Кіріспе

Британдық-американдық тоқу дизайнері және автор

Элизабет Циммерманн (9 тамыз 1910 – 30 қараша 1999) – британдық, қолмен тоқуға үйретуші және дизайнер. Ол өзінің кітаптары мен американдық теледидардағы оқу сериялары арқылы тоқудың қазіргі заманғы тәжірибесіне революция жасады. Дәстүр бойынша тоқу тік инелермен жасалса, ол тігісіз киім жасау және күрделі үлгілерді оңай тоқу үшін икемді дөңгелек инелермен дөңгелек тоқуды қолдануды жақтады. Сонымен қатар, ол континенттік тоқу әдісін қолдап, оны ең тиімді және жылдам тоқу жолы деп мәлімдеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германиямен байланысы болғандықтан, Ұлыбритания мен АҚШ-та неміс немесе континенттік тоқу танымал бола қоймады. Көптеген ағылшын тіліндегі тоқу туралы кітаптар ағылшын немесе американдық стильде жазылған. Элизабет Циммерманн Америка Құрама Штаттарына континенттік стильдегі тоқуды қайтадан таныстыруға көмектесті.

Ерте өмір

Англияның Лондон қаласында туған Елизавета Ллойд Джонс британдық теңіз күші офицерінің қызы болды; анасы азық-түліктерді үйге жеткізіп берудің алғашқы кәсіптерінің бірі – "Meals by Motor" қызметін ойлап тапты. Циммерманн Англиядағы пансионда оқыды. Циммерманн отбасы бастапқыда Нью-Йоркке қоныстанды, кейін елдің екінші жағына көшіп, ақырында Висконсин штатындағы қайта жаңартылған мектеп ғимаратына орналасты, ол мектеп ғимаратында орналасқан және оның қызы Мег Свансен басқаратын, пошта арқылы тоқыма өнімдерін сататын Schoolhouse Press компаниясына айналды.

АҚШ теледидары

Циммерманның PBS тоқу сериясы әлі де VHS және DVD форматында қолжетімді. Бір эпизодта полиция офицері (және отбасының досы) Циммерман мен оның күйеуін "лицензиясыз тоқу" деген сылтаумен тоқтатқан. (Ол үнемі тоқыған, тіпті күйеуінің мотоциклінің артында отырып тоқуға үйренген.) "Пікірлі тоқушы" кітабында Циммерманның қызы Мег анасы алғашқы кітабына "Пікірлі тоқушы" деген ат қойғысы келгенін, бірақ баспагерлер оны "Жасыраусыз тоқу" деп өзгертіп жібергенін айтады. Дегенмен, бұл атау Циммерманның тоқу философиясын жақсырақ көрсетеді. Ол өзінің барлық жарияланған жұмыстарында (баспа және бейнематериалдарда) тоқушыларды өздерінің үлгілерін және идеяларын тәжірибелеп, дамытуға ынталандырып, олардың жасырын шығармашылық қабілеттерін ашуға көмектескен.

EPS

Циммерманн киім өлшемін анықтау үшін "EPS" (Елизаветаның пайыздық жүйесі) есептеуін жасады, ол назардағы дене көлемі мен тоқу тығыздығына негіделген. Оның "EPS" жүйесі бүгінгі күнге дейін көптеген дизайнерлер қолданады: ол математикалық формуладан тұрады, қандай жіп немесе тоқу тығыздығы қолданылғанына қарамастан, жеңдер мен дене пропорцияларын сақтап, свитерге қанша тігіз салу керектігін анықтайды. EPS Циммерманнның тоқымашылардың өздері ойланып, үлгілерсіз тоқуға, дербес дизайн шешімдерін қабылдауға және тоқу кезінде жаңа нәрселерге ұмтылуға шақыруының негізгі бөлігі болды, осылайша олардың шеберлігі мен жұмысын нағыз қолөнер деңгейіне көтеруге мүмкіндік берді.

Бастапқы үлгілер

Оның басқа үлгілері мен әдістері белгілі – "Пи шалі", дөңгелек пішіндес шал, Циммерманның пі бойынша үнемі арақашықтықта тігістердің көбейтілуі арқылы жасалғанын айтқан. Өйткені ол өзінің "Тігіншінің күнтізбесі" кітабында былай деді: "Шеңбердің геометриясы оның радиусына қатынастағы құпия байланысқа байланысты. Шеңбер өзінің шеңберін екі есеге арттыру үшін шексіз ұзартулар арқылы өсуі керек, немесе тігіншілердің тілімен айтқанда, тігістер санын екі еселеу арқылы тігістер арасындағы арақашықтық 3, 6, 12, 24 және т.б. болады". Дегенмен, шалдың негізінде Pi ерекше роль атқармайды, ол Евклид геометриясының барлық екі өлшемді пішіндеріне тән қасиетке негізделген – барлық өлшемдер бірдей коэффициентпен бірдей жылдамдықпен өседі. Дөңгелек пішін тек тігістерді үнемі арақашықтықпен көбейту арқылы құрылады. Циммерманн сонымен қатар "i-шнур" (немесе "ақымақ шнур") және "Baby Surprise Jacket" (Сюрприз бебе күрмешін) үлгілерімен де танымал, ол толығымен жазық тоқылады, содан кейін оригами стилінде бүктеліп, пішінді күрмешін жасайды. Ол сонымен қатар Мобиус шарфын ұсынған, ол тіктөртбұрышты жолақ ретінде тоқылады, содан кейін бір ұшын 180 градусқа бұрып, екі ұшын біріктіреді. 1974 жылы Циммерманн тоқу лагерьлерінің сериясын құрды, ол бүгінгі күнге дейін оның қызының басшылығымен жалғасып келеді. Оның ұраны: "Барлық қиындықтарда сеніммен және үмітпен тоқуды жалғастырыңыз". Элизабет Циммерманн 1999 жылдың 30 қарашасында 89 жасында Висконсин штатының Маршфилд қаласында қайтыс болды. "The New York Times" газетіндегі некрологта Дуглас Мартин былай жазды: "Миссис Циммерман тоқуға тигізген әсерін азайтуды қалап, өзінің жүнді өнертабыстары үшін "жаңалықтар" терминін қолданды". 2006 жылы Висконсин университетінің Мэдисон дизайн галереясында "Жаңа мектеп тоқу: Элизабет Циммерман мен Schoolhouse Press-тің ықпалы" атты ретроспективті көрме ұйымдастырылды.