Ширваншах Халилуллах I (1418-1465): биография, әулеті, саяси одақтары (Тимур әулеті). Қара Қоюнлуға қарсы күрес, билік үшін талас. Тарих, Ширван мемлекеті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Халилулла I (خلیل الله یکم), сондай-ақ Сұлтан Халил (سلطان خلیل) деп те аталады. 1418 жылдан 1465 жылға дейін Ширван шахы (Ширванның билеушісі) болды. Ол Ибрагим I-нің ұлы және оның орнына отырған мұрагері болды. Одан кейін ұлы Фаррух Ясар билікке келді.
Khalilullah I (خلیل الله یکم), also known as Sultan Khalil (سلطان خلیل), was the Shirvanshah (king of Shirvan) from 1418 to 1465. He was the son and successor of Ibrahim I He was succeeded by his son Farrukh Yasar.
Билік
1420 жылы Қара Қоюнлу билеушісі Қара Жүсіп қайтыс болғаннан кейін, оның көптеген бағынышты халқы, бұрын Тимур әулетінің вассалдары болған, Тимурдың ұлы Шахрухқа адалдық серт етті. Бұл қатарда Халилулла да болды, ол Тимур әулетінің ханзадасы Әбу Бәкір ибн Миран Шахтың қызымен (Қара Жүсіптің жесірі) үйленді. 1425 жылы Сұлтан Халил өзінің ағалары – Кей Құбад, Ысқақ және Хашим бастаған көтеріліспен бетпе-бет келді. Бірақ Шахрухтың көмегімен ол көтерілісті жаншып тастады. 1432 жылы Қара Қоюнлу билеушісі Искандардың ұлы Яр Әли Ширванға қашып өтіп, Халилулладан қорғау іздеді. Бұл, шыныменде, 1433/4 жылы Искандардың Ширванға шабуыл жасауына себеп болды, ол Дарбанд қаласына дейін жетіп, содан кейін олжамен және тұтқындармен Әзірбайжанға қайтып келді. Халилулла Ақ Қоюнлу билеушісі Усман Бегке көмезшілік сұрады, ол жауап ретінде Қара Қоюнлу билеген Арменияға шабуыл жасап, 1434 жылдың көктемінде Ерзурум қаласын басып алды. 1456 мен 1459 жылдар аралығында Сәфи әулетінің басшысы Шейх Жүнейд Ақ Қоюнлу билеушісі Ұзын Хасанмен одақтасып, оның қарындасы Хадижа Бегүмге үйленді. Ұзын Хасанның қолдауымен Жүнейд Солтүстік Анатолияға (Требизонд) және Черкесияға бірнеше шабуылдар жасады, бірақ 1460 жылдың наурыз айында Табарсаран маңындағы шайқаста Халилулланың әскерлері оны өлтірді. Халилулла 1465 жылы қайтыс болып, Баку қаласына жерленді. Оның орнын ұлы Фаррух Ясар иеленді. 1500 жылы Сәфилердің Ширванды басып алуынан кейін, қолбасшы Хадем Бег Талиш Халилулланың денесін қазып шығарып, өртеп, халық арасына шашыратып жіберді.
After the death of the Qara Qoyunlu ruler Qara Yusuf in 1420, many of his conquered subjects, who had formerly been vassals of the Timurid Empire, swore their fealty to Timur's son Shah Rukh This included Khalilullah, who also married a daughter (Qara Yusuf's widow) of the Timurid prince Abu Bakr ibn Miran Shah. In 1425, Sultan Khalil faced a revolt led by his brothers Kay Qubad, Ishaq and Hashim. With the help of Shah Rukh, however, he quelled the revolt. In 1432, Yar Ali, the son of the Qara Qoyunlu ruler Iskandar, fled to Shirvan, where he was given sanctuary by Khalilullah. This seemingly provoked the later Shirvan invasion of Iskandar in 1433/4, who reached as far as the city of Darband, later returning to Azerbaijan with loot and captives. Khalilullah appealed to the Aq Qoyunlu ruler Uthman Beg , who in response invaded Qara Qoyunlu ruled Armenia, capturing the city of Erzurum in the spring of 1434. Between 1456 and 1459, the Safavid leader Shaykh Junayd made an alliance with the Aq Qoyunlu ruler Uzun Hasan by marrying his sister Khadija Begum. With the support of Uzun Hasan, Junayd made several incursions into northern Anatolia (Trebizond) and Circassia, but was killed in March 1460 by the forces of the Khalilullah during a battle near Tabarsaran. Khalilullah died in 1465, and was buried in the city of Baku. He was succeeded by his son Farrukh Yasar. In 1500, following the Safavid conquest of Shirvan, the commander Khadem Beg Talish had the body of Khalilullah dug up, burned and publicly scattered.