Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1983 жылы жазылған Дж.М. Кутзидің романы
1983 novel by J. M. Coetzee
«Майкл К. өмірі мен уақыты» – Оңтүстік Африка туған жазушы Дж.М. Кутзидің 1983 жылы жазылған романы. Роман 1983 жылғы Букер сыйлығына ие болды. Роман Майкл К. атты адамның, 1970-1980 жылдардағы апартеид кезеңіндегі ойдан шығарылған азаматтық соғыс басталғанда, Кейптауннан анасының ауылдық туған жеріне жасаған қиын сапары туралы айтады.
Life & Times of Michael K is a 1983 novel by South African born writer J. M. Coetzee. The novel won the Booker Prize for 1983. The novel is a story of a man named Michael K, who makes an arduous journey from Cape Town to his mother's rural birthplace, amid a fictitious civil war during the apartheid era, in the 1970 80s.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман үш бөлімнен тұрады. Роман Майкл К. - кішкентай кезіне дейін мекемеде оқыған, Кейптаунда бағбан болып жұмыс істейтін, жарлы, еркекпен басталады. Майкл бай отбасында қызметші болып жұмыс істейтін анасына қамқорлық жасайды. Елдің ішінде азаматтық соғыс басталып, әскери жағдай орнатылады, Майклдың анасы қатты ауырады. Майкл жұмысынан кетіп, қаладан қашып, анасын туған жеріне, ол Альберт ханзада деп айтады. Майкл қаладан шығу үшін тиісті рұқсаттарды ала алмай, анасын алып жүруге арзандықсыз рикша жасап, жолға шығады. Майклдың анасы қашып шыққаннан кейін көп ұзамай ауруханада қайтыс болады. Ол анасының күлін қорапқа салып, біраз уақыт бойы сол жерде қалады. Ақырында Майкл өзінің анамның күлін жеткізу үшін Принс Альбертке сапарын жалғастыруға шешім қабылдайды. Алайда жолшыбай оған қажетті құжаттары болмағандықтан, теміржолда жұмыс істеуге тағайындалады. Теміржолдағы жұмысы аяқталғаннан кейін Майкл өзінің анасы айтқан фермаға, Принс-Альбертке барады. Ферма бос және қаңырап бос тұр. Көп ұзамай Майкл жердің игілігін қалай табуға болатынын біледі. Алайда ферманың заңды иелерінің туыстары келіп, Майклға қызметші ретінде қарайды. Майкл осы жағдайды ұнатпай, тауларға қашады. Тауларда Майкл айналасындағы жағдайды байқаған кезде аштықтан өледі. Ашаршылық жағдайында ол қалаға жетеді, оны полиция ұстап алады және еңбек лагеріне жібереді. Мұнда Майкл Роберт есімді жігітпен танысады. Роберт лагерьдегі жұмысшыларды қала тұрғындары арзан еңбекақыға жұмсайды деп түсіндіреді. Ақырында, Альберт ханзадаға шабуыл жасалып, лагерь қызметкерлері кінәлі деп танылады. Жергілікті полиция капитаны билікті қолға алады, ал Майкл қашып кетеді. Майкл фермаға қайтып барады, бірақ көп ұзамай үйде клаустрофобия сезінеді. Сондықтан ол ашық жерде, бақшасын бақылай алатын пана жасайды. Көтерілісшілер таудан келіп, оның бағын пайдаланады. Майкл бұған ашуланса да, жасырынып жүр. Майкл тамақ жемейтін болады және жасырынған жерінен шықпағандықтан қайтадан саңылау жасайды. Оны кейбір сарбаздар тауып, Кейптаундағы оңалту лагеріне алып кетеді. Бұл жерде Михаил "CM" деп аталады, бұл қысқарту "түсті еркек" дегенді білдіреді. Реабилитация лагерінде бір дәрігер Майклға қызығушылық таныта бастайды. Ол Майклдың қарапайым табиғатын қызықтырады және оны бүлікшілерге көмектесуде әділетсіз айыптайды деп санайды. Майкл тамақ ішуден бас тартқандықтан қатты ауырады. Дәрігер Майклдың қасарысқандығын түсінуге тырысады, сонымен бірге Майклды босатуға тырысады. Алайда Майкл өз бетімен қашып құтылады. Майкл қашып шыққаннан кейін, оны тамақтандырып, онымен жыныстық қатынасқа түсетін әйелмен таныстыратын көшпелі адамдар тобымен кездеседі. Ол Кейптаун қаласында анасымен бірге тұрған пәтерге, ол бірнеше уақыт бұрын қашып кетуге тырысқан қалаға қайта оралады. Майкл Принс Альбертте жасаған бақша туралы ойланады. Кейбір түсіндірмешілер Майкл К кейіпкері мен Франц Кафканың "Сот процесінде" басты кейіпкер Йозеф К. арасындағы байланысты байқаған. Кітапта Кафкаға қатысты көптеген сілтемелер бар, және "К" Кафкаға арналған құрмет. Роман мен Генрих фон Клейсттің Майкл Кохляс романы арасында салыстырулар да жасалған, бұл басты кейіпкердің аты мен сюжеттің ұқсастығына негізделген, бірақ Коэцзидің жұмысы қарама-қайшы жауап деп жиі айтылады.
