Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1598 жылы Чилиде испан отаршыларына қарсы мапучелер көтерілісі.
1598 Mapuche uprising against Spanish colonists in Chile
Куралаба шайқасы (lang es baˈtaʝa ðe kuɾaˈlaβa) – 1598 жылы Пелантару бастаған мапуче халқының, Мартин Гарсия Онез де Лойола бастаған испан жаулап алушыларын оңтүстік Чилидегі Куралабада толық жеңген шайқасы және шабуылы. Чили тарихнамасында бұл оқиға көбінесе Куралаба апаты (lang es) деп аталады. Шайқас Чили тарихындағы Чилиді жаулап алу кезеңінің аяқталуын белгіледі, бірақ оңтүстікке қарай испандықтардың қарқынды кеңеюі 1550 жылдары-ақ тоқтатылған еді. Бұл шайқас мапучелердің жалпы көтерілісіне ықпал етті, нәтижесінде жеті қала қиратылды. Бұл ауыр дағдарыс отарлық Чилиді түгелдей өзгертіп, испандықтарды соғыс тактикасын қайта қарауға мәжбүр етті.
The Battle of Curalaba (lang es baˈtaʝa ðe kuɾaˈlaβa) is a 1598 battle and ambush where Mapuche people led by Pelantaru soundly defeated Spanish conquerors led by Martín García Óñez de Loyola at Curalaba, southern Chile. In Chilean historiography, where the event is often called the Disaster of Curalaba (lang es), the battle marks the end of the Conquest of Chile (la conquista) period in Chile's history, although the fast Spanish expansion in the south had already been halted in the 1550s. The battle contributed to unleash a general Mapuche uprising that resulted in the Destruction of the Seven Cities. This severe crisis reshaped Colonial Chile and forced the Spanish to reassess their mode of warfare.
Тарих
1598 жылдың 21 желтоқсанында губернатор Мартин Гарсия Онез де Лойола 50 сарбаз бен серіктерін бастап Пуренге жол тартты. Екінші күнінің соңында олар қорғаныс шараларын алмастан, Кюралабада түнеп қалды. Мапучелер олардың келгенін білген соң, Пелантару және оның лейтенанттары Анганамон мен Гуаикимилла үш жүз атты әскермен олардың қозғалысын тымыршақтап, түнгі шабуыл жасады. Күтпеген шабуылға ұшыраған губернатор мен оның көптеген серіктері қаза тапты. Испандықтар бұл оқиғаны "Куралаба апаты" деп атады. Бұл оқиға испан губернаторының өлімімен ғана шектелмей, жаңалық Мапучелер арасында жылдам тарап, Пайламачу токи көптен бері дайындап келген жалпы көтеріліске ұйтқы болды. Осы көтеріліс келесі бірнеше жылда Био-Био өзенінің оңтүстігіндегі испан лагерьлері мен қалаларын қиратты.
On December 21, 1598, governor Martín García Oñez de Loyola traveled to Purén at the head of 50 soldiers and companions. At the end of the second day they camped overnight in Curalaba, failing to take protective measures. The Mapuche were aware of their presence and Pelantaru and his lieutenants Anganamón and Guaiquimilla, leading three hundred men on horseback, shadowed the group's movements and mounted a surprise night raid. Taken by surprise, the governor and almost all of his party were killed. This event was called the Disaster of Curalaba by the Spaniards. It not only involved the death of the Spanish governor, but the news rapidly spread among the Mapuche and triggered a general revolt, long prepared by the toqui Paillamachu, that destroyed Spanish camps and towns south of the Bío Bío River over the next few years.