Кіріспе

Америкалық табиғи апат АҚШ-тың солтүстік-шығысына әсер еткен дауыл. 1978 жылғы АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы қар дауылы – Нью-Англия, Нью-Джерси, Пенсильвания және Нью-Йорк қалалық аймақтарын қампқан апатты, тарихи солтүстік-шығыс дауылы. 1978 жылғы «Қарлы бұраң» 1978 жылдың 5 ақпанында қалыптасып, 7 ақпанда тарады. Дауыл алғаш рет Коннектикут штатында «Ларри дауылы» деп аталды, бұл сол жердегі теле және радио станцияларындағы «Travelers Weather Service» тарапынан ұсынылған жергілікті дәстүрге сәйкес келеді. Қар көбінесе 6 ақпанның дүйсенбі күні таңынан бастап 7 ақпанның сейсенбі күні кешкі дейін жауды. Коннектикут, Род-Айленд және Массачусетс штаттары осы дауылдан ең көп зардап шекті. Бостон рекордтық мөлшерде қар алды; Провиденс те рекордты көрсетті. Ең қиын жағдайға тап болған аймақтардағы барлық экономикалық белсенділік тоқтатылды. Солтүстік-шығыста дауылдан шамамен 100 адам қаза тауып, 4500-ге жуық адам жарақат алды. Бұл дауыл 6 ақпанның соңында және 7 ақпанның басында Жаңа Англияның оңтүстігіне жақындады. Жаңа ай кезінде пайда болғандықтан, әдеттен тыс үлкен толқын болды және дауыл жағалаудағы қауымдастарға көп мөлшерде су әкелді. Әдеттегі солтүстік-шығыс дауылы алты-он екі сағат бойы қар жаудырады, ал 1978 жылғы «Қарлы бұраң» 33 сағат бойы үздірілмей қар жаудырды, себебі ол күшті канадтық жоғары қысым аймағының кедергісінен Солтүстік Атлант мұхитына өте алмады. Сондай-ақ, ол Хартфордтың азаматтық орталығының төбесінің құлауына себеп болды. Массачусетс штатының үкіметі ауыр дауылдар кезінде қызметкерлерді ерте жіберу үшін ірі жұмыс берушілерді хабардар ету жүйесіне ие болды. 6 ақпанның түстен кейін мыңдаған қызметкерлер үйлеріне жіберілді, бірақ мыңдаған адамдар дауылдың құрсауында қалды. Кейбіреулері бірнеше күн бойы үйлеріне қайта алмады. Көптеген адамдар Нью-Англияның жолдарында көліктерінде қалып қойды. Бостон маңындағы I-95 тас жолында 14 адам қаза тапты, себебі қардың жиналуы олардың тоқтаған көліктерінен улы газдардың шығуына кедергі келтірді. Ақырында, I-95 тас жолы шаңғымен және қар мотоциклімен келген адамдармен эвакуацияланды. Тазалау жұмыстары кезінде жолдарда тасталып, көмілген 3500-ден астам көлік табылды. Бұл санға үйлердің алдында, көшелердің жиегінде және тұрақтарда көмілген көптеген көліктер кірмейді. Аймақтағы басқа да көлік байланыстары бұзылып, жабылды, нәтижесінде қала орталықтарында қоғамдық көлікпен жүретін жолаушылар қиын жағдайға түсті. Қар жауғандықтан қар жинау машиналарын да жолға шығару мүмкін болмады. I-93 тас жолының Бостоннан солтүстікке қарай бір жерінде тіркемесі аударылған жүк көлігі екі бағыттағы қозғалысқа кедергі келтірді, ал 128 тас жолында 138 тас жолына жақын Кантон қаласында да осыған ұқсас оқиға болды. Непонсет өзені де Милтон қаласында I-93 тас жолын басты, нәтижесінде тас жол толығымен жабылды. Логан әуежайының ұшу-қону жолақтарын тазарту үшін үлкен күш-жігер жұмсалды, содан кейін Форт-Брэгг пен Форт-Девенстен келген 27 C-130 және C-141 әскери