The novel is split into three parts. The novel begins with Michael K, a poor man with a cleft lip who has spent his childhood in institutions and works as a gardener in Cape Town. Michael tends to his mother who works as a domestic servant to a wealthy family. The country descends into civil war and martial law is imposed, and Michael's mother becomes very sick. Michael decides to quit his job and escape the city to return his mother to her birthplace, which she says was Prince Albert. Michael finds himself unable to obtain the proper permits for travel out of the city so he builds a shoddy rickshaw to carry his mother, and they go on their way. Soon after escaping, Michael's mother dies in a hospital. He lingers for some time, carrying his mother's ashes around with him in a box. Finally, Michael decides to continue on his journey to Prince Albert to deliver his mother's ashes. Along the way, though, he is detained for not having the required travel papers, thus being assigned to work detail on a railway track. After his job on the railway track is finished, Michael makes his way to the farm his mother spoke of in Prince Albert. The farm is abandoned and desolate. Soon, Michael discovers how to live off the land. However, when one of the relatives of the legal owners of the farm arrives, he treats Michael like a servant. Michael dislikes this treatment so he escapes up into the mountains. In the mountains, Michael goes through a period of starvation while he becomes aware of his surroundings. In his malnourished state he finds his way down to a town where he is picked up by the police and is sent to a work camp. Here, Michael meets a man named Robert. Robert explains that the workers in the camp are exploited for cheap labor by the townspeople. Eventually, there is an attack on Prince Albert and the workers of the camp are blamed. The local police captain takes over and Michael escapes. Michael finds his way back to the farm but soon feels claustrophobic within the house. Therefore, he builds a shelter in the open where he is able to watch his garden. Rebels come out of the mountains and use his garden. Although Michael is angered by this he stays in hiding. Michael becomes malnourished and delirious again because he has not come out of hiding. He is found by some soldiers and is taken to a rehabilitation camp in Cape Town. It is here that Michael is identified as "CM," an abbreviation most likely signifying "colored male." At the rehabilitation camp, a doctor becomes interested in Michael. He finds Michael's simple nature fascinating and considers him to be unfairly accused of aiding the rebels. Michael becomes very sick and delirious because he refuses to eat. The doctor tries to understand Michael's stubborn ways while attempting to get Michael released. However, Michael escapes on his own. Upon his escape, Michael meets with a group of nomadic people who feed him and introduce him to a woman who has sex with him. He returns to the apartment where he and his mother lived in Cape Town, the same apartment and city he had tried to escape some time ago. Michael reflects on the garden he made in Prince Albert. Some commentators notice a connection between the character Michael K and the protagonist Josef K. in The Trial by Franz Kafka. The book also bears many references to Kafka, and it is believed, "K" is a tribute to Kafka. Comparisons have also been drawn between the novel and Heinrich von Kleist's novella Michael Kohlhaas, based upon the protagonist's name and similarities of plot, though it is often suggested that Coetzee's work is an antithetical response.
