Кіріспе

2000 жылдардағы Northrop Grumman компаниясы әзірлеген ұшқышсыз автономды американдық тікұшақ – Northrop Grumman MQ-8 Fire Scout. Бұл Northrop Grumman компаниясының АҚШ Қарулы Күштері үшін жасаған ұшқышсыз автономды тікұшағы. Fire Scout жер, әуе және теңіз күштеріне барлау, жағдайды бағалау, әуеден қолдау атысын жүзеге асыру және дәл нысананы белгілеуді қамтамасыз етеді. Бастапқы RQ-8A нұсқасы Schweizer 330-ға негізделген, ал жетілдірілген MQ-8B – Schweizer 333-тен алынған. Ірі MQ-8C Fire Scout нұсқасы Bell 407-ге негізделген. 2018 жылдың ақпан айында 23 MQ-8B АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қарамағында болды. MQ-8B 2022 жылдың қазан айында қызметтен шығарылды. MQ-8B-де аэродинамикалық және қару-жарақ орналастыру мақсатында қолданылатын қанаттар орнатылған. Қару-жарақтарына Hellfire зымырандары, Viper Strike лазерлік басқарылатын сырғана қарулары, сондай-ақ, ең бастысы, Advanced Precision Kill Weapon System (APKWS) – лазерлік басқарылатын 70 мм (2,75 дюйм) бүгілетін қанатты зымырандарды тасымалдайтын контейнерлер кіреді. Армия бұл жүйені қазіргі заманғы майдан үшін өте тиімді деп есептеді. Сондай-ақ, Армия Fire Scout-ты әскерилерге қажетті жабдықты жеткізу үшін пайдалануды жоспарлаған. MQ-8B жүк конфигурацияларын жылдам ауыстыруға мүмкіндік беру үшін жаңартылуда. Күндізгі/түнгі айналмалы модульдің лазерлік нысана белгілеуішпен жабдықталған сенсорлық конфигурациясы қолданыста болады. Қарастырылып жатқан басқа сенсорлық жүктемелер: жылжымалы нысананы анықтау мүмкіндігі бар TSAR, көп спектрлі сенсор, SIGINT модулі, нысананы табу және миналы далаларды анықтау жүйесі (ASTAMIDS) және тактикалық ортақ деректер байланысы (TCDL). Армия Fire Scout-ты жергілікті сенсорлар желісінің бір бөлігі ретінде пайдалануды көздеген. 2006 жылдың сәуір айында Northrop Grumman компаниясының Миссисипи штатындағы Мосс-Пойнт қаласындағы ұшқышсыз жүйелер зауытында ұшу сынақтары үшін үлгілердің өндірісі басталды. MQ-8B-нің алғашқы ұшуы 2006 жылдың 18 желтоқсанында Патуксент-Ривер әскери-әуе базасында өтті. Армияның қызығушылығы Әскери-теңіз күштерінің де бағдарламаға қызығушылығын арттырды, нәтижесінде Әскери-теңіз күштері бағалау мақсатында сегіз Sea Scout MQ-8B үлгісін тапсырыс берді. 2010 жылдың қаңтар айында Армия Fire Scout бағдарламасына қатысуын тоқтатты, RQ-7 Shadow БПЛ-ы Армияның қажеттіліктерін толыққанды қанағаттандыра алатынын мәлімдеді. 2009 жылы Әскери-теңіз күштері өндірістің бастапқы кезеңін бекітті. MQ-8B Air Capable кемелеріндегі адаммен жабдықталған авиациялық бөлімшелерді толықтырады және MH-60R HSM немесе MH-60S HSC бөлімшелерімен бірге орналастырылады. Радар, AIS және қару-жарақтарды қосу жоспарланғаннан кейін MQ-8B MH-60R-дің көптеген мүмкіндіктеріне ие болады. Бұл әуе бөлімшелеріне тапсырмаларды орындауда үлкен икемділік береді және ұшқыштарды босатады. 