Кэтрин Кеньон: Археолог және Жерихо қазбаларының жетекшісі

Кіріспе

Британдық археолог (1906–1978)

Кэтлин Мэри Кенион (5 қаңтар 1906 – 24 тамыз 1978) – өте өркендеген аймақтағы неолит мәдениетін зерттеген британдық археолог. Ол 1952 жылдан 1958 жылға дейін ежелгі Иерихо қаласы орналасқан Телл-эс-Султанды қазба жұмыстарымен басқарды және 20 ғасырдың ең ықпалды археологтарының бірі деп есептеледі. 1962 жылдан 1973 жылға дейін Оксфордтың Сент-Хью колледжінің директоры қызметін атқарды, ал өзінің білімін Оксфордтың Сомервилл колледжінде дамытты.

Өмірбаян

Кэтлин Кенион 1906 жылы Лондонда дүниеге келді. Ол Киелі кітапты зерттеуші, кейін Британ мұражайының директоры болған сэр Фредерик Кенионның үлкен қызы еді. Оның әкесінің әкесі – заңгер және All Souls College мүшесі Джон Роберт Кенион, ал одан да бұрынғы атасы – саясаткер және заңгер Ллойд Кенион, 1-ші Барон Кенион болды. Кэтлин Лондонның Блумсбери ауданында, Британ мұражайына іргелес үйde анасы Эми Кенион және әпкесі Нора Кенионмен бірге өсті. Қатал мінезді және жақынбасты екендігімен белгілі Кэтлин ер балаша өсіп, балық аулап, ағаштарға шығып, түрлі спорттармен айналысты. Кэтлин және оның қарындасы жақсы білім алсын деген ниетпен әкесі оларды көп оқуға және тәуелсіз зерттеулер жасауға ынталандырды. Кейін Кэтлин әкесінің Британ мұражайындағы қызметі оның біліміне зор көмек болғанын айтты. Кэтлин өте жақсы оқушы болды, мектепте жүлделер жеңіп, әсіресе тарих пәнінде көзге түсті. Ол алдымен Сент-Полс қыздар мектебінде оқыды, онда басшы болды, кейін Сомервилл колледжінде тарих мамандығы бойынша оқуға грант ұтып алды.

Археологиялық мансап

Археология мамандығын Кэтлинге алғаш рет Сомервилл колледжі кітапханашысы Марджери Фрай ұсынған.

Иерихонның қазбалары

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары Таяу Шығыстағы жұмыс күрделене түсті, сондықтан ол Лестерде, римдік монша кешені орналасқан жерде қазба жұмыстарын жүргізді. Бірақ ол рим форумын ашқандығы туралы болжамын толығымен қабылдамады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кенион Лондонның Хаммерсмит ауданындағы Қызыл Крест бөлімінің командирі, ал кейіннен Лондон университетінің археология институтының директоры және хатшысы болып қызмет етті. Соғыстан кейін ол Саутваркта, Урекенде, Шропширде және Ұлыбританияның басқа да аймақтарында, сондай-ақ Ливиядағы рим қаласы Сабратада қазба жұмыстарын жүргізді. Британдық Иерусалим археология мектебінің (БСАЖ) кеңесінің мүшесі ретінде Кенион Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін мектепті қайта ашуға қатысты. 1951 жылдың қаңтарында ол Трансиорданияға сапар шегіп, БСАЖ тапсырмасымен Батыс жағалаудағы Иерихон (Телл-эс-Султан) жерін қазды. Алғашқы табыстар 1951 жылғы Ұлыбритания фестиваліндегі «Ашулар күмбезінде» Алан Соррелл салған реконструкциялық суреттермен бірге жұртшылыққа таныстырылды. 1952 жылдан 1958 жылға дейін Иерихондағы жұмыстары оны әлемге таныстырып, Левант археологиясы әдістемесінде есімді қалдырды. Бұл ежелгі қоныста Леванттың неолиттік мәдениеттері туралы маңызды жаңалықтар ашылды. Оның ерте қола дәуіріндегі қабырғалы қаланы және осы кезеңдердің қабатталған керамикасын зерттеуі оны сол дәуірдің жетекші маманы етіп таныстырды. Кенион IV қаладағы Кипр керамикасының болмауына назар аударып, бұрынғы зерттеушілерге қарағанда оның бұрынғы құлау мерзіміне қатысты дәлелдер келтірді. Оның жаңа ашылымдарының арқасында Иерихон тарихтағы үздіксіз қоныстанған ең көне елді мекен ретінде танылды. Осымен қатар ол Самариядағы қазба жұмыстарының жариялануын да аяқтады. Оның «Самария Себастье III: Заттар» атты томы 1957 жылы жарық көрді. 1958 жылы Телл-эс-Султан қазбаларын аяқтағаннан кейін Кенион 1961 жылдан 1967 жылға дейін Иерусалимде қазба жұмыстарын жүргізді, ол ғибадатхана тауының оңтүстігіндегі «Дәуіт қаласы» аумағында өтті. Кенион қазған жерлерінің Ескі өсиеттегі оқиғалармен байланысты екеніне сенсе де, ол кейбір түсініксіздіктерге назар салып, Сүлейменнің Мегиддодағы «жаяу әскерлер казармасы» аттарды ұстауға жарамсыз екенін (1978:72) және Иерихон Ешуа келгенге дейін ұзақ уақыт бұрын құлағанын (1978:35) айтты. Осылайша, Кенионның еңбектері Киелі кітап археологиясының минималистік мектебін қолдау үшін пайдаланылды.

