Остин Генри Лаярд: Археолог, саяхатшы және саяси қайраткер
Austen Henry Layard
Археолог Остин Генри Лаярд (1817-1894) – Нимруд пен Ниневия қазбаларын ашқан британдық саяхатшы, саяхатшы, дипломат. Табыстары Британ мұражайында сақталады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын археологы және саясаткері (1817–1894)
English archaeologist and politician (1817–1894)
Сэр Остин Генри Лейард (/l//ɛər//d/; 5 наурыз 1817 – 5 шілде 1894) – ағылшын ассириологы, саяхатшы, клинописі шебері, өнер тарихшысы, суретші, коллекционер, саясаткер және дипломат. Ол Парижде, көбінесе ағылшын отбасында дүниеге келіп, негізінен Италияда өскен. Ол Нимруд және Ниневия қалаларын қазба жұмыстарымен танымал, онда ассириялық сарай бейнелерінің көп бөлігі және 1851 жылы Ашшурбанипал кітапханасы табылды. Оның табылған заттарының көп бөлігі қазір Британ мұражайында сақталуда. Ол қазба жұмыстары туралы ең көп сатылған еңбектерінен көп ақша тапқан. 1852 жылы Парламент мүшесі болып сайланғаннан бастап 1869 жылға дейін түрлі төменгі деңгейдегі министрлік лауазымдарды атқарды. Содан кейін ол Мадридке, содан кейін Константинопольге елші болып тағайындалды және көп уақытын Венецияда сатып алған сарайда өткізді. Осы кезеңде ол суреттердің маңызды коллекциясын жинады, дипломат ретінде болғандықтан заңдық мүмкіндікке ие болды және оны Венециядан алып, Ұлттық галереяға (Лейард мұрасы ретінде) және басқа британдық мұражайларға сыйлады.
Sir Austen Henry Layard (/l//ɛər//d/; 5 March 18175 July 1894) was an English Assyriologist, traveller, cuneiformist, art historian, draughtsman, collector, politician and diplomat. He was born to a mostly English family in Paris and largely raised in Italy. He is best known as the excavator of Nimrud and of Nineveh, where he uncovered a large proportion of the Assyrian palace reliefs known, and in 1851 the library of Ashurbanipal. Most of his finds are now in the British Museum. He made a large amount of money from his best selling accounts of his excavations. He had a political career between 1852, when he was elected as a Member of Parliament, and 1869, holding various junior ministerial positions. He was then made ambassador to Madrid, then Constantinople, living much of the time in a palazzo he bought in Venice. During this period he built up a significant collection of paintings, which due to a legal loophole he had as a diplomat, he was able to extricate from Venice and bequeath to the National Gallery (as the Layard Bequest) and other British museums.
Отбасы
Лейард Францияның Париж қаласында гугеноттар отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, Генри Питер Джон Лейард, Цейлон азаматтық қызметінде болған, Бристоль соборының деканы Чарльз Питер Лейардтың ұлы және дәрігер доктор Дэниел Питер Лейардтың немересі болды. Оның анасы Марианна, Рамсгейт қаласындағы банкир Натаниел Остиннің қызы, испан тегі де бар еді. Оның ағасы Бенджамин Остин – Лондон заңгері және 1820-1830 жылдары Бенджамин Дизраэлидің жақын досы. Эдгар Леопольд Лейард – оның құс зерттеуші ағасы. 1869 жылдың 9 наурызында Лондонның Вестминстер қаласындағы Ганновер алаңындағы Сент-Джордж шіркеуінде ол өзінің бірінші туысы Мэри Энид Эвелин Гестке үйленді. Энид, осылай танылған, сэр Джозиа Джон Гест пен леди Шарлотта Элизабет Бертидің қызы болды. Олардың некесі бақытты болды, және олар балалы болған жоқ.
