Кіріспе

Турлық тактика (ТБТ) – стратегиялық бейнеойындардың бір жанры. Бұл жанрдағы ойындар операциялық соғыс пен әскери тактиканы, көбінесе шағын ауқымдағы қақтығыстарда, кезекпен орындалатын симуляция арқылы көрсетеді. Бұл, кезекпен негізделген стратегиялық (TBS) ойындардағы стратегиялық мәселелерден өзгеше. Турлық негіздегі тактикалық ойынның ерекшелігі – ойыншылардан оларға берілген күштерді пайдаланып, міндеттерін реалистік (немесе сенімді) жолмен орындау күтіледі.

Жанрдың ерекшеліктері

Кезекті тактика ойынының геймплейі – нақты уақыт тактикасы жанрында кездесетін кезекті негіздегі аналогы болып табылады. Бұл жанрдың тамыры тактикалық және миниатюралық соғыс ойындарына барып тіреледі, онда шайқас сценарийлері миниатюралар немесе қарапайым қағаз белгішелер арқылы қайта жаңғыртылады. Басқа стратегиялық ойындармен салыстырғанда, кезекті тактика ойындары көбінесе биіктік, қатты жапқыштар және көру сызығының тактикалық маңыздылығына байланысты егжей-тегжейлі және күрделі ортаға ие болады. Бұдан әрі, көптеген кезекті тактика ойындарында ойыншының күштері шайқастар арасында сақталады. Бұл бөлімдерге жауынгерлік тәжірибе жинаған сайын тиімдірек болуға мүмкіндік береді. Көбінесе кішкентай және мамандыққа бөлінген топтармен байланысты, бұл ойыншылар мен олардың әскерлері арасындағы байланысты нығайтуға көмектеседі.

Тарих

1980 жылдары микрокомпьютерлер мен жеке компьютерлердің қуаты артып, қолжетімділігі кеңейгенде, ойын әзірлеушілер тактикалық соғыс ойындарын жасауға көшті. Компьютердегі алғашқы тактикалық соғыс ойындарының қатарында Гари Григсбидің Commodore 64 және Apple II платформалары үшін жасаған ойындарының сериясы – Panzer Strike (1987) және Typhoon of Steel (1988) болды. Ал жүйе алғаш рет толыққанды құрылымдалған Famicom Wars ойынымен, ол 1988 жылы Family Computer үшін шығарылды. Battle Isle – Blue Byte компаниясы 1991 жылдан бастап дамытып келе жатқан ойындар сериясы. Ойын фантастикалық Chromos планетасында өтеді және жапондық Nectaris (1989) ойынынан шабыттандырылған. Ойындарда алтыбұрышты торда жүзеге асырылатын футуристикалық тактикалық шайқастар бар. Ойыншылар жаяу әскер, танктер, тікұшақтар, истребительдер және бомбалаушылар, сондай-ақ (әсіресе кейінгі ойындарда) оқ-дәрі және жанармай тасымалдаушылар, барлау және радарлық бөлімшелер, жол және окоп салу машиналары сияқты қолдау бөлімшелерін басқарады. Battle Isle ойыны адамдар арасындағы соғыс ойыны Incubation: Time Is Running Out (1997) ойынын да дүниеге келтірді, ол толық 3D графиканы қолданып, 3dfx Voodoo графикалық картасымен аппараттық үдетуді қолдайтын алғашқы стратегиялық ойын болды. Steel Panthers ойыны 1995 жылы SSI компаниясымен шығарылды, ол компьютерге аударғандағы тақталық соғыс ойынына өте ұқсас еді. Ол дәстүрлі жоғарыдан қарау режимін ұсынды, бірақ экрандағы бейнелерде сандық көрсеткіштер көрінбеді. Одан кейін екі жалғасы жарық көрді: Steel Panthers II: Modern Battles (1996) және Steel Panthers III: Brigade Command 1939-1999 (1997). Ойынның және бастапқы кодтың құқықтарын Matrix Games компаниясы сатып алып, Steel Panthers III қозғалтқышы негізінде жақсартылған ремейк жасады және тегін таратты (бірақ оны Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңімен шектеді). Бұл ойын Steel Panthers: World at War! (SP:WAW) деген атпен белгілі болды. Тағы бір топ – SP Camo, Steel Panthers: World War II ойынын жасады және шығарды, ал Steel Panthers: Main Battle Tank ойыны 2005 жылдың маусымында жарық көрді. SP Camo ойындары Steel Panthers II қозғалтқышы негізінде құрылған. Matrix Games және SP Camo нұсқаларының көптеген жанкүйерлері болды, нәтижесінде графикасы, бағдарламалық коды және жаңа бірлік түрлері жақсартылған бірнеше нұсқалар шықты. Бастапқыда компьютерлік Squad Leader/ASL ойыны болуы жоспарланған Combat Mission ойыны да болды. Бұл бірінші 3D тактикалық соғыс ойыны болмаса да, ол броньды тесіп өту моделінің егжей-тегжейлі болуының арқасында реализм стандартын орнатты. Ойынның бірінші тұлға режимі болмады, бұл ойыншыға командалық жауапкершілікті жүктеді. M 1 Tank Platoon немесе Muzzle Velocity сияқты бұрынғы ойындардан айырмашылығы, компьютерлік қарсыласпен бірдей шеберлікпен күресуге қабілетті әскерлерді қамтамасыз ету үшін адамның араласуы қажет болмады. Combat Mission: Beyond Overlord ойыны 2000 жылы шыққаннан кейін сыншылардың жоғары бағасын алды. 2002 және 2004 жылдары жаяу әскер ойынын жақсартатын, жақсы басу және автоматты ату моделін ұсынатын екі жалғасы шықты. Ойын "WEGO" жүйесін қолданды, онда бұйрықтар тізбекпен енгізіліп, кезек бір уақытта орындалды, ал "Тактикалық AI" бұйрықтардың екі жиынтығын да орындады. Бұл жүйе Firefight және басқалар сияқты алғашқы тақталық соғыс ойындарының авторлары армандаған нәрсе болды, бірақ олар оны тек қолмен жасаумен шектелді.