In the years leading up to the Second World War work in the Middle East became increasingly difficult, so she excavated in Leicester, on the site of the Roman bath complex. Although she was reluctant to abandon the view that she was uncovering a Roman Forum. During the Second World War, Kenyon served as Divisional Commander of the Red Cross in Hammersmith, London, and later as acting director and Secretary of the Institute of Archaeology of the University of London. After the war, she excavated in Southwark, at The Wrekin, Shropshire and elsewhere in Britain, as well as at Sabratha, a Roman city in Libya. As a member of the Council of the British School of Archaeology in Jerusalem (BSAJ), Kenyon was involved in the efforts to reopen the School after the hiatus of the Second World War. In January 1951 she travelled to the Transjordan and undertook excavations in the West Bank at Jericho (Tell es Sultan) on behalf of the BSAJ. The initial findings were first viewed by the public in the Dome of Discovery at the Festival of Britain 1951 with a reconstruction drawing by Alan Sorrell. Her work at Jericho, from 1952 until 1958, made her world famous and established a lasting legacy in the archaeological methodology of the Levant. Ground breaking discoveries concerning the Neolithic cultures of the Levant were made in this ancient settlement. Her excavation of the Early Bronze Age walled city and the external cemeteries of the end of the Early Bronze Age, together with her analysis of the stratified pottery of these periods established her as the leading authority on that period. Kenyon focused her attention on the absence of certain Cypriot pottery at City IV, arguing for an older destruction date than that of her predecessors. Jericho was recognized as the oldest continuously occupied settlement in history because of her discoveries. At the same time she also completed the publication of the excavations at Samaria. Her volume, Samaria Sebaste III: The Objects, appeared in 1957. Having completed her excavations at Tell es Sultan in 1958, Kenyon excavated in Jerusalem from 1961 to 1967, concentrating on the 'City of David' to the immediate south of the Temple Mount. Although Kenyon had no doubt the sites she excavated were linked to the Old Testament narrative, she nevertheless drew attention to inconsistencies, concluding that Solomon's "stables" at Megiddo were totally impractical for holding horses (1978:72), and that Jericho fell long before Joshua's arrival (1978:35). Consequently, Kenyon's work has been cited to support the Minimalist School of Biblical Archaeology.

Сыйлықтар мен еске алу рәсімі

1973 жылы Оксфордтан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол "археологияға қызмет еткені үшін" Британ империясы орденінің Дам Командоры (DBE) дәрежесіне ие болды. Ол Британ академиясының (FBA) және Лондон антиквариаттар қоғамының (FSA) сайланған мүшесі еді. 1977 жылы Иордания королі оны Тәуелсіздік орденінің үлкен офицері (Grand Officer) етіп тағайындады. Оның қазбаларынан табылған заттар көптеген коллекцияларда сақталады, оның ішінде Британ мұражайында, Ливия және Солтүстік Африканы зерттеу жөніндегі британдық институтында және UCL археология институтында, ал мұрағаттық материалдардың көп бөлігі Манчестер мұражайында орналасқан.