Майкл К (К)
Оңтүстік Африкада туған қарапайым адам К, ерінінің жарылуынан мүсінсіз болып дүниеге келеді. К-нің оқиғадағы басты рөлі оның сыртқы келбетімен байланысты – ол деформацияланған және осы себепті адамдар оған қарап кемсітеді. Оның анасы, полиция және Визажидің немересі оны төмен тұрған жаратылыс сияқты қараумен ұстанады, себебі ол баяу сөйлейді және қимылдары да баяу. Бұл К-нің анасы оны қажет болғанға дейін медициналық мекемеде ұстауынан, полицияның оны балаша қарапайымдығы үшін ешкімге көрсетпеуінен және Визажидің немересінің оны қарапайым қызметші санауынан көрінеді. Бірақ К өзінің сенімдеріне адал болуға да бел буады. Анасы ауыр сырқап қалғанда, ол оны қандай құрбандық болса да үйіне жеткізуге өмірін арнайды. Ал жол ортасында анасы қайтыс болғаннан кейін, К оның күлін Принс Альбертке дейін жеткізіп, оны туған жеріне қайтару арқылы адалдығын тағы да көрсетеді. К медициналық мекемеде бағбан болып жұмыс істейді, онда ол оқшаулану мен оның сыйлайтын еркіндігін сезінеді. К-нің оқшаулануы мен еркіндігі кітап бойына жалғасады, ол Визажидің үйінен басталады, онда ол алғаш рет жерден күнкөріс табуды үйренеді. Бірақ оның бостандығына тиісіп жатса, К қоғамнан одан да қашып, өз еркіндігін сақтайды. Тауларда ол өмірді қалай өткізгісі келетінін түсінеді, ол тек жерден өсірген тағамын жеуді білдіреді. К соңында Кейптаунға, анасының бұрынғы пәтеріне оралады, еркіндікке деген құштарлығынан ешқашан бас тартпайды.
A simple man born in South Africa, K bears the deformity of a cleft lip. K's central role is underscored by his appearance—he is deformed and because of this, people look down upon him. His mother, the police, and Visagie's grandson all treat him with respect of a lesser human on the basis that he looks and acts slow. This is shown by the fact that K's mother institutionalizes him until she needs him, the police let him wander around unnoticed because he has a childish innocence, and Visagie's grandson treats him as a common servant. But K is also dedicated to being true to his beliefs. When K's mother becomes very ill, he dedicates his life to taking her home at whatever the cost. And when she dies along the way, K continues to show his dedication by carrying her ashes all the way to Prince Albert so she can finally be home. When K is institutionalized he becomes a gardener, where he learns to enjoy isolation and the freedom it grants him. We see K's isolation and freedom continue throughout the book, starting at the Visagie's house where he first begins to learn to live off the land. But when his freedom is encroached on, K flees even further from society, maintaining his freewill. In the mountains he understands how he wants to live his life, which involves only eating food he has grown from the Earth. K ultimately returns to Cape Town and to his mother's old apartment, never giving up his longing for freedom.
Анна К .
Майкл К-нің анасы оның қамығуын көргеннен бастап оны жақтырмады. Анна К-ні мемлекеттік мекемеге орналастырып, денсаулығы нашарлағандықтан басқа біреуге жүгіне алмай қалғанша оған немқұрайлы болды. Ол бала кезінде оған қамқорлық танытпағанмен және қатыспағанмен, К. оған өліміне дейін күтім жасап, оған деген шарты жоқ махаббатын көрсетті. Анна өмірін қорқынышпен өткізді: жұмысынан айырылып қалудан, ауырып қалудан немесе көшеде қалудан қорқып.
Michael K's mother disliked him since she saw his disfigurement. Anna put K into a government institution and ignored him until she had no one else to turn to because of her health. Though she seems to have been uncaring and absent during his childhood, K shows his unconditional love for her by taking care of her until her death. Anna lived her life in fear: fear of losing her job, getting sick, or being put out on the street.
