Кіріспе
Польшадағы Краковтың ескі қаласындағы үлкен қоғамдық алаң – Кіші Польшадағы Краковтың ескі қаласындағы Басты алаң (Rynek Główny) қаланың орталығында орналасқан негізгі қалалық кеңістік. Ол 13 ғасырға дейін сақталып келген және кейде Еуропадағы ең ірі ортағасырлық қала алаңы деп аталады. "Қоғамдық кеңістіктер жобасы" (PPS) осы алаңды Еуропадағы ең үздік қоғамдық кеңістік деп таниды, себебі оның көшедегі өмір қызығушылыққа толы.
The Main Square (Rynek Główny ) of the Old Town of Kraków, Lesser Poland, is the principal urban space located at the center of the city. It dates back to the 13th century, and at is sometimes called the largest medieval town square in Europe, The Project for Public Spaces (PPS) lists the square as the best public space in Europe due to its lively street life,
The Main Square is a square space surrounded by historic townhouses (kamienice) and churches. The center of the square is dominated by the Cloth Hall (Sukiennice), rebuilt in 1555 in the Renaissance style, topped by a attic or Polish parapet decorated with carved masks. On one side of the cloth hall is the Town Hall Tower (Wieża ratuszowa), on the other the 11th century Church of St. Adalbert and 1898 Adam Mickiewicz Monument. Rising above the square are the Gothic towers of St. Mary's Basilica (Kościół Mariacki). Kraków Main Square does not have a town hall, because it has not survived to the present day.
Басты алаң – тарихи үйлер (камиеница) мен шіркеулермен қоршалған шаршы алаң. Алаңның ортасында 1555 жылы Ренессанс стилінде қайта салынған Киіз сауда орталығы (Sukiennice) орналасқан, оның үстінде ою-өрнектелген маскалармен әшекейленген шатыр немесе поляк парапеті бар. Киіз сауда орталығының бір жағында қала әкімшілігінің мұнарасы (Wieża ratuszowa), екінші жағында 11 ғасырға жататын Әулие Адальберт шіркеуі және 1898 жылғы Адам Мицкевич ескерткіші тұр. Алаңнан биіктеп көрінетін – Әулие Мария Базиликасының (Kościół Mariacki) готикалық мұнаралары. Краковтың Басты алаңында қалалық әкімшілік ғимараты болмаған, себебі ол бүгінгі күнге дейін жетпеген.
The Main Square (Rynek Główny ) of the Old Town of Kraków, Lesser Poland, is the principal urban space located at the center of the city. It dates back to the 13th century, and at is sometimes called the largest medieval town square in Europe, The Project for Public Spaces (PPS) lists the square as the best public space in Europe due to its lively street life,
The Main Square is a square space surrounded by historic townhouses (kamienice) and churches. The center of the square is dominated by the Cloth Hall (Sukiennice), rebuilt in 1555 in the Renaissance style, topped by a attic or Polish parapet decorated with carved masks. On one side of the cloth hall is the Town Hall Tower (Wieża ratuszowa), on the other the 11th century Church of St. Adalbert and 1898 Adam Mickiewicz Monument. Rising above the square are the Gothic towers of St. Mary's Basilica (Kościół Mariacki). Kraków Main Square does not have a town hall, because it has not survived to the present day.
Тарих
Базардың басты қызметі сауда-саттық болды. 1241 жылы қала моңғолдардың шабуылымен қиратылғаннан кейін, 1257 жылы Бас алаң қайта салынды және оның сауда рөлі Магдебург құқығымен қаланың кеңейтілді. Негізгі алаң қазіргі күйінде әр жағында алаңға тік бұрышта орналасқан үш, тең аралықтағы көшелердің үлгісін қайталай отырып жоспарланған. Гродская көшесі бұл ережеден басқа, ескірек және Бас алаңды Вавель қамалымен байланыстырады. Бастапқыда алаң төменгі базарлық дүкендермен және әкімшілік ғимараттармен толтырылған, айналасында жол салынған. Готикалық мата сарайын және алаңтың шамамен төрттен бір бөлігін алып жатқан қала әкімшілігінің үйін тұрғызған патша Казимир III Ұлы болды. Краков Польша Корольдігінің астанасы және Ханза Лигасының мүшесі болды, қала маңызды еуропалық мегаполис ретінде гүлденді. Бастапқы сауда функцияларынан өзге, Бас алаң көптеген тарихи оқиғаларға куә болды, қала әкімшілігінде ұсталған тұтқындардың жазалануы осы алаңда жүзеге асырылды. Бұл патшалық жолдың (Droga Królewska) бөлігі ретінде патшалық рәсімдер өткізілетін орын болды, Вавель қамалына сапар шегетін дипломаттар мен сарай қызметкерлері осы алаңды жиі аралап өтетін. 1364 жылы патша Казимир осы жерде Краковтың жалпы еуропалық конгресін өткізді. 1525 жылдың 10 сәуірінде Пруссия герцогы Альберт I Польша королі және Литваның ұлы герцогы Зигмунд I Ескіге пруссиялық құрмет көрсетті, Польша королінің үстемдігін қабылдады (суретте). 1514 жылы литвалық князь Константин Острожский Мәскеуге қарсы жеңіс шеруін өткізді, ал 1531 жылы дворян Ян Тарновский мәскеулік соғыстардағы тағы бір жеңісін тойлады. Польша королі және Литваның ұлы князі Ян III Собиеский 1683 жылы Вена шайқасында Түрік империясына қарсы жеңісін осы алаңда атап өтті. 1596 жылы швед Ваза әулетінен шыққан король Сигизмунд III Польша-Литва одағының астанасын Краковтан Варшаваға (Варшава) көшірді. Краков коронациялар мен патшалық жерлеулер орны болып қала берді. 1794 жылдың 24 наурызында Бас алаңда Тадеуш Костюшко жалпы көтерілісті жариялады (суретте) және Костюшко көтерілісін бастау үшін Польша қарулы күштерінің бас қолбасшысы өкілеттіктерін қабылдады. 1848 жылы Ұлттар көктемі кезінде азаматтар Австрия әскерімен қақтығысты, және 1918 жылы қайтадан қол жеткізілген тәуелсіздіктің символы ретінде Австрияның құс бейнелері Ратуцтың жанында үйілді. Польшаны нацистік Германия басып алған кезде алаң Адольф Гитлер алаңы деп аталды, Адам Мицкевич ескерткіші және алаңдағы ғимараттардан алынған тарихи ескерткіш тақталармен бірге қиратылды. Соғыстан кейін ескерткіш қайта жаңартылды. 1978 жылы ЮНЕСКО ескі қала Краковтың бір бөлігі ретінде Бас алаңды Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізді. 1980 жылдың 21 наурызында, Польшадағы саяси шиеленіс кезінде және әскери жағдай жариялануға дайындық кезінде, зейнеткер нан пісіруші және Польшаның соғыс кезіндегі жер асты Армиясының ардагері Валентий Бадылак Бас алаңдағы құдыққа тізгішпен байланыстырып, өзін өртеді.