Тактикалық соғыс ойындары

Тактикалық соғыс ойындары – әскери қақтығысты тактикалық деңгейде модельдейтін соғыс ойындарының (настольная ойын немесе бейне ойын) бір түрі, яғни бөлімдер жеке көлік құралдары мен топтардан бастап взводтарға немесе роталарға дейін ауысады. Бұл бөлімдердің бағасы жеке қару түрлері мен олардың тиімді қашықтығына негізделген.

Тактикалық рөлдік ойындар

Бұл қосалқы жанр негізінен дәстүрлі кезекпен ойналатын жүйеге балама ретінде RPG-ден туындаған ойындарды атау үшін қолданылады. Мұндай ойындарда жүйе рөлдік ойынның қасиеттерін қосу үшін бейімделген. "Тактикалық" термині Final Fantasy Tactics шыққанға дейін мұндай ойындарды сипаттау үшін кеңінен қолданылмады, бірақ ол Солтүстік Америкада жанрды танымал етті, ал Shining Force сияқты ойындар бұрыннан-ақ осы жанрдың бір бөлігі болған.

МОҚ

Dofus, Gunrox және PoxNora сияқты көптеген ойыншылармен онлайн ойынға мүмкіндік беретін бірнеше кезекпен жүзеге асырылатын тактикалық ойындар бар. Darkwind: War on Wheels, жауынгерлікке бағытталған автожарыс симуляторы, қазіргі уақытта тұрақты әлемге ие болатын кезекпен жүзеге асырылатын жалғыз тактикалық ойын. Сондай-ақ, ол кезекпен жүзеге асырылатын автожарысты модельдеуге тырысқан аз ойындардың бірі.

Жанрдың бұзылуы

Кейбір рөлдік бейнеойындар, мысалы, The Temple of Elemental Evil және 80-ші жылдардың соңы мен 90-шы жылдардың басындағы Gold Box ойындары, тактикалық кезектік ұрыс жүйесін де қамтиды. Кейбір кезектік тактикалық ойындар, мысалы Jagged Alliance 2 және X COM сериясы, тактикалық кезектік ұрысқа қоса, нақты уақыт стратегиялық деңгейге де ие.