Жарияланған еңбектер

1942 Самариядағы ғимараттар, [Самария Себасте I], Лондон, 1942 (Кроуфут, Дж. В. және Сукенік, Е. Л. еңбектес авторлары)
1948 Яһудилер қабырғасы орнындағы қазбалар, [Лондонның антиквариаттар қоғамының зерттеу комитетінің есептері 15], Лестер, Лондон : Антиквариаттар қоғамы, 1948. 1949 Роксестер Рим қаласына арналған нұсқаулық, Лондон, 1949. 1951 "Иерихоның б.з. екінші мыңжылдықтағы тарихы туралы бірнеше ескертулер", PEQ 83 (1951), 101–138. 1952 Археологияға кіріспе, Лондон, 1952. 1952 "Ертедегі Иерихон", Antiquity 26 (1952), 116–122. 1953 Археологияға кіріспе, екінші басылым, Лондон, 1953. 1954 Ежелгі Иерихонға арналған нұсқаулық, Иерусалим, 1954. 1957 Иерихонды қазу, Лондон, 1957. (сонымен қатар голланд, еврей, итальян, испан және швед тілдерінде де жарық көрді). 1957 Самариядан табылған заттар, [Самария Себасте III], Лондон, 1957 (Кроуфут, Дж. В. және Кроуфут, Г. М. еңбектес авторлары)
1958 "Мегиддоның ерте және орта қола дәуірі қабаттары туралы бірнеше ескертулер", Eretz Israel 5 (1958), 51–60 б. 1959 Саутварктегі қазбалар, [Суррей археологиялық қоғамының ғылыми-зерттеу жұмыстары 5], 1959. 1960 Қасиетті жердегі археология, бірінші басылым, Лондон, 1960. 1960 Иерихондағы қазбалар – I том, 1952–1954 жылдары қазылған қабірлер, Лондон, 1960. 1961 Археологияға кіріспе, қайта қараған басылым, Лондон, 1961. 1965 Қасиетті жердегі археология, екінші басылым, Лондон, 1965. 1965 Иерихондағы қазбалар – II том, 1955–1958 жылдары қазылған қабірлер, Лондон, 1965. 1965 "Британ археологиясы шетелде – Иерусалим", Antiquity 39 (1965), 36–37. 1966 Аморлықтар мен канаандықтар, (Швейх лекциялары сериясы, 1963), Лондон : Британ академиясы үшін Оксфорд университетінің баспасы, 1966. 1966 "Иерусалимдегі қазбалар, 1965", PEQ (1966), 73–88. 1967 Иерусалим – 3000 жылдық тарихты қазу, [Ежелгі заманның жаңа көзқарастары], Лондон, 1967 (сонымен қатар неміс тілінде де жарық көрді). 1969 "Мегиддодағы орта және соңғы қола дәуірі қабаттары", Levant 1 (1969), 25–60 б. 1970 Қасиетті жердегі археология, үшінші басылым, 1970 (сонымен қатар голланд, дания, неміс, испан және швед тілдерінде де жарық көрді). 1971 Ескі өсиеттің патшалық қалалары, Лондон, 1971. 1971 "Археологиялық техника туралы эссе: Телл қазбасының нәтижелерін жариялау", Harvard Theological Review 64 (1971), 271–279. 1974 Иерусалимді қазу, Лондон : Benn, 1974. 1974 "Тел 'Ажжулдағы аралық ерте қола – орта қола дәуірі қабірлері", Стюарт, Дж. Р. (ред.), Tell el Ajjul – Орта қола дәуірі қалдықтары, [App. 2. Жерорта теңізі археологиясы бойынша зерттеулер], Гётеборг, 1974, 76–85. 1978 Киелі кітап және соңғы археология, Лондон : Британдық мұражай басылымдары, 1978.

1942 The Buildings at Samaria, [Samaria Sebaste I], London, 1942 (co authored with Crowfoot, J. W. & Sukenik, E. L.)
1948 Excavations at the Jewry Wall Site, [Reports of the Research Committee of the Society of Antiquaries of London 15], Leicester, London : Society of Antiquaries, 1948. 1949 Guide to Wroxeter Roman City, London, 1949. 1951 "Some Notes on the History of Jericho in the Second Millennium B. C.", PEQ 83 (1951), 101–138. 1952 Beginning in Archaeology, London, 1952. 1952 "Early Jericho", Antiquity 26 (1952), 116–122. 1953 Beginning in Archaeology, second edition, London, 1953. 1954 Guide to Ancient Jericho, Jerusalem, 1954. 1957 Digging Up Jericho, London, 1957. (also published in Dutch, Hebrew, Italian, Spanish and Swedish editions). 1957 The Objects from Samaria, [Samaria Sebaste III], London, 1957 (co authored with Crowfoot, J. W. & Crowfoot, G. M.
1958 "Some Notes on the Early and Middle Bronze Age Strata of Megiddo", Eretz Israel 5 (1958), pp. 51–60. 1959 Excavations at Southwark, [Research Papers of Surrey Archaeological Society 5], 1959. 1960 Archaeology in the Holy Land, first edition, London, 1960. 1960 Excavations at Jericho – Volume I Tombs Excavated in 1952–4, London 1960. 1961 Beginning in Archaeology, revised edition, London, 1961. 1965 Archaeology in the Holy Land, second edition, London, 1965. 1965 Excavations at Jericho – Volume II Tombs Excavated in 1955–8, London, 1965. 1965, "British Archaeology Abroad – Jerusalem", Antiquity 39 (1965), 36–37. 1966 Amorites and Canaanites, (Schweich Lectures Series, 1963), London : Published for the British Academy by Oxford University Press, 1966. 1966 "Excavations in Jerusalem, 1965", PEQ (1966), 73–88. 1967 Jerusalem – Excavating 3000 Years of History, [New Aspects of Antiquity], London, 1967 (also published in a German edition). 1969 "Middle and Late Bronze Age Strata at Megiddo", Levant 1 (1969), pp. 25–60. 1970 Archaeology in the Holy Land, third edition, 1970 (also published in Dutch, Danish, German, Spanish and Swedish editions). 1971 Royal Cities of the Old Testament, London, 1971. 1971 "An Essay on Archaeological Technique: the Publication of Results from the Excavation of a Tell", Harvard Theological Review 64 (1971), 271–279. 1974 Digging up Jerusalem, London : Benn, 1974. 1974 "Tombs of the Intermediate Early Bronze – Middle Bronze Age at Tel 'Ajjul", in Stewart, J. R. (ed. ), Tell el Ajjul – the Middle Bronze Age Remains, [App. 2. Studies in Mediterranean Archaeology], Göteborg, 1974, 76–85. 1978 The Bible and recent archaeology, London : British Museum Publications Ltd, 1978.