Layard was born in Paris, France, to a family of Huguenot descent. His father, Henry Peter John Layard, of the Ceylon Civil Service, was the son of Charles Peter Layard, Dean of Bristol, and grandson of Dr Daniel Peter Layard, a physician. His mother, Marianne, daughter of Nathaniel Austen, banker, of Ramsgate, was of partial Spanish descent. His uncle was Benjamin Austen, a London solicitor and close friend of Benjamin Disraeli in the 1820s and 1830s. Edgar Leopold Layard the ornithologist was his brother. On 9 March 1869, at St. George's Church, Hanover Square, Westminster, London, he married his first cousin once removed, Mary Enid Evelyn Guest. Enid, as she was known, was the daughter of Sir Josiah John Guest and Lady Charlotte Elizabeth Bertie. Their marriage was reportedly a happy one, and they never had any children.
Ерте өмір
Лейардтың балалық шағының көп бөлігі Италияда өтті, онда ол білімінің бір бөлігін алды және әкесінен көркем өнерге деген құштарлық пен саяхатқа деген сүйіспеншілікті ұстады; бірақ ол Англияда, Францияда және Швейцарияда да оқыды. Алты жылға жуық уақыт көлемді ағасы Бенджамин Остеннің кеңсесінде жұмыс істегеннен кейін, ол мемлекеттік қызметке орналасу мүмкіндігімен Англиядан Шри-Ланкаға (Сейлонға) кетіп қалды және 1839 жылы Азияны құрлық арқылы аралап сапар шегу ниетімен жолға шықты. 1853 жылы «Ниневия ескерткіштерінің екінші сериясы» атты тағы бір томдық кітабы жарық көрді. Осы экспедициялар барысында, көбінесе қиын жағдайларда, Лейард Англияға қазіргі Британ мұражайындағы ассириялық ескіліктер коллекциясының көп бөлігін құрайтын құнды жәдігерлерді жіберді. Оның Куюнжикті Ниневияның орны ретінде анықтауы және ғалымдарға зерттеу жұмыстары үшін көптеген материалдар ұсынуының археологиялық құндылығынан басқа, Лейардтың бұл екі кітабы ағылшын тіліндегі ең жақсы жазылған саяхат кітаптарының қатарына жатты. Ол мемлекеттік қызметте лайықтылық жеке әсерге және бюрократиялық тәртіпке құрбан болды деп мәлімдеді. 1857 жылы Айлсбериде жеңілгеннен кейін, ол Үндістан көтерілісінің себептерін зерттеу үшін Үндістанға сапар шекті. 1859 жылы Йоркқа сайлауға түскенде сәтсіздікке ұшырады, бірақ 1860 жылы Саутварктан сайланды және 1861 жылдан 1866 жылға дейін Лорд Палмерстон мен Лорд Джон Расселдің үкіметтерінде Сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшы болып қызмет етті.
Much of Layard's boyhood was spent in Italy, where he received part of his schooling, and acquired a taste for the fine arts and a love of travel from his father; but he was at school also in England, France and Switzerland. After spending nearly six years in the office of his uncle, Benjamin Austen, he was tempted to leave England for Sri Lanka (Ceylon) by the prospect of obtaining an appointment in the Civil Service, and he started in 1839 with the intention of making an overland journey across Asia. which was illustrated by another folio volume, called A Second Series of the Monuments of Nineveh, was published in 1853. During these expeditions, often in circumstances of great difficulty, Layard despatched to England the splendid specimens which now form the greater part of the collection of Assyrian antiquities in the British Museum. Apart from the archaeological value of his work in identifying Kuyunjik as the site of Nineveh, and in providing a great mass of materials for scholars to work upon, these two books of Layard were among the best written books of travel in the English language.) declaring that in public appointments merit had been sacrificed to private influence and an adherence to routine. After being defeated at Aylesbury in 1857, he visited India to investigate the causes of the Indian Mutiny. He unsuccessfully contested York in 1859, but was elected for Southwark in 1860, and from 1861 to 1866 was Under Secretary for Foreign Affairs in the successive administrations of Lord Palmerston and Lord John Russell.
