Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шетек көлі – АҚШ-тың Миннесота штатындағы көл. Ол Миннесотаның оңтүстік-батысындағы ең үлкен көл және Де-Мойн өзенінің бастауы. Көл Мюррей округіндегі Құри қаласының солтүстік-батыс бағытындағы бірнеше шақырым жерінде, бірақ қонысқа жатамайтын "Көлдер" деген ауданда орналасқан. "Шетек" атауы оджибве тіліндегі "пеликан" сөзінен алынған. Миннесотаның оңтүстік-батысында және Айова мен Оңтүстік Дакота шекараларынан алыс жерлерде үлкен көлдер сирек кездесетіндіктен, Шетек көлі су спорты және демалыс үшін маңызды аймақтық орталық болып табылады. Шетек көлі мемлекеттік паркі оның шығыс жағалауында орналасқан.
Lake in the state of Minnesota, United States
Lake Shetek is the largest lake in southwestern Minnesota, United States, and the headwaters of the Des Moines River. It is located in The Lakes, an unincorporated community in Murray County a few miles north northwest of Currie. The name Shetek is derived from "pelican" in the Ojibwe language. Since large lakes are rare in southwestern Minnesota and for some distance over the borders into Iowa and South Dakota, Lake Shetek is a significant regional draw for water recreation. Lake Shetek State Park lies on its eastern shore.
География
Шетк көлінің ең терең жері шамамен 3 метрді құрайды. Бұл қарапайым тереңдік Прерияның шұңқырлы аймағына тән. Көлдің жағалауының ұзындығы 51 шақырымды құрайды.
Lake Shetek covers to a maximum depth of just 10 feet (3 m). This modest depth is wholly typical for the Prairie Pothole Region. The shoreline totals 31.7 mile (51 km),
Шетк көлі 15 мың жыл бұрын климат жылына бастаған кезде пайда бола бастады. Мұздықтардың еруінен пайда болған сулар моренаға арналар жасады. Қазір Бивер Крик ағып жатқан арна, Des Moines өзені ағып жатқан арнамен қиылысқан жерде, шөгінділердің жиналуы және жағалаудың құлауы шығысқа тосқауыл қойып, үлкен, саяз көлдің пайда болуына себеп болды.
Lake Shetek began forming as the climate started to warm 15,000 years ago. Water from the melting glaciers carved channels into the moraine. Where one channel—now occupied by Beaver Creek—intersected the channel now occupied by the Des Moines River, a buildup of sediment and slumping banks partially dammed the outflow, creating a large, shallow lake.
Флора мен фауна
Шетк көлінде ұзақ жылдар бойы жергілікті, бірақ экономикалық тұрғыдан тиімсіз, балықтардың көптеген түрлері қоныстанды. Миннесота Табиғи ресурстар департаменті 1987 жылы балық шаруашылығын дамытуға кірісіп, сойқы, солтүстік шортан, сары шабақ, крэппи, күнбалық және қара бас сияқты балық түрлерін енгізді. 1838 жылы француз саяхатшысы Жозеф Николе көл жанында үш күнге тоқтады. Ол аймақтағы дакота халқы көлді "Рабечи" деп атағанын, яғни "пеликандар ұялайтын жер" деген мағынаны білдіретінін жазды. Бірақ оның күнделіктері мен карталарында ожибве тіліндегі атау қолданылған, оны бұл аймақта саяхаттайтын теңізшілер де қолданған. 1850-ші жылдардың соңында пионерлер Шетк көлінің шығыс жағасында шағын елді мекен құрды. Алайда 1862 жылы Дакота соғысы басталды, нәтижесінде 15 қоныс аударушы қаза тауып, оннан астам адам тұтқынға алынды. Еуропалықтардың қоныстануы біраз уақытқа тоқтап қалды, бірақ он жыл ішінде Арчибальд пен Нил Кэрри көлден шығатын жерге ұн диірмені мен дүкен салды, осыдан Кэрри қаласы өркендеді. Тепиота курорты 1960 жылдары жабылды, дәл сол кезде Шетк көлінің жағалауында тұрғын үйлер салына бастады. Жағалау көп дамығанына қарамастан, су ағынын басқарудың жақсы тәжірибелері Шетк көлінің су сапасын жақсартты. 1990 жылдары Кейси Джонс мемлекеттік жолының бір бөлігі көл мен жақын орналасқан Кэрри арасында салынды.
Lake Shetek has long harbored a robust population of rough fish, native but economically undesirable. The Minnesota Department of Natural Resources commenced fish stocking in 1987, introducing game fish such as walleye, northern pike, yellow perch, crappie, sunfish, and black bass. French explorer Joseph Nicollet camped beside the lake for three days in 1838. He noted that the region's Dakota people called the lake Rabechy, meaning "place where pelicans nest." However his journals and maps opted for the Ojibwe language equivalent, which was already in use by voyageurs. Pioneers established a small settlement along the east shore of Lake Shetek in the late 1850s. However the Dakota War of 1862 broke out and 15 settlers were killed and a dozen taken captive at Slaughter Slough. Euro American settlement was dampened for a while, but within a decade Archibald and Neil Currie built a flour mill and a general store near the lake's outlet, from which grew the town of Currie. The Tepeeotah Resort closed in the 1960s just as housing subdivisions burgeoned around the shore of Lake Shetek. Although the shoreline was greatly developed, better runoff management practices throughout the watershed improved Shetek's water quality. A portion of the Casey Jones State Trail was constructed in the 1990s between the lake and nearby Currie.
Мәселелер
Шетек көлі – су жиналатын алабының көлемiне шағын тереңдiгi бар көл. Оның қоршаған орта мәселелерiне сезiмталдығы жоғары. Су деңгейiн сақтау ондаған жылдар бойы жергiлiктi тұрғындардың алаңдаушылығын тудырып келді. Көл 1920 жылдарда бөгеттелiп, 1930 жылдарда су деңгейi көтерiлдi. Бөгет құрылысына 1966 және 1995 жылдары қосымша жөндеу жұмыстары жүргiзiлдi. Адам қызметiнен туындаған шөгінділер көлдi бiртiндеп толып жатыр. 1973 жылы Шетек көлiнiң ең терең жерi 4 метр болса, бүгiн ол тек 3 метрге жетiптi. Шаруашылықтар мен гүлзарлардан ағып келетiн сулар артық қоректiк заттарды әкелiп, балдырлардың гүлдеуiне мүмкдiк бередi. Сонымен қатар, көлдің тереңдiгi аз болғандықтан, ол әдетте жетi жыл сайын толығымен мұздап қалады. Бұл қыста балықтардың қырылуына әкеледi, ал сазан сияқты жылдам өсетiн балықтар қалың балықтардан озып кететiнi спорттық балық аулауды сақтауға қиындық туғызады.
As a shallow lake with a fairly high watershed to basin ratio, Lake Shetek can be strongly affected by environmental issues. Maintaining the water level has been a local concern for decades. The lake was dammed in the 1920s, then raised another in the 1930s. Additional improvements were made to the dam in 1966 and 1995. Siltation from human activities has been slowly filling in the lake. In 1973 Shetek's deepest point was documented at 12 feet (4 m) whereas today it is only 10 feet (3 m). Surface runoff from farms and lawns threatens to carry in excessive nutrients that can cause algal blooms. Moreover the shallow lake freezes solid every seven years on average. This leads to significant winter fishkill, and since rough fish like carp rebound faster than desirable game fish, it has been a struggle to maintain the sport fishery.