басты тақырыпқа ең күшті үміткер – ғажап утопияның мәні). «Оранж округі» трилогиясы технология мен табиғаттың қалай қиылысатынын көрсетеді, осы екеуінің арасалмақтылығын сақтаудың маңыздылығын ерекше атап көрсетеді. «Марс» трилогиясында Марс халқы арасындағы басты дау-дамай тераформацияға қатысты әртүрлі пікірлерге негізделген. Колонистерлер шөл Марс пейзажының Жердегідей тірі экологиялық жүйемен салыстырғанда ұқсас экологиялық немесе рухани құндылығы бар ма, жоқ па, деген мәселені талқылайды. «Жаздың қырық белгісі» романы толығымен экологиялық бағытта, оның негізгі тақырыбы – жаһандық жылыну.
Virtually all of Robinson's novels have an ecological component; sustainability is one of his primary themes (a strong contender for the primary theme would be the nature of a plausible utopia). The Orange County trilogy is about the way in which the technological intersects with the natural, highlighting the importance of keeping the two in balance. In the Mars trilogy, one of the principal divisions among the population of Mars is based on dissenting views on terraforming. Colonists debate whether or not the barren Martian landscape has a similar ecological or spiritual value when compared with a living ecosphere like Earth's. Forty Signs of Rain has an entirely ecological thrust, taking global warming as its principal subject.
Экономикалық және әлеуметтік әділдік
Робинсонның еңбектері көбінесе қазіргі заманғы капитализмнің баламаларын зерттейді. Марс трилогиясында капитализм феодализмнің өнімі екені айтылады, оны болашақта демократиялық экономикалық жүйе алмастыра алады. Жұмысшылардың меншік құқығы мен кооперативтер дәстүрлі корпорациялардың орнына «Жасыл Марс» және «Көк Марс» романдарының ішінде маңызды орын алады. Оранж Каунти трилогиясы да ұқсас ұйымдастыру түрлерін зерттейді; «Тынық мұхитының шекарасында» әлеуметтік теңдікті қамтамасыз ету үшін корпоративтік биліктің артындағы заңдық негізге шабуыл жасау идеясы бар. Тим Крейдер «Нью-Йоркер» журналында Робинсонның біздің заманымыздың ең көрнекті саяси романистерінің бірі болуы мүмкін екенін жазды және Робинсонның Марс трилогиясын сенімді утопияның үлгісі ретінде қалай пайдаланғанын сипаттады. Робинсонның шығармалары болашақ әлемдерін американдық Батыс шекарасының мифологиялық бейнесімен салыстырады, шекараның бостандығы мен жабайылығына деген шынайы құрметті көрсетеді. Бұл эстетика саяси және экономикалық ұйымның әртүрлі үлгілеріне қызығушылықты қамтиды. Робинсонның туындыларындағы экологиялық, экономикалық және әлеуметтік тақырыптар, жанрдың көп бөлігінде кең таралған оңшыл либертариандық ғылыми фантастикадан (Роберт А. Хайнлайн, Пол Андерсон, Ларри Нивен және Джерри Пурнелл сияқты авторлар) айқын түрде ерекшеленеді. Ол «Американың ең көп сатылатын [ ] солшыл жазушыларының бірі» деп сипатталған, ал оның еңбектері «Урсула К. Ле Гуиннің 1974 жылғы «Басқалар» романынан бері капитализмге қарсы утопиялық көзқарасты көпшілыққа жеткізуге жасалған ең сәтті әрекет» деп аталады.
Robinson's work often explores alternatives to modern capitalism. In the Mars trilogy, it is argued that capitalism is an outgrowth of feudalism, which could be replaced in the future by a more democratic economic system. Worker ownership and cooperatives figure prominently in Green Mars and Blue Mars as replacements for traditional corporations. The Orange County trilogy explores similar arrangements; Pacific Edge includes the idea of attacking the legal framework behind corporate domination to promote social egalitarianism. Tim Kreider writes in the New Yorker that Robinson may be our greatest political novelist and describes how Robinson uses the Mars trilogy as a template for a credible utopia. Robinson's works often portray the worlds of tomorrow in a manner similar to the mythologized American Western frontier, showing a sentimental affection for the freedom and wildness of the frontier. This aesthetic includes a preoccupation with competing models of political and economic organization. The environmental, economic, and social themes in Robinson's oeuvre stand in marked contrast to the right libertarian science fiction prevalent in much of the genre (Robert A. Heinlein, Poul Anderson, Larry Niven, and Jerry Pournelle being prominent examples). He has been described as "one of America's best selling [ ] left wing novelists" and his work has been called "probably the most successful attempt to reach a mass audience with an anti capitalist utopian vision since Ursula K. Le Guin's 1974 novel, The Dispossessed".
Ғалымдар - батырлар
Робинсонның шығармаларында ғалымдар көбінесе батыр ретінде бейнеленеді. Олар ғалымдарды көрсететін көптеген туындылардан өзгеше, қарапайым жағдайда суреттеледі: олар оқиғаға қатысушы немесе әрекетке дайын батырлар емес, Робинсонның ғалымдары зерттеулердегі жаңалықтар, басқа ғалымдармен байланыс пен ынтымақтастық, саяси ықпал ету, немесе қоғамдық тұлғалар болу арқылы маңызды рөл атқарады. Робинсон ғалымдардың өзіне қызыққан ісімен айналысқандағы қуанышын көрсетеді. «Марс трилогиясы» мен «Күріш пен тұз жылдары» ғалымдар өздерінің жаңалықтарын жұртшылықтың түсінуіне және оны жауапты пайдалануына жауапкершілік тартуы керек деген идеяға көп ден қояды. Робинсонның ғалымдары көбінесе маңызды экологиялық және технологиялық мәселелер бойынша мемлекеттік саясатты жүргізуге ең лайықты адамдар болып көрінеді, ал саясаткерлер мұндай мәселелерден көбінесе бейхабар болады.
Robinson's work often features scientists as heroes. They are portrayed in a mundane way compared to most work featuring scientists: rather than being adventurers or action heroes, Robinson's scientists become critically important because of research discoveries, networking and collaboration with other scientists, political lobbying, or becoming public figures. Robinson captures the joy of scientists as they work at something they care about. The Mars trilogy and The Years of Rice and Salt rely heavily on the idea that scientists must take responsibility for ensuring public understanding and responsible use of their discoveries. Robinson's scientists often emerge as the best people to direct public policy on important environmental and technological questions, of which politicians are often ignorant.