Кіріспе

Махабхарата кейіпкері Критаварма (Критаварма) – индуизмдегі Вришņi Ядава батыры. Ол Махабхаратада Кауравалар үшін Күркшетра соғысында шайқасқан маңызды емес кейіпкер ретінде бейнеленеді. Критварма – гопалардан құралған Нараяни әскерінің қолбасшысы. Ф. Е. Паргитердің сөзіне сүйенсек, ол Хридиканың ұлы және Яду әулетінің Андахка руында туған.

Сиамантака ұрлығы

Критаварма патша Сатражиттен Сиамантака асыл тасын ұрлауға ынталандырған, немесе кейбір деректерде оған қатысқан делінеді. Досы Акрурамен бірге ол Шатданваны Сатражитті өлтіріп, асыл тасты өзіне қарастыруға себепкер болды. Шатданва кейін Кришнаның қолынан қаза тапты, бірақ ол бұл кезде асыл тасты Акрура мен Критавармаға сақтау үшін берген еді. Дваракада ашаршылық болғанда, немесе басқа деректерде Акрураның Сиамантаканы иеленгені белгілі болған соң, Критаварма мен Акрура қалаға шақырылып, асыл тасты тапсыруға міндеттелді. Соңында Кришна Акрураның асыл тасты өзінде сақтап қалуын шешті.

Құрукшетра соғысы

Критиварма Курукшетра соғысында Дурьёдхана оның көмегін сұрап, бір акшаухини көмек беремін деп уәде берген соң Кауравалар жағын таңдады. Соғыстың бірінші күні ол Сатякимен жекпе-жекке шықты. Махаратхи болғандықтан, Бхишма құрған ұшқыш құйрық формациясының басына қойылды. Ол соғыс барысында көптеген шайқастарға қатысты. Бір жекпе-жекте Бхимадан жеңіліп, Сатякимен болған келесі шайқаста жараланды. Ол Дхристадьумнамен, сондай-ақ Арджуна, Бхима және Сатякимен жекпе-жек өткізді. Ол Әбхиманьюға шабуыл жасап, оның жылқысын өлтірді. Арджунамен болған шайқаста есінен танып, Юдхуманью мен Уттамаужаспен кездесті. Ол Шиханди, Бхима және Юдхиштхираны бірнеше рет жеңді. Дронаның қазасынан кейін шайқас алаңынан қашып кетті. Ол Ашваттаманың Пандаваларға қарсы кек алуына қатысып, жауынгерлері ұйықтағанда олардың лагеріне өрт қойды. Соғыстан кейін ол Дхритараштраға ұлы Дюрьёдхананың қазасы туралы хабарлады және үйіне қайтты. Юдхиштхираның ашвамедха құрбандығына қатысты.

Яду қырғыны

Маусала Парвасындағы Критаварма мен Сатьяки арасындағы қақтығыс Яду қырғынының бастауы болып табылады, нәтижесінде Прабхасада Яду руының көп бөлігі қырылады. Шарап ішіп мас болған Сатьяки, Критаварманың кшатрий тегін қынжырлап, Пандавалар лагерінің жауынгерлерін ұйықтағанда өлтіргені үшін оның ешқашан кешірілмейтініне сеніп, оны кінәлайды. Жауабында Критаварма Сатьякиді қаруын тастаған Бхуришараваға шабуыл жасағаны үшін кінәлайды. Сатьяки оған Сатражиттен Сымантақ жолдасты ұрлағандағы оның әділетсіз рөлін еске түсірді. Сатьябхаманың қайғысын көрген Сатьяки оған кек алуға уәде береді және дереу Критаварманың басын кесіп тастайды. Бхожалар мен Андхакалардың тайпалары бір-бірімен соғыса бастайды, осылай Яду қырғыны басталады.