Дипломатиялық мансап
Лейард 1869 жылы Мадридке ерекше елші ретінде жіберілгеннен кейін лауазымынан кетті. 1877 жылы ол Лорд Биконсфилд тарапынан Константинопольдегі елші етіп тағайындалды, ол 1880 жылы Гладстон билікке оралғанға дейін осы қызметте болды, содан кейін ол қоғамдық өмірден толығымен зейнеткерлікке шықты. 1878 жылы Берлин конгресі кезінде ол Бат орденінің Ұлы крестінің иегері атанды. Венецияда ол көп уақытын Венеция мектебінің картиналарын жинауға және итальян өнері туралы жазуға арнады. Осы мәселеде ол өзінің досы Джованни Мореллидің шәкірті болды және оның көзқарастарын Франц Куглердің «Сурет салу нұсқаулығы, итальян мектептері» (1887) кітабын қайта жазуда пайдаланды. Сонымен қатар, ол Констанс Джоселин Ффолкстың Мореллидің «Италиялық суретшілер» (1892–1893) туындысының кіріспесін жазды және Мюррейдің «Рим нұсқаулығы» (1894) кітабының суреттерге қатысты бөлігін өңдеді. 1887 жылы ол сол кездегі жазбаларынан алғашқы Шығыс сапары туралы «Персия, Сусиана және Вавилониядағы ерте кездер» атты еңбегін жариялады. XIX ғасырдың соңындағы ағылшын жазушысы Джордж Гиссинг оны «ең қызықты кітаптардың бірі» деп атап, «күндердің бірінде оны қайта оқуға уәде берді». Бұл жұмыстың қысқартылған нұсқасы, бұл саяхат кітабы бұрынғыларынан да әсерлі, автордың қайтысынан кейін көп ұзамай 1894 жылы лорд Абердердің қысқаша алғы сөзімен жарық көрді. Лейард сонымен қатар түрлі ғылыми қоғамдарға, соның ішінде Гугенот қоғамына үнемі мақалалар жариялап отырды, және ол осы қоғамның тұңғыш президенті болды. Өлімнен кейін жасалған мәйіт тілімінен кейін оның денесі Суррейдегі Уокинг крематорийінде өртелді. Оның күлі Англияның Дорсет округіндегі Канфорд Магна шіркеуінің зиратына қойылды.
Layard resigned from office in 1869, on being sent as envoy extraordinary to Madrid. In 1877 he was appointed by Lord Beaconsfield Ambassador at Constantinople, where he remained until Gladstone's return to power in 1880, when he finally retired from public life. In 1878, on the occasion of the Berlin Congress, he was appointed a Knight Grand Cross of the Order of the Bath. In Venice he devoted much of his time to collecting pictures of the Venetian school, and to writing on Italian art. On this subject he was a disciple of his friend Giovanni Morelli, whose views he embodied in his revision of Franz Kugler's Handbook of Painting, Italian Schools (1887). He wrote also an introduction to Constance Jocelyn Ffoulkes's translation of Morelli's Italian Painters (1892–1893), and edited that part of Murray's Handbook of Rome (1894) which deals with pictures. In 1887 he published, from notes taken at the time, a record of his first journey to the East, entitled Early Adventures in Persia, Susiana and Babylonia. The late nineteenth century English novelist George Gissing thought it 'one of the most interesting books' vowing to 'read it again some day'. An abbreviation of this work, which as a book of travel is even more delightful than its predecessors, was published in 1894, shortly after the author's death, with a brief introductory notice by Lord Aberdare. Layard also from time to time contributed papers to various learned societies, including the Huguenot Society, of which he was first president. After a post mortem autopsy his remains were cremated at the Woking Crematorium in Surrey. His ashes were interred in the cemetery of Canford Magna Parish Church in Dorset, England.