Кіріспе

Италия мемлекеті (661–1137)

Неаполь герцогтігі (Ducatus Neapolitanus) VII ғасырда Византия провинциясы ретінде пайда болды, ол Ломбардтардың VI ғасырда Италияға басып кірген кезде жаулап алмаған жағалау аймақтарында құрылды. Ол әскери қолбасшы (дукс) басқаруында болды және ерте және жоғары орта ғасырларда бес ғасырдан астам уақыт бойы дербес мемлекет ретінде қалыптасты. Неаполь қазіргі Италиядағы маңызды қала болып табылады.

Бірінші жергілікті герцогтік

661 жылы Неаполь император Констант II-ден жергілікті герцог, Василий билік ету құқығын алды, оның императорға бағынуы көп ұзамай-ақ формалды ғана болды. Оның лауазымдарының арасында патрикий ("патриций") және гипатос ("консул") болды. Сол кезде Ducatus Neapolitanus қазіргі Неаполь провинциясына сәйкес келетін аумақты басқарды, ол Везувий, Кампи Флегрей, Сорренто түбегі, Джульяно, Аверса, Афрагола, Нола және Ишия және Прочида аралдарын қамтыды. Кейін Капри Амальфи герцогтігінің құрамына кірді. Ол көршілес Гаета, Амальфи және Сорренто теңіз порттарына билік етті, бірақ олардың әрқайсысы көбінесе дербес болды, әсіресе Неаполитан герцогтігінің соңғы жылдары. Осы кезеңде герцогтік монеталар императордың суреті және грек жазуларымен шығарылды. Грек тілі ресми тіл болды, бірақ халық латын тілінде сөйледі. Герцогтық дәуіріндегі неаполитандық патрициаты ортағасырлық қаланың кеңестеріне тіркелген "магнаттық отбасылар" деп белгіленді: олардың ішінде Кепече, Феррарио, Меллузо, Писцичелли, Паппансонья, Бочча, де Дженнаро, Руссо және Морфиса отбасылары 10-шы ғасырдан бастап қаланың азаматтық өмірінде ерекше рөл атқарды.

Папалық билік

763 жылы герцог Стефан II Константинопольден Римге адалдығын ауыстырды, соның салдарынан Неаполь папаның бағыныштылығына көшті. Император тағайындаған Иоанн I (711 – шамамен 719 жылдары) тұсында папалық герцогқа Ломбардтарға қарсы күресте көмек көрсеткен, ал Византиядан күтетін көмек шалқақтап жатқандай болды. Стефан II билеген кезең Неаполь тарихында өткелді кезең деп есептеледі: ол иконаға табынуға қарсы шыққан Шығыстан Папалық Батысқа бет бұрды. Византиялық гректер ертеде-кешіде неаполитандықтарға Ломбардтар сияқты қауіпті болып айналды. IX ғасырдың басында герцогтар латын әріптерімен монеталар шығара бастады, себебі латын тілі ресми қолданыста грек тілін ығыстырды. Монеталарда императордың бейнесінен гөрі Әулие Януарийдің суреті бейнеленді. Құжаттар әлі де императорлық билікпен мерзімделген, бірақ императордың Неаполь істеріне ешқандай ықпалы болмады. 813 жылы Армениялық Лео V бүкіл герцогтықтың флоттық күштерін Византия адмиралына Сицилияны тонап жүрген сарацен қарақшыларына қарсы күреске жәрдемдесу үшін шақырғанда, герцог Антимус бұл бұйрықты орындамады; тек Амальфи мен Гаета ғана әскер жіберді. Неаполитандықтар өзінің тәуелсіздігін сезінгендей, ал оларға бағыныштылар Неапольден тәуелсіздіктерін сезінді. Герцогтық әлі мұрагерлікке берілмеген еді; 818 жылы Сицилия патрициясы Теоктистті императордың келісімінсіз тағайындады. Ол бұл тағайындауды жойды және 821 жылы Теодор II-ні тағайындады, бірақ ол сол жылы қаладан қуылды. Осы Стефан алғаш рет монеталарға Шығыс императорының есімінен гөрі өзінің әріптерін салуды бастады.

Тұқым қуалайтын герцогтік

840 жылы герцог Сергий I герцогтықты мұрагерлікпен иеленуді заңдастырды, содан кейін Неаполь де-факто тәуелсіз болды. Осы кезеңде қала негізінен әскери орталық болып табылды, оны жауынгерлер мен жер иелерінен құралған аристократия басқарды, тіпті ол көршілес ломбардтарға ішкі аумағының көп бөлігін беруге мәжбүр болды. Неаполь Амальфи және Гаета сияқты басқа Кампания теңіз қалаларындай сауда қаласы емес еді, бірақ 849 жылы сарациндерге қарсы Остия шайқасына қатысқан құрметті флотқа ие болды. Дегенмен, Неаполь өзіне тиімді болса, сенімсіздермен одақтасудан тартынбады: мысалы, 836 жылы көршілес Беневенто герцогтығынан келген ломбард әскерлерінің қоршауын күшпен тарату үшін сарациндерден көмек сұрады. Герцогтар герцог-епископ Афанасий мен оның ізбасарларының кезінде ең жоғары беделге ие болды, олардың ішінде Григорий IV және Иоанн II 915 жылы Гарльяно шайқасына қатысты. Неапольдің маңызы он ғасырда төмендеді, оны дәстүрлі қарсыласы Капуяның Пандульф IV жаулап алғанға дейін.

Нормандық оңтүстіктегі маңыздылық үшін күрес

1027 жылы герцог Сергий IV Аверса графтығын Капуа княздығымен соғыста көмекке келген Рейнулф Дренго бастаған нормандық жалдамалы әскерлер тобына бұйырды. Ол сол кезде бұл әрекеттің салдарына толыққанды түсіне алмады, бірақ осы келісім Неапольдің тәуелсіздігінің аяқталуына бастап әкелді. Сергий нормандықтармен некелік байланыс арқылы өзінің беделін нығайтты, бірақ осы одақтардың бұзылуынан кейін, ол жалдамалы әскерлерінен қол үзді және монастырға шұғылды. Оның ұлы Иоанн V Салерноның Гуаймар IV-імен жақын қарым-қатынас орнатып, соңында оған бағыныштылық білдірді. Неаполь – нормандықтар Италияға алғаш рет енген кезде кездескен Оңтүстік Италия мемлекеттерінің соңғысы болды. Ол Ломбард княздықтарының – Капуа, Салерно, Беневенто құлауынан аман қалды. Сондай-ақ, өзінің грек герцогтықтарының – Амальфи, Гаета, Сорренто құлауын да басынан өткерді. 1137 жылы герцог Сергий VII жеті жыл бұрын өзін Сицилия королі деп жариялаған Роджер II-ге қарсы тұрудан бас тартып, бағынды. Жаңа билеушілердің кезінде қала компалаццо (палатин графы) басқаруында болды, ал Неаполь ақсүйектерінің тәуелсіздігі шектеулі болды. Осы кезеңде Неапольде 30 000 адам тұрды, бірақ олардың күнкөрісі ішкі аймақтан түсті: сауда әрекеттері негізінен шетелдіктерге, әсіресе Пиза және Генуядан келгендерге жүктелді. Сан-Джованни а-Маре шіркеуінен басқа, Неапольдегі нормандық құрылыстар көбінесе діни емес, атап айтқанда, қамалдар (Кастель Капуано және Кастель делл'Ово), қабырғалар және бекітілген қақпалар болды.