Кіріспе

1991 жылғы Солтүстік-шығыс дауылы және 1-санаттағы Атлантика мұхитындағы дауыл 1991 жылғы «Кемел дауыл» деп белгілі болған, сондай-ақ «Атаусыз дауыл» (оқиға болған жылдары, әсіресе) және «Хэллоуин дауылы/дауылы» ретінде танымал, 1991 жылдың қазан айындағы зиянды және қаза болған солтүстік-шығыс дауылы болды. Бастапқыда экстратропикалық циклон болған бұл дауыл оңтүстікте «Грейс» дауылын сіңіріп алып, кейіннен аты жоқ шағын дауылға айналды. Дауылдан келген зиян 200 миллион доллардан асты (1991 жылғы АҚШ доллары), ал барлығы он үш адам қаза тапты, олардың алтауы «Андреа Гейл» кемесінің суға батуынан туындаған, бұл оқиға «Кемел дауыл» кітабы мен кейінірек түсірілген фильмге әсер етті. «Солтүстік-шығыс дауылы» деген атау Бостон Ұлттық ауа-райы қызметінің болжаушысы Роберт Кейс пен автор Себастьян Юнгердің әңгімесінен кейін пайда болды. 28 қазанда Атлантикалық Канада жағалауында төмен қысым аймағы қалыптасты. Солтүстік жақтағы жотаның ықпалымен оңтүстікке қарай жылжыған дауыл үлкен және күшті циклон ретінде ең жоғары қарқынына жетті. Дауыл АҚШ-тың шығыс жағалауын биік толқындармен және жағалау су тасқынымен шарлады, содан кейін оңтүстік-батысқа бұрылып, әлсіреп кетті. Жылы сулар үстінен өте келе жүйе субтропикалық циклонға, содан кейін тропикалық дауылға айналды. Атлантиканың орталық штаттарында айналып, солтүстік-шығысқа қарай бұрылды. 1 қарашада жүйе толыққанды дауылға айналды, желдің максималды жылдамдығы сағатына 120 шақырымға (75 миль/сағ) жетті, бірақ Ұлттық дауыл орталығы бұқаралық ақпарат құралдарының қызығушылығын болдырмау үшін оған атау бермеді. Бұл жүйе 1991 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымындағы он екінші және соңғы тропикалық циклон, сегізінші тропикалық дауыл және төртінші дауыл болды. Тропикалық жүйе әлсіреп, Нова-Шотландияға тропикалық дауыл ретінде соқты, содан кейін тарап кетті. Зиянның көп бөлігі дауыл тропикалық емес кезеңде болды, толқындардың биіктігі 9 метрге (30 фут) дейін жеткен кезде Жаңа Шотландиядан Флоридаға және оңтүстік-шығысқа қарай Пуэрто-Рикоға дейінгі жағалауға соқты. Жаңа Англияның кейбір аймақтарындағы зиян екі ай бұрын болған «Боб» дауылынан да ауыр болды. Өзендердегі су тасқынынан басқа, дауылдың әсері негізінен жағалау бойында шоғырланды. Жаңа Шотландия жағалауындағы буй толқынның биіктігі 31 метрге (100.7 фут) жеткенін хабарлады, бұл провинцияның жағалау суларында тіркелген ең жоғары көрсеткіш. Зиян ең көп келген Массачусетс штатында 100-ден астам үй қирады немесе ауыр зақымдалды. Солтүстікте Мэн штатында 100-ден астам үйге, соның ішінде сол кездегі президент Джордж Буштің демалыс үйіне зақым келді. 38 000-нан астам адам электр қуатысыз қалды, ал жағалаудағы жолдар мен ғимараттар суға батты. Нью-Йорктің Лонг-Айленд жағалауында Ұлттық гвардия вертолеті жанармай таусылып, апатқа ұшырады; экипаждың төрт мүшесі құтқарылды, ал біреуі қаза тапты. Стейтен аралының жанында қайық суға батып, екі адам қаза тапты. Биік толқындар Род-Айленд пен Пуэрто-Рикода бір-бір адамды алып кетті, ал тағы бір адам көпірден құлап қаза тапты. Дауылдың соңында пайда болған тропикалық циклон аз әсер етті, электр қуатының үзілуімен және жолдардың сырғанауымен шектелді; Ньюфаундлендте дауылмен байланысты жол апатынан бір адам қаза тапты.