Медициналық қызметкер
Реабилитация лагерінің медбикесі К келген кезде оның күтімін жүктеледі. Медицина қызметкері аурухана қызметкерлерінің арасында К-нің кінәсіз азамат екенін, жай ғана қолайсыз жағдайда тап болғаны үшін әділетсіздікке ұшырағанын түсінген жалғыз адам болды. Медициналық қызметкер К-ге және оның балаша мінезіне, сондай-ақ тамақ ішпеу себептеріне қызығушылық танытады. Бастапқыда медициналық қызметкер К-нің өзін-өзі өлтіруге тырысып жатыр деп ойлайды, сондықтан ол тамақтан бас тартады, бірақ кейін К-нің өмір сүргісі келетінін, тек өз қалауынша өмір сүргісі келетінін түсінеді. К қашып кеткеннен кейін медициналық қызметкер лагерь әскери бақылауға күшейгендіктен, К-нің бостандығына қызғанады. К медициналық қызметкердің өмірге деген көзқарасын өзгертеді: ол К-нің соңынан ілесіп, оған өзі сияқты өмір сүруге рұқсат беруді өтінеді.
The infirmary medical officer at the rehabilitation camp is responsible for taking care of K when he is brought in. The medical officer was the only one of the staff at the hospital to realize K is an innocent civilian, being unfairly treated for being in the wrong place at the wrong time. The medical officer becomes fascinated by K and his childish nature and his reasons for not eating. The medical officer originally thinks K wants to kill himself—hence his reason for not eating—but he comes to understand that K does want to live, just on his own terms. After K's escape, the medical officer realizes that because the camp is becoming under more strict military control, he is envious of K's freedom. K changes the medical officer's outlook on life: the medical officer fantasizes about following K and begging K to let him live like him.
Адам өмірінің құндылығы
Майкл К. кітапта көбінесе паразит немесе біліктілігі жоқ жұмысшы ретінде суреттеледі. Оның әлеуметтік статусы жоғары емес, және ол мұны жақсы біледі. Кейде ол қасақана ақымақтыққа салады, тіпті сөйлемейді, себебі осылай істесе, ешкім оған ештеңе демес екенін түсінеді. Дегенмен, Майкл осы дүниеде өзінің мақсаты бар екенін сезінеді, бірақ оны анықтауға кітаптың соңына дейін уақыт керек болады. Ол күнделікті өмірді қамтамасыз ету үшін жерден күнкөріс табады. Бағбан болуға туылғанын ол кейін ғана түсінеді. Оның саяхатының мақсаты – өзінің мақсатын табу емес, анасына көмектесу және оның қалауын орындау, ол өмірдегі бастапқы мақсаты деп ойлаған нәрсе. Майкл аман қалу үшін жасаған әрекеттері арқылы бағбандық дағдыларын кездейсоқ ашады. Ол бағбандық өмірін жақсы көреді және көптеген адамдардың оның сияқты өмір сүре алмайтынын түсінеді. Басқалар оған фехтовальщик болу керектігін айтқанда, ол бау-бақшаға деген сүйіспеншілігіне күмән келтіреді, әсіресе, дұрыс шешім қабылдап жатыр ма екеніне күмән келтіргендей. Ол: "Адам өмір сүргенінің ешқандай із қалдырмауы керек" деп сенеді. Майкл үшін бағбан болу – оның философиясын іске асырудың ең дұрыс жолы.
Michael K is often seen as a parasite, or unskilled worker throughout this book. He doesn't have a very high social status and he is aware of that. At times he purposely acts dumb, like not speaking, because he knows he can get away with it. However, Michael knows that he still has a purpose in this world but it takes him the whole book to discover what that purpose is. He spends his time living off the land one day at a time. He doesn't realize until later that he was born to be a gardener. The goal of his journey is not to find his purpose but to assist his mother and fulfill her wishes, what he believed to be his original purpose in life. Michael happens to stumble upon his gardening skills by doing what he had to for survival. He loves his life as a gardener and realizes that most other people wouldn't be able to survive as he did. There are times where he questions his love for gardening when others tell him that he should be a fencer, just as everyone questions if they're making the right choice. He believes that, "A man must live so that he leaves no trace of his living." Becoming a gardener is Michael's best bet for living out his philosophy.