рейстермен 200 Ұлттық гвардия әскері келді, оларды губернатор шақырды. Бостон бағында 11666 колледж хоккей жанкүйерлері, сол кезде жыл сайынғы «Бинпот» колледж хоккей турнирінің 26-шы нұсқасы өткізілетін орын, қар дауылы басталған кезде, олар күткеннен әлдеқайда өзгеше ауа райына тап болды. Кейбір көрермендер келесі бірнеше күнді аренада тұрып, хот-дог жеп, трибуналарда және киім ауыстыратын бөлмелерде ұйықтады. Қарлы бұраңның салдарынан сол жылы «Бинпоттың» екінші кезеңі 1978 жылдың 1 наурызына дейін өткізілмеді, бұл турнирдің соңғы ойындарының ең соңғы күні болды. Массачусетс штатының шығысында аптаның қалған бөлігінде автомобиль қозғалысына тыйым салынды. Мыңдаған адам тыныш көшелер мен мұздай қатып қалған Чарльз өзенінің үстінен жүріп, шаңғымен жүгірді. Бұл қар дауылы Род-Айленд тарихындағы ең қасіреттілердің бірі болды, ол көптеген тұрғындарды және мемлекеттік үкіметті дайындықсыз басып алды. Губернатор Джозеф Гаррахи барлық қоғамдық ғимараттарды шұғыл түрде эвакуациялауды бұйырса да, 6 ақпанның түстен аз уақыт бұрын адамдар тым көп болды. Провиденс округі, Род-Айленд, қар дауылынан ең көп зардап шекті; Линкольн, Смитфилд, Вунсокет және Солтүстік Смитфилд қалалары барлығы кем дегенде қардың рекордтық мөлшері жауғанын хабарлады. Аймақтағы көптеген қала маңындағы аудандар әр қыста бірнеше рет қарға толы, бірақ олар қалада өте сирек кездеседі, өйткені метроға қатынау салыстырмалы түрде оңай, оның жүгіру қабілеті орташа қарлы дауылдарға әсер етпейді. Нью-Йорк Никс баскетбол командасы әуежайлардың жабылуы мен Портленд Трейл Блейзерс командасының уақытында келе алмауынан алғашқы баскетбол ойынын кейінге қалдыруға мәжбүр болды. Көптеген адамдар дауылға ұшырап, көлік айдап бара жатқанда қиын жағдайға түсті, ал басқалары үйлерінде және жұмыс орындарында қалып қойды, кейбір жерлерде қардың қалыңдығы 15 футқа (5 метрге) жетеді, бұл шығу жолдарын жапты. Көптеген жағдайларда, дауыл кезінде ауырған немесе жарақат алған адамдарды қар мотоциклімен ауруханаға жеткізуге тура келді. Басқа адамдар да үйлерінен шығып, шаңғымен және сырғанаумен көмекке жүгірді. Дауыл жағалауда су тасқынына әкелді. Дауылдан соққан күшті солтүстік-шығыс желдері – Мартас Виньярд аралынан тыс тұрақтанған төмен қысым аймағымен бірге – жоғары толқындармен және дауылдық толқындармен біріктіріліп, Лонг-Айленд шығанағы, Кейп-Код шығанағы және басқа да су қоймаларының жағалау бойындағы төмен жатқан жерлерге су жеткізді, нәтижесінде жағалаудағы ең қасіретті су тасқындарының бірі болды. Су тасқыны төрт бір-бірінен кейін келетін толқындардың толық циклынан өтті, екі күнге созылды. Массачусетс штатының жағалау бойындағы мыңдаған үйлер зардап шекті немесе қирады, сондай-ақ Рокпорттағы «Мотив №1» атты суретшілер арасында кең танымал балықшылардың үйі де қирады. (Сол жылы оның көшірмесі салынды.) «Питер Стуйвесант», бұрынғы Гудзон өзенінің «Day Line» кемесі, айналдырылып, жүзбелі мейрамханаға айналдырылды, Бостон портында батып кетті. Аймақтың балық аулау флоты дауылдан зардап шекті.

