1773 жылы кеме апаттан құтқарылған қаһарман фермер Вольрад Вольтемаде
Wolraad Woltemade
Волраад Вольтемаде (1708-1773) – қаһарман фермер, 1773 ж. "De Jonge Thomas" кемесінің құлауынан теңізшілерді құтқарып, өмірін берді. Тарих, Оңтүстік Африка.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кейп-голланд сүт фермасының иесі; 1773 жылы кеме апатынан адам өмірін құтқаруымен танымал. Вольрад Вольтемаде (шамамен 1708 – 1 маусым 1773) – Кейп-голланд сүт фермасының иесі, 1773 жылғы 1 маусымда Табл шығанағында «De Jonge Thomas» кемесінің апатынан теңізшілерді құтқару кезінде қаза тапты. Оқиға туралы сол кезде Оңтүстік Африкада Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының (ағылшын тілінде Dutch East India Company) хирургі болып жұмыс істеген швед натуралисі Карл Питер Тунберг хабарлады.
Cape Dutch dairy farmer; famous for saving lives in a shipwreck in 1773
Wolraad Woltemade (c.1708 – 1 June 1773) was a Cape Dutch dairy farmer, who died while rescuing sailors from the wreck of the ship De Jonge Thomas in Table Bay on 1 June 1773. The story was reported by the Swedish naturalist Carl Peter Thunberg who was in South Africa as a surgeon for the Vereenigde Oostindische Compagnie (known in English as the Dutch East India Company) at the time.
Ерте өмір
Вольтемаде қазіргі Германияның солтүстік-батысындағы Шомбург қаласында дүниеге келген. Ол Кейптаун қаласына (Каапстад) көшіп, Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясында солдат болып жұмыс істеді, ал зейнетке шыққаннан кейін компанияның жануарлар бағын күтуші немесе сүт шаруашылығымен айналысушы болып жұмыс істеді. Еуропалық алғашқы отарлардың көпшілігі Еуропа елдері үкіметтерінің тікелей араласуының нәтижесінде емес, коммерциялық компаниялар арқылы құрылған.
Woltemade was born in Schaumburg, part of present day northwestern Germany. He migrated to the Dutch settlement at Cape Town (Kaapstad) and worked for the Dutch East India Company as a soldier and after retirement as keeper of the menagerie of the company or as a dairyman. Many of the earliest European colonies were established by commercial companies, rather than through the direct intervention of the governments of European nations.
Кеме апаты
1773 жылдың 1 маусымының таңында, оңтүстік жарты шарда қыс басталар кезде, "Де Йонг Томас" атты желкенді кеме дауылдың салдарынан Топ шығанағындағы Тұзды өзеннің сағасындағы құм сілкіп жағаға шықты. Кеме қирап, көптеген адам қаза тапты, бірақ көптеген аман қалғандар кеменің қалдықтарына тірі қалды. Апатқа ұшыраған кеме құрлыққа жақын болғандықтан, көптеген теңізшілер жағаға жүзуге тырысты. Бірақ су суық болды және жақын орналасқан Тұзды өзеннің күшті ағысы көптеген жүзушілердің қаза болуына себеп болды. Күшті жүзушілерден басқа, жағаға бет алғандар теңізге ағысып кетті. Жағада көптеген адам жиналды. Кейбіреулері оқиғаны тамашалау үшін, енді біреулері көмектесу үшін, ал тағы да біреулері жағаға шығарылған жүкті тонау ниетімен келді. Көрермендердің арасында тәртіп сақтау үшін әскери бөлім жұмыс істеді. Осы күзетшілердің арасында қарт Вольрадтың кіші ұлы, капрал Кристиан Людвиг Вольтемаде де болды. Күн шығысымен Вольрад Кляйн Зоар шаруашылығынан атпен ұлына азық-түлік алып бара жатты.