Ана мен бала арасындағы байланыс
Майкл эмоционалды тұрғыдан анасына өте жақын, сондықтан ол осы қарым-қатынастан тыс әлемге эмоционалды жауап бере алмайды. Ол осы қарым-қатынастың матрицасында ұсталады, және ешқашан сыртқы әлеммен қарым-қатынас жасауды үйренбегендіктен, оған қиындық туғанда қатты қайғырады. Медициналық қызметкер бұл қарым-қатынасты қорытындылап, Майклға былай деп жазды: "[ ] сен ерте жаста анаңнан қашып кетуің керек еді, ол нағыз кісі өлтіруші сияқты. [ ] [Сіздің] басқа да ұлылық қасиеттеріңізді орындаған кезде, мен оның иықтарыңызда отырғанын, миыңызды жеп, жеңіске жетіп, Ұлы Өлім анасының тұлғасы екенін ойлаймын". Майкл әңгіменің соңында мейірімді құрдастарымен қарым-қатынас арқылы біраз өсуді көрсетеді.
Michael is closely emotionally attached to his mother, such that he is unable to express an emotional response to the world outside of this relationship. He is held within the matrix of this relationship, and having never learned to engage with the world outside, expresses great distress whenever challenged to do so. The medical officer sums up this relationship, writing to Michael, "[ ] you should have got away at an early age from that mother of yours, who sounds like a real killer. [ ] [Whilst] performing all the other feats of filial piety you no doubt performed, I also think of her sitting on your shoulders, eating out your brains, glaring about triumphantly, the very embodiment of great Mother Death." Michael exhibits some growth at the end of the story, through contact with kind peers.
Уақыт
Қорытындысында Майкл өзінің әңгімесінің мәні "әр нәрсеге жететін уақыт бар" дегенді білдіре ме екен деп ойға келеді. Уақыт тұжырымы бүкіл роман бойына қатар жүреді. Кітап метафорамен аяқталады: "[Ол] қасықты терең жерге түсіріп, жерден су алып келгенде, қасықтың ішіне су толады, және осылайша адам өмір сүре алады", - дейді ол.
In the conclusion, Michael ponders whether the moral of his story is "that there is enough time for everything." The concept of time is present throughout the whole novel. The book ends with a metaphor: "[H]e would lower [the spoon] down the shaft deep into the earth, and when he brought it up there would be water in the bowl of the spoon; and in that way, he would say, one can live."
Соғыс және әскери билік
Роман Оңтүстік Африкада 1970-1980 жылдардағы азаматтық соғыс кезінде өтеді, және K оқиға барысында жиі әскерлермен кездеседі. Олар нашар немесе мүлдем дәлелдері болмаса да, К пен басқа адамдарды ұрлық немесе саботаж сияқты түрлі қылмыстарда айыптайды, ал өздері жазасыздықпен соған сай келетін қатігездік әрекеттерін жасайды. Сондай-ақ, К бірнеше рет күштеп жұмыс істеуге алынып, концентрациялық лагерьлерге ұқсайтын лагерьлерге қамалады. Тұтқындарға тамақ беріледі, бірақ кейіннен К оны жеуден бас тартады. Бұл қамауда ұстауға және өкімшіл билікке наразылықтың пассивті түрі сияқты көрінеді, бірақ К өзінің ниеттерін толық түсінбеуі мүмкін. Ол күннен-күнге әлсіздей береді, соңында қашып құтылады. Кейіннен, жұмыс істеуге тым әлсіз болғандықтан, оны ауруханаға жатқызады. Мұнда оған жақсы қараса да, ол тағы да тамақтан бас тартып, қашып кетеді. Ол соғысқа қызығушылық танытпайды, тек әскерлер оған қауіп тудырғанда ғана, одан жасырынуға немесе қайтадан қамауда отыру немесе зорлық-зомбылыққа ұшырау қаупіне түседі.