2011 жылдың 23 қыркүйегінде Әскери-теңіз жүйелері басқармасы Northrop Grumman компаниясына MQ-8B-ді лазерлік басқарылатын 70 мм-лік Advanced Precision Kill Weapon System зымыранымен жабдықтау үшін 17 миллион долларлық келісімшарт берді. 2013 жылдың тамызына дейін MQ-8B APKWS зымыраларын 12 рет іске қосудың 11-ін аяқтады, сынақтар "жақын арада" аяқталады деп күтілді. 2016 жылдың ақпанына қарай APKWS MQ-8B-де пайдалануға берілді. Жүк көтергіштігінің шектеулі болуына байланысты MQ-8B үш түтікшелі зымыранды атқылау қондырғысын алып жүреді. 2012 жылдың 30 желтоқсанында Әскери-теңіз күштері тоғыз MQ-8B тікұшағына RDR 1700 теңіздік қадағалау радарларын орнату туралы шұғыл бұйрық берді. RDR 1700 – Х жолағындағы синтетикалық апертуралы радар, ол 360 градусқа көруді қамтамасыз ету үшін тігілген модификацияланған радомға орналастырылған және БПЛ және оның басқару станциясымен байланысады. RDR 1700 бұлттар мен құмды дауылдар арқылы көре алады, жер бедерін картаға түсіріп, ауа райын анықтай алады, сондай-ақ 20 әуе немесе теңіз нысаналарын қадағалап, нысананың қашықтығын, бағытын және жылдамдығын анықтайды. 2013 жылдың қаңтар айында Әскери-теңіз күштері Telephonics компаниясына AN/ZPY-4(V)1 деп аталатын RDR 1700B+ радары үшін 33 миллион долларлық келісімшарт берді. Радар 200-ге дейін нысананы іздеу және қадағалау мүмкіндігін қамтамасыз етеді және FLIR Systems Brite Star II электрооптикалық/инфрақызыл жүктемесін толықтырып, жер бетін іздеу, жер бедерін картаға түсіру, авариялық маяктарды анықтау және ауа райынан аулақ болу режимдерінде жұмыс істейді. Ол алғаш рет 2014 жылдың 7 мамырында MQ-8B тікұшағында көрсетілді. 2017 жылы MQ-8B жағалау суларында пайдалану үшін миналарды анықтау сенсорымен жабдықталады. Бұл Coastal Battlefield Reconnaissance and Analysis (COBRA) деп аталады. COBRA жағалау суларында жұмыс істейтін Littoral Combat Ship-тен қауіпсіз қашықтықта теңіз миналарын табуға арналған, сондай-ақ, су асты кемелерін олардың бетке жақын немесе бетінде болған жағдайда акустикалық анықтау арқылы табуға қабілетті. COBRA Fire Scout-тың әдеттегі EO/IR сенсорын алмастырады.

Пайдалану тарихы

2006 жылдың қаңтар айында RQ 8A Fire Scout тікұшағы Нэшвилл кемесіне қонды, ол Мэриленд жағалауында Патуксент өзенінің жанында теңізде жүріп тұрды. Бұл ұшқышсыз тікұшақтың АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемесіне автономды түрде алғаш рет қонғаны болды. Нэшвилл сынақтардағыдай жылдамдықпен маневр жасады. 2014 жылдан бастап Әскери-теңіз күштерінің жағалаудағы күрес кемелеріне (LCS) барлығы 24 MQ 8B орналастырылуы тиіс. 2008 жылдың 10 желтоқсанында Fire Scout алғаш рет McInerney кемесіне кіріп, кемеге сәйкес келуін тексеру және кемеге интеграциялау сынағын өткізу үшін портоға келді. 