Желдер

Дауылдың тікелей бағыттағы желдері жағалау бойындағы ғимараттарды қиратты, көбінесе су тасқыны мен толқындардың салдарынан. Плам аралында және Массачусетс штатының Сцитуат қаласындағы Бірінші жартаста желдің күрделі соғуы тіркелді. Даксбери жағажайында желдің күрделі соғуы болды, ал Чатхэмде де солай болды.

Кейінгі оқиғалар мен қалпына келтіру

Бостон және Провиденс қалалары барлық уақыттағы 24 сағаттық және дауылдық қар жауын рекордтарын тіркеді. Аймақтағы мемлекетаралық тас жол жүйесінің көп бөлігі жабылды, ал кейбір учаскелері келесі аптаға дейін қозғалысқа қайта ашылмады. Әуе және теміржол көлігі де тоқтатылды. Қар тым жылдам жауды, қар күреу машиналарын жете алмады. Көліктердің жолдарда тығылып қалуы да қиындық тудырды. Бостон қаласында қардың тереңдігі қалалық санитария бөлімінің жұмысын тоқтатты, себебі көшелер мен тротуарларда қар салуға орын қалмады; оның көп бөлігі жақын порстарға тасылып, төгілді. Аймақ бойынша, жоғары желдің салдарынан үлкен қар үйінділері пайда болды. Зардап шеккен штаттардың губернаторлары төтенше жағдай жариялады және жолдарды тазартуға АҚШ Ұлттық гвардиясы шақырылды. Бостонға көмекке қосымша әскерлер жеткізілді. Жолдарды қардан тазартуға алты күн кетті. Губернатор Элла Т. Грассо Коннектикут штатындағы барлық жолдарды үш күнге жапты, тек шұғыл жағдайларда сапарлауға рұқсат берілді; Массачусетс губернаторы Майкл Дукакис өз штаты үшін де осылай істеді. Фенуэй паркі Ұлттық гвардияның күштерін жинау үшін пайдаланылды. Массачусетс штатында 35 жылдан кейін, 2013 жылдың 8 ақпанында губернатор Девал Патрик саяхатқа тыйым салу туралы жариялады, ол күні сағат 16:00-ден бастап келесі күні сағат 16:00-ға дейін күшінде болды, себебі 2013 жылғы ақпан айындағы дауылдың қар жауы 1978 жылғы "Қарлы дауылдың" қар жауымен теңестірілді және кейбір жерлерде одан да басып өтті. "2013 жылғы Қарлы дауылда" тыйым ең қиын кезде жарияланды; ал 1978 жылғы Қарлы дауылда бұл дауылдың ең қиын кезеңінен кейін болды. Массачусетс штатының шығыс жағалауында кең ауқымды жағажай эрозиясы орын алды. Массачусетс штатының шығыс жағалауындағы Кейп-Код және Кейп-Энн аралдары ерекше зардап шекті. Кейп-Кодтың Труро қаласында Атлант мұхиты осы дауыл кезінде алғаш рет Памет өзеніне бұзылып кірді, Солтүстік және Оңтүстік Памет жолдары арасындағы байланысты толығымен жойды. Қала әкімдігі байланысты қайта құруға шешім қабылдамады, бірақ өткізу құқығы жаяу жүргіншілерге ашық. Мономой аралы солтүстік және оңтүстік бөліктерге бөлінді. Жаңа Англия және Лонг-Айленд жағалауларындағы көптеген үйлер қирады немесе теңізге ағып кетті. Жаңа Англияда қардың салмағынан көптеген үйлердің шатырлары құлады.