Сүйек тінінің қалыптан тыс өсуі және оның диагностикасы
Heterotopic ossification
Бұл мақалада бұлшық еттердегі сүйек тінінің қалыптан тыс өсуі (гетеротопиялық оссификация) туралы, соққыдан немесе жарақаттан кейін пайда болатын симптомдар мен себептері жайлы ақпарат бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гетеротоптық оссификация (ХО) – бұл қаңқадан тыс, бұлшықеттер мен жұмсақ тіндерде сүйек тінінің пайда болу процесі.
Heterotopic ossification (HO) is the process by which bone tissue forms outside of the skeleton in muscles and soft tissue.
Симптомдары
Травматикалық гетеротоптық оссификация (травматикалық миозит ossificans) кезінде науқас бұлшық етте жылу сезіміне, ауыртпалыққа, қатты ісікке және бұлшық етпен байланысты буынның қозғалу шегінің төмендеуіне шағымдануы мүмкін. Көбінесе, бірнеше апта бұрын немесе бірнеше айға дейін сол жерге соққы түсу немесе басқа да жарақат алу оқиғасы болған. Травматикалық неврологиялық жарақаттарға, ауыр неврологиялық ауруларға немесе ауыр күйіктерге ұшыраған және гетеротоптық оссификация дамыған пациенттерде зардап шеккен аймақтарда қозғалыс шектеулері байқалады.
In traumatic heterotopic ossification (traumatic myositis ossificans), the patient may complain of a warm, tender, firm swelling in a muscle and decreased range of motion in the joint served by the muscle involved. There is often a history of a blow or other trauma to the area a few weeks to a few months earlier. Patients with traumatic neurological injuries, severe neurologic disorders or severe burns who develop heterotopic ossification experience limitation of motion in the areas affected.
Себептер
Әр түрлі ауырлықтағы гетеротоптық сүйектеу операция немесе жамбас және аяқтардың жарақаттарынан туындауы мүмкін. Жамбас буынының толық алмастырылуы (артропластика) немесе аяқ астының ұзын сүйектерінің ауыр сынуы болған әрбір үшінші науқастың шамамен гетеротоптық сүйектеуі дамиды, бірақ көбінесе бұл симптомдармен көрінбейді. Бұрын жамбас буынының алмастырылуынан кейін гетеротоптық сүйектеу дамыған науқастардың 50-90% гетеротоптық сүйектеудің қосымша ошақтарын дамытуы мүмкін. Гетеротоптық сүйектеу көбінесе бас немесе жұлынның жарақаттарын, басқа да ауыр неврологиялық ауруларды немесе ауыр күйіктерді бастан өткерген науқастарда, әсіресе жамбас аймағында дамиды. Механизмі белгісіз. Бұл бас жарақатынан кейін сынулардың жылдам жазылуын түсіндіруге мүмкін. Гетеротоптық сүйектеуге себеп болатын сирек кездесетін генетикалық аурулар да бар, мысалы, прогрессивті сүйектеуші фибродисплазия (FOP), бұл жағдай зақымдалған дене тіндерінің гетеротоптық сүйекпен алмасуына әкеледі. Ол әдетте туған кезде үлкен бармақтан басталады және науқастың өмірі бойында денеде гетеротоптық сүйектердің пайда болуына себеп болады, соның салдарынан созылмалы ауырсыну пайда болады және ақыр соңында сүйектердің көп бөлігінің қозғалмауы мен бірігуіне алып келеді. Гетеротоптық сүйектеуге себеп болатын тағы бір сирек генетикалық ауру – прогрессивті сүйек гетероплазиясы (POH), бұл теріде немесе тері астында сүйек тінінің пайда болуымен сипатталатын жағдай.