Метеорологиялық тарих

Перфект Сторм АҚШ-тың шығыс жағалауынан шыққан суық фронттан пайда болды. 28 қазанда фронт Новая Шотландияның шығысында экстратропикалық төмен қысымды тудырды. Сол кезде Апалачи тауларынан солтүстік-шығысқа қарай Гренландияға дейін созылып, Канаданың шығысында жоғары қысым орталығында орналасқан. Бұл тосқауыл тау жотасы экстратропикалық төмен қысымды оңтүстік-шығысқа, ал кейін батысқа қарай қозғалуға мәжбүр етті. Грейс даулы 29 қазанда өзінің суық фронтымен терең циклонның жылы конвейерлік айналымына көтерілді, ал келесі күні дауыл Грейсті толығымен сіңіріп алды. Көптеген солтүстік-шығыс дауылдары Жаңа Англияға оңтүстік-батыстан әсер етеді. Новая Шотландиядағы Галифакстан оңтүстікке қарай 628 км жерде орналасқан дауыл ең жоғары қарқындылығына жетті. Солтүстік-шығыс шамамен 12:00 UTC шамасында 30 қазанда ең төменгі қысымы 972 миллибарға жетті. Экстратропикалық дауыл мен солтүстікке қарай орналасқан жоғары қысым жүйесі арасындағы өзара әсерлесу үлкен қысым градиентін, үлкен толқындар мен күшті желдерді пайда етті. Бұл уақытта жүйе субтропиктік сипаттамаларға ие болды. 1 қарашада дауыл сағат тіліне қарсы бағытта қозғалып жатқанда, үлкен төмен қысымның ортасында тропикалық циклон анықталды. (Бұл жағдайлар сирек кездесетін болса да, 1980 жылы Карл даулымы тропикалық емес ауа райы жүйесінде пайда болды.) 1 қарашада сағат 14:00 шамасында UTC нүктесі пайда болды, тропикалық циклон ең жоғары қарқындылығына жетіп, желдің барынша күшті болуы; бұл бағалаулар, Әуе күштері резервтік бөлімінің дауылға ұшып кетуі туралы хабарламаларымен және жылы ядролық орталықтың бар екендігі туралы растаумен бірге, жүйе Саффир-Симпсон ураган шкаласы бойынша 1-ші санаттағы дауылға айналғандығын көрсетті. Дауыл солтүстік-шығысқа қарай жылдамдатылып, тез арада тропикалық дауылға айналды. 2 қарашада сағат 14:00 UTC-те Новая Шотландияның Галифакс қаласының маңында жағаға жетті. 2 қарашада дауыл толығымен басылды. Алайда, модельдер жағалаудағы жағдайларды болжауда жеткіліксіз болды, бір жағдайда олар жеткілікті ескертуді бере алмады. Сонымен қатар, дауылдан кейінгі бағалауда жағалау бойындағы бақылау орындарының саны жеткіліксіз екендігі анықталды. 27 қазанда мұхит болжау орталығы 36 сағат ішінде "қауіпті дауыл" пайда болатынын атап өтті, оның сөздері дауылдың ерекше сипатына баса назар аударды. Ұлттық метеорологиялық қызмет де дауылдың болуы мүмкін екендігі туралы ескертулер жариялады, олар жедел қызмет кеңселеріне және БАҚ-қа ақпарат берді. Бұл аймақтағы ескертулер мен жеткізу уақыты "өте жақсы" деп сипатталды. 1950 жылдан бастап Ұлттық дауылдар орталығы тропикалық дауылдар мен дауылдарды ресми түрде атады. Аталмаған дауыл тропикалық циклонның барлық критерийлеріне сәйкес келгені айтылды, бірақ ол әдейі аталмаған. Бұл бұқаралық ақпарат құралдары мен жұртшылық арасында шатасуды болдырмау үшін жасалды, өйткені олар бастапқы солтүстік-шығыстағы зардаптарға назар аударды, өйткені дауылдың өзі құрлыққа үлкен қауіп төндірмейтінін күтті. Бұл 1991 жылғы Атлантикадағы дауыл маусымының сегізінші аты аталатын дауыл болды. Егер жүйеге атын берген болса, ол Генри деген атауды алатын еді, бұл 1991 жылғы тізімдегі Грейстен кейінгі келесі есім.

