Кіріспе
Американдық вирусолог және патолог Юань Чан (; 1959 жылдың 17 қарашасында туған) – Тайваньда туған американдық вирусолог және патолог. Ол күйеуі Патрик С. Мурмен бірге Капоси саркомасымен байланысты герпес вирусын (KSHV) және Меркель жасушаларының полиома вирусын, адамға белгілі жеті онковирустың екеуін бірлесіп ашқан.
Yuan Chang (; born 17 November 1959) is a Taiwanese born American virologist and pathologist who co discovered together with her husband, Patrick S. Moore, the Kaposi's sarcoma associated herpesvirus (KSHV) and Merkel cell polyomavirus, two of the seven known human oncoviruses.
Ерте өмір және білім
Чанг Тайваньда дүниеге келіп, бала кезінде АҚШ-қа көшіп келді. Ол Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласында өсті және Юта университетінің Медицина колледжінен медицина докторы (MD) ғылыми дәрежесін алды. Чанг Стэнфорд университетінде танымал клиникалық нейропатолог Дикран Хорупианның жетекшілігімен нейропатология саласында тәжірибе жинады, эозинофилиялы миалгия синдромы және прогрессивті мультифокалды лейкоэнцефалопатия бойынша зерттеулер жариялады. Осы кезеңде ол өзінің досы Джули Парсоннет басқарған зерттеулерге қатысты, олар Helicobacter pylori асқазан қатерлі ісігінің себебі екенін көрсетті.
Мансап
Чанг клиникалық ғалым ретінде алғашқы академиялық қызметін атқару үшін Колумбия университетіне көшті. Бастапқыда ми ісігінің генетикалық себептерін зерттеу үшін репрезентативті айырмашылықтарды талдау әдісін қолдануға ниеттенсе де, ол бұл техниканы Капоси саркомасына қолданды, нәтижесінде жаңа адам ісігі вирусы табылды. 1994 жылы ол күйеуі Патрик С. Мурмен бірге Колумбия университетінде жұмыс істей отырып, КШВ-ны, сондай-ақ адам герпес вирусы 8 (HHV 8) деп аталатын вирус ашты. Кейін Чанг, Мур және олардың әріптестері бұл вирустың Капоси саркомасы мен біріншілік эффузиялық лимфоманың этиологиялық себебі екенін көрсетті, ал басқалар оның мультицентрлі Кастлеман ауруының кейбір түрлеріне де себеп болатынын анықтады. Вирустың геномның 1%-дан азын құрайтын екі кішкентай ДНК фрагментінен ол KSHV 165 kbase геномның толық бөлігін клондап, вирус ашылғаннан кейін екі жыл ішінде геномды толық секвенциялады. Бұл вирус инфекциясын анықтау үшін қан тесттерінің жасалуына, қатерлі ісікке әкелуі мүмкін вирус ақуыздарының табылуына және вирус инфекциясынан туындаған қатерлі ісіктерде иммундық қашудың рөлін түсінуге мүмкіндік берді. Қазіргі таңдағыда доктор Чанг Питтсбург университетінің патология кафедрасының Американдық қатерлі ісік қоғамының профессоры. Ол өз жұмысы үшін көптеген наградалар алды, олардың ішінде Майенбург қорының қатерлі ісік зерттеуіне арналған сыйлығы, Роберт Кох сыйлығы, Sloan Kettering Пол Маркс қатерлі ісік зерттеуіне арналған сыйлығы, Нью-Йорк қаласы мэрінің ғылым және технология саласындағы жетістіктері үшін сыйлығы, General Motors Charles S. Mott қатерлі ісік зерттеуіне арналған сыйлығы, Карнеги ғылым сыйлығы және Американдық қатерлі ісік қоғамының ғылыми-зерттеу профессоры атағы бар.