Heterotopic ossification of varying severity can be caused by surgery or trauma to the hips and legs. About every third patient who has total hip arthroplasty (joint replacement) or a severe fracture of the long bones of the lower leg will develop heterotopic ossification, but is uncommonly symptomatic. Between 50% and 90% of patients who developed heterotopic ossification following a previous hip arthroplasty will develop additional heterotopic ossification. Heterotopic ossification often develops in patients with traumatic brain or spinal cord injuries, other severe neurologic disorders or severe burns, most commonly around the hips. The mechanism is unknown. This may account for the clinical impression that traumatic brain injuries cause accelerated fracture healing. There are also rare genetic disorders causing heterotopic ossification such as fibrodysplasia ossificans progressiva (FOP), a condition that causes injured bodily tissues to be replaced by heterotopic bone. Characteristically exhibiting in the big toe at birth, it causes the formation of heterotopic bone throughout the body over the course of the sufferer's life, causing chronic pain and eventually leading to the immobilisation and fusion of most of the skeleton by abnormal growths of bone. Another rare genetic disorder causing heterotopic ossification is progressive osseous heteroplasia (POH), is a condition characterized by cutaneous or subcutaneous ossification.
Диагностика
Алғашқы кезеңде рентген көмектеспейді, себебі матрицада кальций жоқ. (Егер жедел жағдай емделмесе, рентгенде оң нәтиже 3–4 аптадан кейін көрінеді.) Алғашқы зертханалық тесттер көп пайда бермейді. Сілтілі фосфатаза белгілі бір кезде жоғарылайды, бірақ бастапқыда аздап ғана көтерілуі мүмкін, кейін қысқа мерзімге жоғары мәнге жетеді. Егер апта сайын тест жасалмаса, бұл ең жоғары мән анықталмай қалуы мүмкін. Жақында сүйек сынығы болған немесе омыртқасы біріктірілген науқастарда бұл көрсеткіштер жоғарылайтындықтан, оларға бұл тест тиімсіз. Жедел сатының басындағы нақты диагнозды қою үшін сүйек сканері жасау қажет, ол гетеротоптық сүйектелуді рентгенге қарағанда 7–10 күн бұрын көрсетеді. Үш фазалы сүйек сканері ертедегі гетеротоптық сүйек түзілуін анықтаудың ең сезімтал әдісі болуы мүмкін. Дегенмен, ерте сатыда анықталған өзгеріс гетеротоптық сүйектің пайда болуына әкелмейді. Тағы бір жағдай, көбінесе ерте гетеротоптық сүйек түзілуі деп қате түсіндіріледі, – тізе немесе тобық айналасындағы сіңірудің артуы (ерте сатыда). Бұл не екені нақты белгісіз, себебі мұндай науқастарда гетеротоптық сүйек түзілмейді. Бұл автономды жүйке жүйесінің және оның қан айналымын реттеуімен байланысты болуы мүмкін деген гипотеза бар. Егер бастапқы белгісі – аяқта ісіну және температураның көтерілуі болса, дифференциалдық диагнозға тромбофлебит кіреді. Гетеротоптық сүйектелу мен тромбофлебитті ажырату үшін сүйек сканері мен венография жасау қажет болуы мүмкін, тіпті олардың екеуі де бір уақытта кездесуі мүмкін. Гетеротоптық сүйектелуде ісіну көбінесе проксимальды және локальды болады, аяқ-тобық ісінуі аз немесе мүлдем болмайды, ал тромбофлебитте ісіну әдетте аяқ бойында біркелкі болады.
During the early stage, an x ray will not be helpful because there is no calcium in the matrix. (In an acute episode which is not treated, it will be 3– 4 weeks after onset before the x ray is positive.) Early laboratory tests are not very helpful. Alkaline phosphatase will be elevated at some point, but initially may be only slightly elevated, rising later to a high value for a short time. Unless weekly tests are done, this peak value may not be detected. It is not useful in patients who have had fractures or spine fusion recently, as they will cause elevations. The only definitive diagnostic test in the early acute stage is a bone scan, which will show heterotopic ossification 7 – 10 days earlier than an x ray. The three phase bone scan may be the most sensitive method of detecting early heterotopic bone formation. However, an abnormality detected in the early phase may not progress to the formation of heterotopic bone. Another finding, often misinterpreted as early heterotopic bone formation, is an increased (early) uptake around the knees or the ankles in a patient with a very recent spinal cord injury. It is not clear exactly what this means, because these patients do not develop heterotopic bone formation. It has been hypothesized that this may be related to the autonomic nervous system and its control over circulation. When the initial presentation is swelling and increased temperature in a leg, the differential diagnosis includes thrombophlebitis. It may be necessary to do both a bone scan and a venogram to differentiate between heterotopic ossification and thrombophlebitis, and it is even possible that both could be present simultaneously. In heterotopic ossification, the swelling tends to be more proximal and localized, with little or no foot/ankle edema, whereas in thrombophlebitis the swelling is usually more uniform throughout the leg.