Әсері

1991 жылы Хэллоуин күні болған дауыл АҚШ-тың шығыс жағалауында, әсіресе Массачусетс және Нью-Джерсидің оңтүстігінде, маңызды зардаптар қалдырды. Жеті штат бойынша келтірілген зиянның жалпы сомасы 200 миллион доллардан асты (1991 жылғы АҚШ доллары). Барлығы он үш адам қаза тапты. Дауылдың күштілігіне қарамастан, ол Солтүстік-Шығыс АҚШ-қа әсер еткен ең қымбат немесе ең күшті дауыл болған жоқ. Құрлыққа ең жақын келген кезде дауыл әлсіреп, ең биік толқындар төмендеу кезеңінде болды, яғни толқындардың ауытқуы ең аз болатын уақытта. Оның ішінде Лонг-Айленд шығанағынан 13 адам қаза тапты. Олардың барлығы "Мен тірі болмауым керек" телешоуында көрсетілді. Дауылдан кейін президент Джордж Буш Мэн штатының бес округін, Массачусетс штатының жеті округін және Нью-Гэмпшир штатының Рокингем округін апат аймақтары деп жариялады.

Жаңа Англия және Атлантикалық Канада

Массачусетс штатының жағалауында дауыл 4 метрлік (1 метрлік толқынмен қоса) 8 метрлік биіктіктегі толқындарды тудырды. Кеннебанкпортта дауыл терезелерді сындырып, сол кездегі президент Джордж Буштың демалыс үйін су басып кетті. Портлендте су деңгейі қалыпты деңгейден 1 метр жоғары көтерілді, бұл 1914 жылдан бері жүргізіліп келе жатқан тіркеулер бойынша ең жоғары он судың ішіне кірді. Жағалау бойындағы зақым екі ай бұрын болған "Боб" дауылынан да көп болды. Зардап 5,6 миллион долларға (1991 жылғы АҚШ доллары) бағаланды.

Атлантикалық орта мемлекеттер

Нью-Йорк пен Нью-Джерсидің солтүстігіндегі дауыл жүйесі 1944 жылғы Ұлы Атлантикалық дауылдан бері жағалауға ең көп зиян келтірді. Көптеген қайықтар зақымдалып немесе жойылды, нәтижесінде Стейтен аралынан екі адам қаза тапты. Күшті жел бір адамды көпірден ұшырып алып, қаза тапты. Атлантик-Ситидің жағажайына да зақым келді. Зиян 6,7 миллион долларға (1991 жылғы АҚШ доллары) бағаланды. Дейтона-Бич жағасында қайықтағы қуат үзілгеннен кейін екі адам жоғалып кетті. Штаттағы зиян 3 миллион долларға (1991 жылғы АҚШ доллары) бағаланды. Бермуда, Багам аралдары мен Доминикан Республикасына да үлкен толқындар соқты. Пуэрто-Рикода 5 метрлік толқындар аралдың солтүстік жағалауына әсер етіп, 32 адамды баспана іздеуге мәжбүр етті. Толқындар бір адамды үлкен тастан құлатып, қаза тапты.