On the morning of 1 June 1773, the start of winter in the southern hemisphere, a sailing ship named De Jonge Thomas was driven ashore in a gale onto a sand bar at the mouth of the Salt River in Table Bay. Many lives were lost as the ship started to break up but a substantial number of survivors were left clinging to the hull. The stricken ship was not too far from dry land and many sailors attempted to swim ashore. Most of those who did so perished; the water was cold and the current from the nearby Salt River too great. Except for the very strongest swimmers, those who headed for the shore were carried out to sea. A crowd of spectators stood on the beach. Some came to watch, others to try to help and yet others were hoping to loot the cargo that was being washed ashore. A detachment of soldiers was in attendance to keep order among the spectators. Corporal Christian Ludwig Woltemade, the youngest son of the elderly Wolraad, was among those standing guard. As daylight came, Wolraad left his home, Klein Zoar on horseback, taking provisions to his son.
Құтқару
Волтемейд жағаға жеткенде, кемедегі кемеге ілінген теңізшілерге аянышты сезімге бөленді. Жағадағылар ештеңе жасай алмайтынын көріп, ол өзінің аты Вонкке мініп, жануарды теңізге сүрді. Кемеге жақындағанда, Волтемейд атты бұрып, екі адамды теңізге секіріп, жылқының құйрығынан ұстауға шақырды. Бір сәт ойланысқаннан кейін екі адам суға секіріп, осылай істеді, содан кейін Волтемейд атты алға қарай сүрді де оларды жағаға сүйреп әкелді. Волтемейд жеті рет теңізге кіріп, он төрт адамды құтқарып әкелді. Осы кезде ол және оның аты шаршап қалды, бірақ сол сәтте, демалып жатқанда, кеме құлауға бастады. Волтемейд тағы да атын теңізге сүрді, бірақ енді теңізшілер арасында үлкен отырықсыздық пайда болды. Кеме жойылмас бұрын қашудың соңғы мүмкіндігі осы екенін сезіне отырып, алты адам теңізге секіріп, атты ұстап алды. Олардың салмағы шаршаған жылқыға тым ауыр болды; барлығы да толқындардың астына кетіп, суға батып қайтыс болды. Волтемейдтің денесі ертесіне табылса, жылқы табылмады. Кемеде 191 адам болған, олардың тек 53-і ғана аман қалды, ал олардың 14-ін Волтемейд құтқарып қалды.
As Woltemade reached the beach, he was filled with pity for the sailors marooned aboard the wreck. Seeing that nothing could be done by those on the beach, he mounted his horse, Vonk, and urged the animal into the sea. As they approached the wreck, Woltemade turned the horse and called for two men to jump into the sea and grasp the horse's tail. After a moment of hesitation, two men threw themselves into the water and did so, whereupon Woltemade urged the horse forward and dragged them to shore. Woltemade rode out seven times, bringing back fourteen men. By this time he and his horse were exhausted, but at that moment, as they rested, the ship began to collapse. Woltemade once more urged his horse into the water but by now the desperation amongst the sailors was tremendous. Seeing this as probably their last chance to escape before the ship was destroyed, six men plunged into the sea, grabbing at the horse. Their weight was too much for the exhausted steed; all were dragged below the waves and drowned. Woltemade's body was found the next day, but the horse was not found. Of the 191 souls on board, only 53 survived and of these 14 were saved by Woltemade.
