Кіріспе

Көне грек фестивалі

Карнея (Κάρνεια немесе Καρνεῖα) немесе Карнея (Κάρνεα) – Спарта, Пелопоннес және Ұлы Грекиядағы дор қалаларының тайпалық дәстүрлі фестивальдерінің бірі, Аполлон Карнейос құрметіне өткізілген. Карнеус (немесе Карнус) бастапқыда ежелгі Пелопоннес құдайы болған, кейін Аполлонмен теңестірілген, әлде одан шыққан нәрсе ме, белгісіз; бірақ Карнеус «мал мен қойдың құдайы» (Гесихий, s. v. Κάρνος) дегенді білдіретініне күмән келтіруге негіз жоқ сияқты, кең мағынада, егін мен жүзім шаруашылығының құдайы. Оған табынудың басты орталығы Спарта болды, онда Карнея жыл сайын Карнеус айының 7-сінен 15-іне дейін (яғни Метагейтнион, тамыз) өтіп тұратын. Осы кезеңде барлық әскери амалдар тоқтатылатын.

Өмірбаян

Карнея бір мезгілде аграрлық, әскери және құдайға тәуекел ету сипатына ие болған көрінеді. Соңғы жағынан, ол Аполлонның сүйіктісі және Акарнаниялық болжаушы Карнның өлімін еске алу мақсатымен өткізілген деп есептеледі. Карн тыңшылықпен күдіктелгендіктен, дориандықтардың Наупакттан Пелопоннеске өтуі кезінде Гераклидтердің бірімен өлтірілді. Аполлон жазалау үшін әскерге індет жіберді, ол Карнея институтын орнатқаннан кейін ғана тоқтады. Бұл дәстүр, мүмкін, құдайдың өкілі ретінде жануардың (немесе кейінірек адамның орнын басатын) құрбандыққа шалынуын түсіндіруге арналған. Мерекенің аграрлық және әскери жақтары анық ерекшеленеді. Мереке мен оның айының маңыздылығы бірнеше мысалда көрінеді. Ол Марафон шайқасында спартандықтардың афиналықтарға көмектесуіне кедергі келтірген кешігуге себеп болды. 419 жылы Эпидавр Аргос шабуылға ұшырағанда, Агис басқаратын спартандықтардың соңғысына қарсы әрекеттері айдың соңына дейін тоқтатылды, ал Аргивтер (дориандықтар ретінде оларға да осы дәстүр міндетті болды) күнтізбемен манипуляция жасап, операцияларды тоқтату қажеттілігінен жалтарды. Осы мереке Термопиль шайқасында негізгі спартандық күштердің орнына Леонид басқаратын шағын алғы шептің жіберуіне де себеп болды. Карнея Солтүстік Африкадағы Шармен қаласы Киринеде де тойланды, бұл туралы Пиндардың бесінші Пифия жырларында және Каллимахтың Аполлонға арналған гимнінде айтылған.

Егжей-тегжейлер

Әр рудан төрт жылға бес үйленбеген жігіт (Καρνεᾶται) таңдалып, рәсімдерді қадағалау үшін, ал рәсімді өткізуші дін қызметкері ἀγητής ("жетекші") деп аталды. Гирляндалармен безендірілген адам (мүмкін, дін қызметкерінің өзі) жүгіре бастады, оны σταφυλοδρόμοι ("қолдарында жүзім шоқтарымен жүгіретіндер") деп аталатын жас жігіттер тобы қуды. Егер ол ұсталса, қалаға жақсылық әкелетінін білдірді, әйтпесе керісінше. Мейрамның екінші бөлігінде елде тоғыз шатыр тігілді, олардың әрқайсысында фратрияларды (немесе obae) көрсететін тоғыз азамат құдайдың құрметіне бірге той жасады (қорғаныс ретінде жылдам орнатылған шатырлар немесе қапшақтар; 1908 жылғы наурызда Тибулл II-дегі елдік мейрам туралы W. Warde Fowler-дің "Classical Review" журналындағы мақаласын қараңыз). Скепсилік Димитрий (Афиней IV. 141-де) Карнеяның лагердегі өмірді бейнелеу екенін, ал барлық нәрсе хабаршының бұйрығымен жасалғанын айтады. Құрбандыққа қатысты мәлімделгені, оның рәсімнің бір бөлігі болғаны сөзсіз, тек Турийде қошқар құрбандыққа шалынғаны ғана белгілі. Басқа да көрсеткіштер бұл мейрамның ертеде әскери сипатқа ие болғанын көрсетеді, бұл соғысқа бейім Дориандар арасында күтілуі мүмкін, бірақ кейбір ғалымдар оны жоққа шығарады. Аграрлық рәсімнің жалпы мағынасы анық, және солтүстік Еуропаның егін жинау салтында көптеген параллельдер бар, онда жануар (немесе жануарға ұқсаған адам) орақшылармен қуылды, жануар ұсталса, әдетте өлтірілді; қандай жағдайда болса да, адам да, жануар да өсімдік рухын білдіреді. Э. Х. Бини "Classical Review" (1905 жылғы наурыз) журналында Алькестис туралы әңгімені Карнеяда (оның Аполлон есімімен байланыстырылуы мүмкін) өсімдіктердің драмасы ретінде қойғанын және ол "Өлім мен қайта тірілу рәсімін бейнелейтінін" айтады.