Кіріспе
Кеңірдектің түрі
Түрлер қорабы
| аты = Sand goanna
| сурет = Sand Goanna (15302642673).jpg
| сурет сипаттамасы = Мұңго ұлттық паркінде (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралия) Гоулд мониторы немесе құм кеңірдегі.
| күйі = LC
| күй жүйесі = IUCN3.1
| күй дереккөзі =
| туысы = Varanus
| атасы = Varanus (Varanus)
| түрі = gouldii
| авторы = (Грей, 1838) Австралиядан фауна үлгілерін жинаған, бірақ бұл түрмен тікелей байланысы болмаған.
| name = Sand goanna
| image = Sand Goanna (15302642673). jpg
| image caption = Gould's monitor or sand goanna in Mungo National Park, New South Wales, Australia
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| genus = Varanus
| parent = Varanus (Varanus)
| species = gouldii
| authority = (Gray, 1838) who was actively assembling specimens of fauna from Australia but is not thought to have any direct connection to this species.
Биология
Гулд мониторы – жерде тіршілік ететін бауырымен жорғалаушы жануар, ол қорғану үшін үлкен қуыстар қазады. Таудың тік беткейлері мен ағаштардың іші де оған қолайлы тұрақ. Ол Австралияның кең аумағында таралған, орташа ұзындығы және салмағы шамамен 5 кг. V. g. flavirufus – сәл кішірек түрі, Австралияның ішкі аймақтарында мекендейді. Дегенмен, кейбір аймақтарда Гулд мониторының, V. g. flavirufus және Аргус мониторының таралған жерлері беттеседі. Түрлердің ұқсастығы және олардың жақын орналасуы оларды жиі шатастыруға себеп болады. Құм мониторы – тынымсыз азық іздеуші. Ол күндіз белсенді, яғни оның көп бөлігі күндізгі уақытта өтеді. Өзінен кішкентай болған кез келген нәрсені қуана жейді. Балапандар мен жас мониторлардың рационы көбінесе жәндіктер мен кішкентай кесірткелерден тұрады, бірақ жасқа байланысты әртүрлі болады. Ересек мониторлар тышқандарды, басқа ұсақ сүтқоректілерді, кішкентай құстарды, қабықтылылар мен шаяндарды, ірі жәндіктерді, кішкентай кесірткелер түрлерін, жыландарды, қосмекенділерді, жұмыртқаларды және өліктерді жейді. Олар балық өлген жерлерге жиналады. Олар жылан уына төзімді және тіпті ең улы түрлерді, мысалы, ішкі тайпанды өлтіріп жей алады. Құм мониторы кішкентай монитор түрлерін де жейді: акки, тау мониторлары және басқа да шағын түрлерді жиі жейді. Гулд мониторының тас үйінділерін бұзып, Одатрияны қуып шығаруы жиі кездеседі. Ол жұмыртқаларын шөлдің қатал климатынан қорғау үшін құмырсқалардың үйінділеріне салады. Барлық гоанналар мен жыландар сияқты құм мониторының да тілі екіге бөлінген, ол ауаның "дәмін" сезеді. Иіс тілдің екі жағынан да анықталады, ал тіл кері тартылғанда ауыздағы Якобсон органы деп аталатын аймаққа тиеді, ол иіс қай жағынан күштірек екенін анықтайды. Иіс күшінің осы айырмашылығын анықтағаннан кейін құм мониторы бағытын өзгерте алады. 2021 жылғы зерттеу көрсеткендей, миоцен дәуірінде Комодо басырандары құм гоаннасының ата-бабаларымен будандасқан, бұл Комодо басырандарының бір кезде Австралияда мекендегенін көрсетеді.
Жалпы көздер
226 б.