Құрмет
Уолтемейд бірден батыр бола алмады. «Де Йонг Томас» кемесінің капитаны (ван Ламмерен) ресми түрде жерленді, бірақ Волтемейд үшін одан артық ештеңе жасалмады. Қалалық билік оның қажетсіз нәрсені істеп, өмірін бекерге жоғалтқан ақымақ екенін ойлады. Голландияға жіберілген алғашқы хабарламада оның есімі тіпті аталмады, бірақ құтқарылған он сегіз қорап ақшаға көп орын бөлінді. Осы алтынның болуы флотилияға Табл-Бейге кіруге мүмкіндік берді, өйткені Саймонс-Таунынан «Каслға» құрлықпен ақшаны тасымалдау, нашар жолдардың (дауылдан өтпейтін) нашарлығын ескере отырып, тым қауіпті болар еді. Дегенмен, оқиғаға куә болған Карл Тунберг Волтемейдты ұмытпады, сондай-ақ оның елдесі Андерс Спаррман да 1775 жылы жарық көрген «Жақсы Үміт мүйісіне саяхат» атты танымал кітабында оны еске алды. VOC (Голландиялық Шығыс Индия компаниясы) ақыры оның күтінушілеріне өтемақы төледі, бірақ бұл үшін бірнеше жыл бойы халықтың наразылығы қажет болды. Голландиялық Шығыс Индия компаниясы оның әйелі мен балаларына жан-жақты көмек көрсетті және 1781 жылғы 4 шілдеде Салданха шығанағындағы шайқаста британдық флотқа түскен «Хелд Волдемейд» атты кемеге оның есімін берді. Кейптаундағы теміржол станциясының бірі оның құрметіне аталды. 1939 жылы құрылған Оңтүстік Африка Біріккен Корольдігінің Батырлық медалінің бет жағында Волтемейдтың батырлық әрекеті бейнеленген. 1970 жылы Оңтүстік Африкадағы батырлықтың ең жоғары азаматтық наградасы ретінде Волтемейд ордені тағайындалды. Бұл орден 1988 жылы Волтемейд кресімен алмастырылды. 2002 жылы көпшілік биліктің орнауына байланысты жаңа оңтүстікафрикалық наградалар жүйесін құру аясында Волтемейд кресі тоқтатылды. Бұл атау 1976 жылы салынған және сол кезде әлемдегі ең қуатты сүйрегіштердің бірі болған S. A. Wolraad Woltemade кемесіне де берілді.
Woltemade did not immediately become a hero. The Captain (van Lammeren) of de Jonge Thomas was given an official funeral, but there was nothing so grand for Woltemade. The general opinion at the Castle seems to have been that he was an officious fool who had lost his life unnecessarily. In the first report to Holland, his name is not even mentioned – though considerable space is devoted to the eighteen boxes of money providentially saved. This gold was the reason the flotilla had been allowed into Table Bay in the first place, as transporting it by land from Simons Town to The Castle would have been too dangerous given the poor roads, made worse (impassable) by the storm. However, Karl Thunberg, who had witnessed the event, did not forget Woltemade; nor did the formers countryman, Anders Sparrman, when he wrote his famous book "A Voyage to the Cape of Good Hope" in 1775." The VOC (Dutch East India Company) did eventually compensate his dependants, but it took a few years of public outcry to do so. The Dutch East India Company provided amply for his widow and children and named a ship Held Woldemade, taken by the British fleet as prize during the battle in Saldanha Bay on 4 July 1781. A railway station in Cape Town is named after him. The Union of South Africa King's Medal for Bravery, instituted in 1939, bore a depiction of Woltemade's heroic act on its obverse. In 1970 the Woltemade Decoration for Bravery was instituted as the highest civilian decoration for bravery in South Africa. This was replaced in 1988 by the Woltemade Cross for Bravery. The Woltemade Cross was discontinued in 2002, as part of the move towards establishing a new South African honours system, following the advent of majority rule. The name also was given to the S. A. Wolraad Woltemade, one of a pair of salvage tugs built in 1976, which at the time were the most powerful tugs in the world.
Атауы
Вольрад – неміс тіліндегі Vollrad атының бір түрі ("Volkrat"), кейде Wolrad деп те жазылады және "халыққа кеңес беретін адам" деген мағынаны білдіреді. Woltemad(e) – Тунберг қолданған жазу түрі ("Wohlgemut" жоғары неміс тілінде "көңілді", немесе тура мағынасында "жақсы мінезді") және "Wolrad" аты таралған Германияның сол аймағындағы Woltemate суретшілер отбасымен байланысты болуы мүмкін.
Wolraad is a version of the German name Vollrad (from "Volkrat"), sometimes also spelled Wolrad, and means "councillor of the people". Woltemad(e) is the spelling variation used by Thunberg ("Wohlgemut" in High German, meaning "light hearted", or more literally "of a good disposition"), and a familiar connection with the Woltemate family of artists from the same region in Germany in which the name "Wolrad" occurs is a possibility.