Кіріспе

Британдық тарихшы (1929–2002)

Джон Эриксон, FRSE, FBA, FRSA (17 сәуір 1929 – 10 ақпан 2002) – британдық тарихшы және қорғаныс сарапашысы, Екінші дүниежүзілік соғыс туралы көп жазған. Оның ең белгілі екі кітабы – «Сталинградқа жол» және «Берлинге жол» – 1941-1945 жылдар аралығындағы Кеңес Одағына неміс басқыншылығына кеңестік жауапты қарастырады. Ол Кеңес Одағы туралы білімімен құрметке ие болды. 1956 жылдан 1958 жылға дейін Оксфордтың Сент-Антони колледжінің ғылыми қызметкері болды, осы кезеңде болашақ әйелі Любица Петровичпен танысты, ол ағылшын тілін оқу үшін Оксфордқа келген югослав еді. 1957 жылы үйлену алдында олар Югославияның мәдени атташесінен рұқсат алды. Эриксон Сталиннің Германиямен соғысы туралы екі томдық тарихын жазу үшін жасаған зерттеулері туралы жазғанда, Қызыл Армияның түрлі шендегі бұрынғы сарбаздарының жеке мұрағаттарының (lichnye arkhivy) молдығына таң қалды және:
"Маршал Кониевтің көзілдірігін мұрын үстіне қойып, операциялық бұйрықтарды, таңдалған командирлерге берген жеке нұсқауларын және кеңес әскерінің қаза тапқандарының санын тізіп жазған жеке дәптерінен оқып беруге тең келерлік ештеңе жоқ. Ал қаза тапқандар туралы айта келгенде, маршал Кониев мұндай деректердің бар екенін, бірақ бірқатар командирлер тірі болғанда оларды жариялауға рұқсат бермейтінін айтты. Жарияланған деректердің сенімділігіне қатысты, тәжірибелі және кәсіби кеңес әскери тарихшылары олардың жан-жақты және мұқият зерттеулердің нәтижесі екенін растады. Сондықтан осы тұжырымдарды ресми және бейресми дереккөздермен жұмыс істеген кеңес әскери тарихшыларымен талқылау мүмкіндігі өте пайдалы болды."

Эдинбургтегі әңгімелер

Эдинбург әңгімелері – 1983 және 1989 жылдар аралығында Батыс елдерінің көрнекті саяси және әскери лидерлері мен олардың кеңестік әріптестері арасында өткен кездесулер сериясы. Кездесулердің мақсаты – бейтарап ортада тікелей әңгімелесуге мүмкіндік жасау болды. Алғашқы кеңес делегациясына «Правда» газетінің редакторы және екі армия генералы кірді.

Шығу тегі

Ұлыбритания 1979 жылы Ауғанстанға басып кіргеннен кейін Кеңес Одағымен дипломатиялық байланысын ресми түрде үзіп тастады. Эриксон Батыс пен Кеңес Одағы арасында пікір алмасу алаңын сақтап қалуға тырысты. Кездесулер Эдинбург пен Мәскеуде кезекпен өтті. Екі тарап та бастапқы кездесуге күдікпен келсе де, Эриксонның білімі және "академиялық қағидаларға" қатысты талаптары олардың одан әрі табысқа жетуіне көмектесті.