Кіріспе
Украиналық саясаткер және тарихшы Олександр Петрович Оглоблин (Олександр Петрович Оглоблин; 6 желтоқсан 1899 – 16 ақпан 1992) – 1941 жылы Киев қаласы нацистік Германияның оккупациясы астында болған кезде қала әкімі қызметін атқарған украиндық саясаткер және тарихшы. Ол – суық соғыс дәуіріндегі ең ірі украиндық эмигрант тарихшылардың бірі.
Oleksander Petrovych Ohloblyn (Олександр Петрович Оглоблин; 6 December 1899 – 16 February 1992) was a Ukrainian politician and historian who served as mayor of Kyiv while it was under the occupation of Nazi Germany in 1941. He was one of the most important Ukrainian émigré historians of the Cold War era.
Өмір және мансап
Оглоблин өзінің әулетін Украинаның шығысындағы Новгород-Сіверский аймағына жатқызды, ол XVII-XVIII ғасырларда автономиялы украиндық «Гетманаттың» маңызды бөлігі болған. Тарихшы ретінде кәсіби жолында ол осы аймаққа үнемі қызығушылық танытып, оны жиі зерттеді және жазды. Киев, Одесса және Мәскеу университеттерінде білім алған ол 1921-1933 жылдары Киев Халық Білім беру Институтында (революциядан кейін Киев университеті осылай аталды) тарих пәнін оқытты. Бірақ Иосиф Сталиннің тазарту кезеңінде ол лауазымынан босатылып, «буржуалық ұлтшыл» көзқарастарынан бас тартуға мәжбүр болды және бірнеше ай түрмеде отырды. 1930 жылдардың соңында Киев және Одесса университеттерінде оқытушылық қызметін жалғастырды. Ол таныс болған еврейлерді өлімнен құтқаруға тырысқан, бірақ Киевтегі неміс коменданты оған «еврей мәселесі тек немістердің құзырында және олар оны өздерінің қалауынша шешеді» деді. Сонымен қатар, ол Дмитрий Дорошенконың «Украина тарихнамасы» (1957) еңбегіне маңызды толықтырулар жасады. Батыста жарық көрген әртүрлі басылымдарында Оглоблин көрнекті эмигрант-тарихшы Дмитрий Дорошенконың дәстүрін жалғастырып, украиндық казақ элитасының және Украинаның сол жақ жағалауындағы украиндық ақсүйектердің ұлттық біртүтастық, автономия және тәуелсіздікке ұмтылысын баса көрсетті. Ол осы бағытты жақсы бейнелеген гетман Иван Мазепаны зор құрметпен қарады, ол патша Петр I билігінде Мәскеуге ашық қарсылық көрсеткен. Украин тарихнамасы туралы жазған еңбектерінде Оглоблин орташа ұстанымды ұстанды, бұрынғы қарсыласы Михайло Грушевскийтің еңбегін оң бағалады. Грушевскийдің украиндық казақ элитасының мемлекеттік құрылым мен тәуелсіздікке ұмтылысын жеткіліксіз бағалағаны үшін 1930-1940 жылдардағы буын, соның ішінде Дорошенко оны қатты сынаған болатын. Оглоблин халықшыл украин тарихшылары Николай Костомаров, Владимир Антонович және Грушевскийді олардың заманының аясында қарастыруға тырысты, революция кезінде алған тәжірибелерінен мемлекеттіліктің маңыздылығы туралы жаңа сабақтар алған келесі буынға қарағанда.
Мұра
Оглоблин ешқашан американдық университеттерде тұрақты профессорлық қызмет атқарған жоқ және ағылшын тілді әлемге кеңінен танымал болмаған. Алайда, Украина өнер және ғылым академиясындағы және Украина тарихи қауымдастығындағы қызметі, сондай-ақ украин тіліндегі көптеген жарияланымдары АҚШ және басқа батыс елдеріндегі жас украин тарихшыларына зор әсер етті. Оның шәкірттері мен ізбасарлары Любомир Винар, Орест Субтельний және Зенон Кохут болып табылады.