Кіріспе

Саентологиядағы санасыз өткендегі жарақатты оқиғаның психикалық бейнесі

Дианетика мен Саентологиядағы инграмма түсінігі

Дианетика мен Саентологияда қолданылатын инграмма – адамның жартылай немесе толыққанды санасыз болған кезде болған өткендегі жарақатты оқиғаның толыққанды психикалық бейнесі немесе естелігі. Ол псевдонауылдық деп есептеледі және когнитивтік психологиядағы "инграмма" мағынасынан өзгеше. Дианетика мен Саентология бойынша, тұқымданудан бастап, "талдаушы сана" санасыз болған кезде қандай да бір ауыртпалық оқиға болған сайын, инграммалар Саентология "реактивті сана" деп атаған сананың бір бөлігінде жазылып, сақталады.

Тарих

"Энграмма" термині 1904 жылы неміс ғалымы Ричард Семонмен қолданылған. Ол оны "энграмманың қалыптасу кезіндегі энергетикалық жағдайлардың" қайталануымен қайта жандана алатын "стимул әсері" деп анықтаған. Л. Рон Хаббард 1950 жылы "Дианетика: Психикалық денсаулықтың қазіргі заманғы ғылымы" атты еңбегін жариялағанда Семонның тұжырымдамасын қайта пайдаланды. Ол энграмманы медицинада бұрыннан бар "жад іздерінің" бір түрі ретінде қарастырды. Дианетика философиясын дамытуға көмектескен дәрігер Джозеф Винтердің айтуынша, Хаббард "энграмма" терминін 1936 жылғы "Дорландтың медициналық сөздігінің" басылымынан алған, онда ол "ұзаққа созылатын белгі немесе із" деп түсіндірілген. Психологияда бұл – психикалық тәжірибеден өткеннің психикада қалдырған ұзаққа созылатын іздері; жасырын естелік кескіні. Хаббард бастапқыда "Норн", "команом" және "кедергі" терминдерін қолданған, бірақ Винтердің ұсынысынан кейін "энграмма" терминіне тоқтады. Хаббард реактивті сананы энграммамен немесе реактивті жад қоймасымен теңестірді. Энграмма – бұл физикалық және эмоционалдық ауыртпалықты қамтитын "жасушалық деңгейдегі жазба" ретінде сипатталады. Энграммалар ұқсас оқиғалардың тізбектерінде немесе серияларында сақталады. Хаббард энграмманы "тірі организмнің протоплазмасында стимул қалдырған нақты және тұрақты із" деп сипаттайды. Бұл жасушалық организмге ғана әсер ететін стимулдардың біртұтас тобын құрайды. 1952 жылы Дианетика Саентологияға айналды және энграммаларды тазалау тұжырымы Саентология шіркеуінің практикасының орталық бөлігі болып қала береді.

Сипаттама

Дианетика мен Саентология ілімінде инграмдар ауыртпалық тудырған оқиғалардан пайда болады деп есептеледі, олар "талдау функциясын" жауып, адамды тек "реактивті" деңгейде әрекет етуге мәжбүр етеді. Бұл деңгейде ауырсыну, дене күйі және орналасу сияқты барлық нәрсе "жағымсыз тұтастықтың бір бөлігі" ретінде қабылданады. Егер адам ауыртпалық оқиғаны кейін күндері еске алса, инграм қайтадан белсенділеніп, кінә немесе ұят сезімін тудырады – бұл жаңа инграмға айналады. Саентология терминологиясында осы цикл "тұтқын" деп аталады. Хаббардтың инграм туралы түсінігі уақыт өте келе өзгерді. "Дианетикада" ол былай деп жазды: "Дианетикадағы 'инграм' сөзі өте нақты мағынасында қолданылады, яғни 'тірі организмнің протоплазмасында қалдырылған стимулдың анық және тұрақты іздері' дегенді білдіреді". Хаббардтың сөзіне сүйенсек, инграм белсендірілген сайын оның күші арта түседі. Джефф Джейкобсен Саентологиядағы инграмдарды аудиттеуді Фрейдтің психоаналитикалық абреакция тұжырымдамасымен салыстырды, инграмдарды абреакция терапиясы санаға шығаратын ауыртпалықты санадан тыс естеліктермен теңестірді. Ол Натан Торнтонның абреакцияны мойындаумен салыстырғанын келтірді. Дорте Рефсленд Кристенсен инграмдарды қарапайым тілмен айтқанда, травма деп сипаттайды, бұл ауыртпалық тәжірибелердің ұзақ және қысқа мерзімді әсерлерін түсіндіруге мүмкіндік береді. Кристенсеннің айтуынша, Хаббард инграмның драмалық бейнеленуі туралы жазған, онда ауыртпалықты инграм ретінде бастан өткерген адам, оқиға кезінде болған барлық сезімдік қабылдауларды оқиғамен байланыстырады. Бұл сезімдік қабылдаулар "қайта стимулдарға" айналады, олар ауыртпалықты еске түсіріп, адамды оны қайта сезінуге итермелейді. Ғалым Ричард Холлоуэй Саентология бойынша инграмдардың "көкпе-көк болған жағдайларда туындаған зиянды тәжірибелер" екенін, миллиондаған өмір бойы тетандарға сіңірілгенін жазады. Кейде басқа тетандарға билік етуді қалаған тетандар осы зиянды қасақана келтіреді. Саентологияда қасақана келтірілген жарақаттар "имплантаттар" деп аталады. Хаббард: "Имплантаттар барлық түрдегі ауруларға, әлсіздікке, деградацияға, неврозға және ақылсыздыққа себеп болады және адамда осылардың негізгі себептері болып табылады" деп жазды. Хаббардтың сөзіне қарағанда, христиандық жұмақ туралы идея – алдамшы имплантат, себебі бірінші өмірден кейін шексіз өмірлер тізбегі бар, бұл христиандық мәңгілік өмір туралы түсінікке қайшы келеді.