2008 жылдың соңында Әскери-теңіз күштері McInerney кемесі бойынша техникалық бағалау жүргізді, ал 2009 жылдың ортасында – операциялық бағалау. Fire Scout бағалаудан кейін көп ұзамай бастапқы жұмысқа қабілеттілікке қол жеткізуі тиіс еді. Fire Scout тікұшағының ұшу сынақтары 2009 жылдың мамырында өтті, бұл сынақтар кеме палубасының қозғалысы және жел қабығының кеңеюі, сондай-ақ қонулар, оның ішінде тор және гарпун жүйесін пайдалану саласында болды. Бес күндік сынақ кезінде кеме/ұшақ тобы 12 ұшу барысында 19 сағат ұшты, оның ішінде 54 қону болды, оның 37-сі НАТО стандартындағы торға жасалды. 2010 жылдың 3 сәуірінде McInerney кемесінен шыққан MQ 8 жылдам қайық пен Шығыс Тынық мұхитында кокаин контрабандасымен айналысатын қолдау кемесін анықтады, бұл кемеге 60 кг кокаинді тәркілеуге және бірнеше күдіктіні ұстауға мүмкіндік берді. 2010 жылдың 2 тамызында MQ 8 сынақ кезінде командаларға жауап бермей, Вашингтон маңындағы шектеулі әуе кеңістігіне кірді. Олар байланысты қалпына келтіріп, ұшақты қайтадан бақылауға алды. 2011 жылдың мамырында үш MQ 8 тікұшағы Ауғанстанның солтүгіне барлау, бақылау және тану (ISR) мақсатында жіберілді. 2011 жылы Ливияға жасалған әскери араласу кезінде бірнеше Fire Scout тікұшақтары HSL 42 эскадрильясымен бірге "Халибертон" кемесінде "Біріккен қорғаушы" операциясының аясында қолданылды. 2011 жылдың 21 маусымында "Халибертон" кемесінен шыққан MQ 8 тікұшағы Каддафиге қолдау білдірген күштер тарапынан барлау миссиясы кезінде атып түсірілді. АҚШ Әскери-теңіз күштері екі тікұшақ бір апта ішінде апатқа ұшырағаннан кейін MQ 8B тікұшағын қысқа мерзімге жерге қақты. Бірінші оқиғада 30 наурызда Африка жағалауында Fire Scout тікұшағы бақылау миссиясынан кейін Симпсон фрегатына қона алмағандықтан апатқа ұшырады. 2012 жылдың 6 сәуірінде тағы бір Fire Scout тікұшағы Ауғанстанда апатқа ұшырады. Ауғанстандағы апатты тергеу кезінде себебінің навигациялық жүйенің ақауы болғаны анықталды. Симпсон маңындағы апаттың себебі әлі де толық анықталған жоқ, ақаулы тікұшақтардың миссияға шығуына жол бермеу үшін күшейтілген техникалық қызмет көрсету шаралары енгізілді. Мамыр айында Fire Scout тікұшағы Ауғанстан үстінен қайта ұшты және тамыз айында теңіздегі "қарақшылыққа қарсы" ISR операцияларына оралды. 2012 жылдың 1 желтоқсанында Клакринг АҚШ Африка командалығының пираттыққа қарсы операцияларын қолдаған бес айлық жұмысынан оралды. Әскери-теңіз күштерінің төртінші Fire Scout жасағы 500 сағаттан астам ұшу сағатын өткізді және үздіксіз қолдау көрсету үшін 12 сағаттық бекеттік кезекшілікке тұрды. Бір Fire Scout тікұшағы 2012 жылдың қыркүйегінде 10 ұшу барысында 24 сағат бойы ISR қамтуын қамтамасыз етіп, бір күндік рекордты орнатты. 2013 жылдың 31 наурызында "Роберт Г. Брэдли" кемесіне орналастырылған MQ 8B тікұшағы Fire Scout тікұшағының теңіздегі бесінші орналасуы кезінде 600-ші ұшу сағатын аяқтады. Бұл Helicopter Sea Combat Squadron (HSC 22) тікұшақтарының Fire Scout тікұшағымен бірге алғаш рет орналасуы болды; бұрынғы орналасулар Helicopter Maritime Strike қауымдастығымен жүргізілді. 2006 және 2013 жылдар аралығында Fire Scout тікұшағы 8000 сағаттан астам ұшты, оның жартысынан көбі нақты операцияларда болды. 