Емдеу
Емдеудің нақты түрі жоқ. Алғашқыда, жамбас сүйегінің хирургиялық араласуынан кейін бифосфонаттардың тиімді болуы күтілген, бірақ профилактикалық қолданылғанына қарамастан, оның пайдалы екенін көрсететін нақты дәлелдер жоқ. Өсімнің орналасуына, бағытына және ауырлық деңгейіне байланысты хирургиялық жолмен алып тастау мүмкін. Сәулелік терапия. Гетеротоптық сүйектелудің алдын алу үшін профилактикалық сәулелік терапия 1970 жылдардан бері қолданылып келеді. Әртүрлі дозалар мен техникалар пайдаланылды. Жалпы, сәулелік терапия хирургиялық араласуға мүмкіндігінше жақын уақытта жүргізілуі керек. Операциядан кейін 24-48 сағат ішінде бір реттік дозада 7-8 Грей дозасы сәтті қолданылды. Емдеу көлемі буын айналасындағы аймақты қамтиды және жамбас, тізе, шынтақ, иық, жақ немесе омыртқа миының зақымдануынан кейін науқастарда қолданылуы мүмкін. Бір реттік дозадағы сәулелік терапия жақсы көтеріледі және тиімді, қан кетудің, инфекцияның немесе жараның жазылуының бұзылуының күшеюіне әкелмейді. Басқа мүмкін емдеулер. Индометацин, ибупрофен және аспирин сияқты кейбір қабынуға қарсы препараттар жамбас сүйегін толық алмастырудан кейін гетеротоптық сүйектелудің қайталануын болдырмауға белгілі бір әсер етеді. Физиотерапевттер немесе еңбек терапевттері ұсынатын пассивті қозғалыс жаттығулары немесе басқа да жұмылдыру техникалары сияқты консервативті емдеулер де HO-ның алдын алуға көмектеседі. 114 ересек науқастың ретроспективті қаралымында, өте ауыр бас миының жарақатын алған науқастарда HO-ның азаюы ертедегі қарқынды физикалық және еңбек терапиясының фармакологиялық еммен бірге жүргізілуіне байланысты болуы мүмкін екендігі көрсетілді. Тағы бір мақалада физиотерапияны фармакологиялық және медициналық емдеуге қосымша ретінде қолдану ұсынылды, өйткені пассивті қозғалыс жаттығулары буынның қозғалмасын сақтап, жиі буынның қозғалмауымен байланысты екіншілік жұмсақ тіндердің қысқаруын болдырмайды.
There is no clear form of treatment. Originally, bisphosphonates were expected to be of value after hip surgery but there has been no convincing evidence of benefit, despite having been used prophylactically. Depending on the growth's location, orientation and severity, surgical removal may be possible. Radiation Therapy. Prophylactic radiation therapy for the prevention of heterotopic ossification has been employed since the 1970s. A variety of doses and techniques have been used. Generally, radiation therapy should be delivered as close as practical to the time of surgery. A dose of 7 8 Gray in a single fraction within 24–48 hours of surgery has been used successfully. Treatment volumes include the peri articular region, and can be used for hip, knee, elbow, shoulder, jaw or in patients after spinal cord trauma. Single dose radiation therapy is well tolerated and is cost effective, without an increase in bleeding, infection or wound healing disturbances. Other possible treatments. Certain antiinflammatory agents, such as indomethacin, ibuprofen and aspirin, have shown some effect in preventing recurrence of heterotopic ossification after total hip replacement. Conservative treatments such as passive range of motion exercises or other mobilization techniques provided by physical therapists or occupational therapists may also assist in preventing HO. A review article looked at 114 adult patients retrospectively and suggested that the lower incidence of HO in patients with a very severe TBI may have been due to early intensive physical and occupational therapy in conjunction with pharmacological treatment. Another review article also recommended physiotherapy as an adjunct to pharmacological and medical treatments because passive range of motion exercises may maintain range at the joint and prevent secondary soft tissue contractures, which are often associated with joint immobility.