Кіріспе

Рабиндранат Тагордың елеулі шығармалары

Рабиндранат Тагордың шығармалары – бенгал ақыны және брахмо философы Рабиндранат Тагор өмірі бойы жазған өлеңдер, роман, қысқа әңгімелер, драмалар, суреттер, кескіндер және музыкадан тұрады. Тагордың әдеби беделі көбінесе оның поэзиясына деген құрметке байланысты; алайда, ол роман, эссе, қысқа әңгімелер, саяхаттар, драмалар және мыңдаған әндер де жазды. Тагордың прозалық шығармаларының ішінде оның қысқа әңгімелері ең жоғары бағаланады; шындығында, ол осы жанрдың бенгал тіліндегі бастаушысы деп есептеледі. Оның шығармалары жиі ырғақты, оңды және лирикалық сипатымен ерекшеленеді. Дегенмен, мұндай әңгімелер көбінесе қарапайым адамдар мен балалардың өмірінен алынған қарапайым сюжеттерге негізделген.

Драмалық

Алты жасында Тагор ағасы Жьотириннатхтың Мольердің «Буржуалық діншіл адам» пьесасын қоюын басқарды. Жиырма жасында ол өзінің алғашқы драмалық операсын жазды: «Валмики Пратибха» (Валмикидің дарыны). Онда Вальмики пандит күнәларынан арылып, Сарасватиның батасын алып, «Рамаянаны» құрастырады. Тагор драмалық стильдер мен эмоциялардың кең ауқымын зерттейді, соның ішінде жаңартылған киртандарды пайдалану және дәстүрлі ағылшын мен ирланд халық әуендерін ауыз суырғы ретінде бейімдеу. 1912 жылы жазылған тағы бір пьеса, «Дақ қаһар» (Пошта), бала Амалдың тыныш, балалық шектеулерінен арылып, ақырында «ұйықтап қалуын» суреттейді, бұл оның өлімін білдіреді. Тагордың сөздерімен айтқанда, «Дақ қаһар» өлімді «жасырылған байлық пен қалыптасқан сенімдер әлемінен рухани бостандық» ретінде қарастырады. Нацистер қоршаған Варшава геттосында поляк дәрігер-педагог Януш Корчак 1942 жылдың шілдесінде жетім балалармен «Поштаны» қойды. «Балалар патшасы» кітабының авторы Бетти Джин Лифтон Корчак өлімнің қашан және қалай болу керектігін ойлап, балаларды өлімді қабылдауға дайындады деп күдіктенді. Қазанның ортасында нацистер оларды Треблинкаға жіберді. Оның басқа шығармалары лирикалық ағым мен эмоционалдық ритмді негізгі идеяға шоғырландырып, бұрынғы бенгал драмасынан өзгешелендіреді. Тагор «әрекет емес, сезімнің ойынына» ұмтылды. 1890 жылы ол өзінің ең үздік драмасын шығарды: «Висаржан» (Қорбандық). Бұл оның бұрынғы повесі «Раджаршидің» бейімделуі. «Мағынасыз және қатыгез ырым-жырымдарға қарсы ашық айыптау», бенгал тіліндегі түпнұсқада он жетінші ғасырдағы Удайпурдағы тарихи оқиғаларды көрсететін күрделі сюжеттер мен ұзақ монологтар бар. Трипураның адал махараджасы зұлым бас діни қызметкер Рагупатиге қарсы тұрады. Оның кейінгі драмалары философиялық және аллегориялық сипатқа ие болды, соның ішінде «Дақ қаһар» да бар. Тағы бір пьеса – Тагордың «Чандалика» («Қолайшақ қыз») шығармасы, ол ежелгі будда аңызына негізделген. «Рактакарабиде» («Қызыл немесе қанды олеандр») клептократ патша Якса пури тұрғындарына билік етеді. Ол және оның қызметшілері алкогольге толы, сандары тізімдегідей болған халқын өзі үшін алтын қазуға мәжбүрлейді. Надан қыз-қаһарман Нандини патшалық сардарлар класының ашкөздігін жеңу үшін өзінің халқын біріктіреді, патшаның кейінгі көмегімен. «Жақсылыққа қарсы жамандық» тропынан бас тартып, шығарма өмірлік және қуанышты мәжіліссіздікті патшаның адал қызметшілерінің бірқалыпты адалдығына қарсы қояды, бұл «Аңшылық фермасы» немесе «Гулливердің саяхаттарындағыдай» аллегориялық күреске әкеледі. Бенгалияда бағаланғанымен, түпнұсқа ұзақ уақыт бойы «еркін және түсінікті» аударманы тудыра алмады, ал оның ескірген және әсем дидактикасы шетелде қызығушылық тудырмады. «Читрангада», «Чандалика» және «Шьяма» – би драмасының бейімделулері бар басқа маңызды пьесалар, олар бірге «Рабиндра Нритя Натья» деп аталады.