2013 жылдың маусым айында Helicopter Strike Maritime Squadron (HSM) 46-шы ұшағының Det. 9 бөлімшесі Samuel B. Roberts кемесінде тікұшақтың алтыншы орналасуы кезінде MQ 8B тікұшағының теңіздегі айлық ұшу рекордын 333 сағатқа жеткізді. 2013 жылдың тамызында MQ 8B Ауғанстанда 5000 сағат ұшты. 28 ай ішінде Fire Scout тікұшақтары АҚШ және одақтас күштерге барлау үшін 5084 сағат жұмыс істеді. Сынақтар мен теңіздегі алты орналасуды есепке алғанда, тікұшақ теңіз және құрлық әскерлеріне қолдау көрсету үшін 10 000 сағаттан астам ұшты. 2013 жылдың соңында Fire Scout тікұшағы Ауғанстандағы миссиясын аяқтады және АҚШ-қа қайтарылды. MQ 8B тікұшақтары әлі де әскери фрегаттарға орналастырылады және LCS кемелеріне интеграцияланады. Әскери-теңіз күштері сондай-ақ бақылау мүмкіндіктерін кеңейту үшін Telephonics AN/ZPY 4 радарларын тапсырыс берді. 2014 жылдың желтоқсанына дейін 12 радар, оның ішінде 3 қосалқы радар жеткізілуі тиіс. Әскери-теңіз күштері барлығы 96 MQ 8B/C Fire Scout тікұшағын сатып алады. 2014 жылдың 25 сәуірінен 16 мамырына дейін LCS Freedom кемесі жағалаудағы күрес кемелеріндегі адамды және ұшқышсыз тікұшақтардың болашақ операциялық концепциясын (CONOPS) жүргізді. Операцияларда адамды басқаратын MH 60R тікұшағы ұшқышсыз MQ 8B тікұшағымен бірге жұмыс істеді. Демонстрацияға бір MH 60R және бір MQ 8B тікұшағы кірді, олар кішкентай қайықтар мен асимметриялық қауіптерге қарсы флотты қорғауға арналған SUW миссиялық жиынтығымен жабдықталған. Бұл сынақтар олардың алғашқы орналасуларына дейін адамды және ұшқышсыз тікұшақтардың мүмкіндіктерін көрсетуге арналған, ол 2014 жылдың 14 қарашасында теңізге шықты. 2014 жылдың 5 желтоқсанында Әскери-теңіз күштерінің MQ 8B тікұшағы алғаш рет АҚШ Сақшылық қызметінің кемесінен сәтті ұшты. Fire Scout тікұшағы Bertholf кемесінде орналасқан басқару станциясынан басқарылды. Сақшылық қызметі демонстрацияның нәтижелерін тұрақты теңіздік бақылау мүмкіндіктерін арттыру және операциялық шығындарды төмендету үшін ұшқышсыз жүйелерді сатып алу туралы шешімдерді қабылдау үшін пайдалануды жоспарлап отыр. 2016 жылдың 16 қазанында LCS Coronado тікұшағы Сингапурге екі MQ 8B Fire Scout тікұшағымен орналастырылды, олар алғаш рет Telephonics AN/ZPY 4(V)1 радарымен жабдықталған, бұл оларға горизонттан әріге кең аумақты іздеу және нысананы анықтау мүмкіндігін берді, сонымен қатар беттік іздеу, жер бедерін картографиялау, төтенше жағдай белгілерін анықтау және ауа райынан аулақ болу режимдерін қамтамасыз етті. 2018 жылдың 13 қазанында Тайваньға MQ 8B нұсқасын сатып алуға рұқсат берілгені хабарланды, бұл оны алғашқы экспорттық ел етеді. АҚШ Әскери-теңіз күштері 2022 жылдың қазанында 13 жылдық қызметтен кейін MQ 8B тікұшақтарын қызметтен шығарды, оларды үлкен MQ 8C тікұшақтарымен алмастырды. MQ 8C Fire X/Fire Scout – MQ 8B тікұшағының авионикасын және үлкен Bell 407 фюзеляжын пайдаланатын жақсартылған нұсқасы.