The novel takes place in South Africa during a civil war in the 1970 80s, and K often crosses paths with soldiers throughout the story. These tend, based on flimsy or non existent evidence, to accuse K and other people of various crimes such as theft or sabotage, while themselves performing corresponding acts of aggression with impunity. K is also more than once drafted into forced labour and placed in camps that vaguely resemble concentration camps. The inmates are given food, but eventually K rejects it. This appears to be a passive resistance to internment and arbitrary authority, though K may be only vaguely aware of his motives. He grows weaker and weaker until he finally escapes. Later on he is taken to a hospital instead, because he is too weak to work. He is better treated here, but nevertheless again refuses to eat and escapes. He does not evince much interest in the war, except as the soldiers pose a threat to him, from which he must hide or risk repeated internment or violence.
Жарыс
Апартеид режимі мен оған байланысты нәсілдік қақтығыстар кезінде орын алатын оқиғада нәсілге сілтеме жасалады, атап айтқанда, "азшылықтар өз тағдырларын өздері шешу үшін" соғыс бар деген мәлімдеме айтылады. Бұл сөзді Майкл жатқан ауруханадағы бір кейіпкер айтады, ол Майклдың Оңтүстік Африкадағы нәсілдер арасындағы соғыстың ақ тарапындағы әскерлермен байланыста екенін білдіреді. Сондай-ақ, әртүрлі тұста бұл тарап соғыста жеңіліп бара жатқаны қамтылған. Романның 1-бөлімінде, "Майкл Висаги CM 40 NFA Жұмыссыз" деген жазбада ғана нәсіл нақты айтылады. "CM" - "қоңыр терілі еркек" дегенді білдіреді, демек Майкл "Висаги" (бұл Майклдың тегі емес) 40 жастағы, жұмыссыз, қоңыр терілі, тұрақты мекенжайы жоқ екенін оқырманға жеткізеді. Дегенмен, басқа кейіпкерлердің қай нәсілге жататыны айтылмайды, сондай-ақ диалогта нәсілдік саясатқа, қақтығыстарға немесе нәсілдік ұяттауларға ешқандай сілтеме жоқ.
The story, which takes place during the apartheid regime and related racial conflicts, makes a reference to race, specifically, that there is a war "so that minorities can have a say in their own destinies." This line, spoken by a character in the hospital Michael stays in, implies Michael interacts with soldiers in the white side of a war between races in South Africa. It is also implied at various points that this side is losing the war. The only other instance race is specified is in Part 1 of the novel, "Michael Visagie CM 40 NFA Unemployed". "CM" stands for "colored male" therefore telling the reader that Michael "Visagie" (which isn't Michael's surname) is an unemployed, 40 year old, colored male with No Fixed Address. However, we are not told what race other characters belong to, nor are there any references to race politics or confrontations or any racial slurs in the dialogue.
Бейімделулер
2022 жылдың наурызында Кейптаундағы Бакстер театр орталығында Майкл К-нің өмірі мен уақыты Оңтүстік Африкада тұңғыш рет көрсетілді, оны Лара Фут Handspring Puppet Company компаниясымен бірлесіп сахналық қойылымға бейімдеді. Осы қойылым 2023 жылдың 4 желтоқсанында Нью-Йорктің Бруклин қаласындағы St. Ann's Warehouse-та ашылды. Қойылымдар жоғары бағаланды, соның ішінде 2023 жылғы Fleur du Cap театр сыйлығының «Ең үздік қойылым» номинациясы да бар.
In March 2022 at the Baxter Theatre Centre in Cape Town, Life & Times of Michael K made its South African debut where it was adapted for the stage by Lara Foot in collaboration with the Handspring Puppet Company. This same production opened on December 4, 2023 at St. Ann's Warehouse in Brooklyn, New York. The productions received positive accolades, including the 2023 Fleur du Cap Theatre Award for Best Production.