Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қырық шиллингтік еркін иеленушілер – барлық төлемдерден таза, кем дегенде қырық шиллинг (яғни 2 фунт стерлинг немесе 3 марка) жылдық жалдамасы бар еркін меншік немесе корольдің тікелей иелігіндегі жерлерге ие болғандықтан, парламенттік дауыс беру құқығына ие болған адамдар еді. Мүлік мен оның құны арқылы дауыс беруге қабілеттілік және қырық шиллингтік еркін иеленушілер тобының құрылуы Англия, Шотландия, Ирландия, Америка Құрама Штаттары, Австралия және Канада сияқты көптеген мемлекеттерде қолданылды.
Forty shilling freeholders were those who had the parliamentary franchise to vote by virtue of possessing freehold property, or lands held directly of the king, of an annual rent of at least forty shillings (i. e. £2 or 3 marks), clear of all charges. The qualification to vote using the ownership and value of property, and the creation of a group of forty shilling freeholders, was practiced in many jurisdictions such as England, Scotland, Ireland, the United States of America, Australia, and Canada.
Тарих
Екінші Барон соғысы кезінде Лестердің 6-шы графы Саймон де Монфорт патшаның келісімінсіз 1265 жылғы ағылшын Парламентін құрылтайлады. 1264 жылғы 14 мамырда Льюс шайқасында Саймон де Монфорттың әскері патшалық күштерді жеңді. Монфорт әр округке және таңдаулы қалаларға өкілдер жіберіп, әрқайсысынан екі өкілді жіберуді сұрады және өкілдердің сайлануын талап етті. Генрих III жаңа Парламентті мойындамады және Монфортке қарсы соғысын жаңартты, ол сол жылы Эвешем шайқасында қаза тапты. Алайда, округтерден графтық азаматтарды және қалалардан бургерлерді өкілдер ретінде сайлау идеясы қалыптасып қалды. 1430 жылы заңнама сайлау құқығын жылдық кірісі кем дегенде 40 шиллинг болатын жерді еркін иеленушілермен шектеді (қырық шиллингтік еркін иеленушілер). Салыстыру үшін: 1340-жылдардың ортасында, наурыз жорығында рыцарь күніне екі шиллинг, қарулы адам – жарты шиллинг, ал жаяу садақшы – екі-үш пенс (шиллингке 12 пенс, фунтқа 20 шиллинг) алатын. Соғыс атының құны 5-тен 100 фунтқа дейін жете алатын. Заңнамада мүліктің иесінің жынысы нақты көрсетілмеген, бірақ әдет-ғұрып бойынша сайлау құқығы тек ерлерге ғана берілді. Келесі ғасырларда, 1832 жылғы Ұлы реформа актісі «еркек адамдар» деп нақты айқындалғанға дейін, кейбір әйелдер мүліктері арқылы парламенттік сайлауда дауыс бере алды, бірақ мұндай жағдай сирек кездесетін.
During the Second Barons' War, Simon de Montfort, 6th Earl of Leicester instigated the English parliament of 1265, without royal approval. Simon de Montfort's army had met and defeated the royal forces at the Battle of Lewes on May 14, 1264. Montfort sent out representatives to each county and to a select list of boroughs, asking each to send two representatives, and insisted the representatives be elected. Henry III rejected the new Parliament and resumed his war against Montfort, who was killed later that year at the Battle of Evesham, but the idea of electing knights of the shire as representatives of the counties, and burgesses from the boroughs, became a permanent feature. In 1430, legislation limited the franchise to only those who owned the freehold of land that brought in an annual rent of at least 40 shillings (forty shilling freeholders). For comparison: In the mid 1340s, a knight received a daily pay of two shillings while on campaign, an ordinary man at arms the half of it, a foot archer was paid two or three pence (12 pennies to the shilling and 20 shillings to the pound). A war horse could value from five to 100 pounds. The legislation did not specify the gender of the property owner, however the franchise became restricted to males by custom. In subsequent centuries, until the 1832 Great Reform Act specified 'male persons', a few women were able to vote in parliamentary elections through property ownership, although this was rare.
Англия мен Уэльс
Бесінші ғасырда заң қабылдалғанға дейін Англия Парламентіне округтердің өкілдері ретінде қызмет ету үшін графтық рыцарьларды сайлау құқығы қырық шиллингтік еркін иеленушілермен шектелмеген. Йель тарихшысы Чарльз Сеймур бастапқы округтік сайлау құқығын талқылап жатып, "барлық еркін тұрғын үй иелері дауыс бергені және парламенттік біліктілік, округтік сотқа қатысуға мәжбүрлеу сияқты, тек "тұру орны" немесе тұрғын үй біліктілігі" болғаны ықтимал деді. Сеймур Парламенттің округтік сайлау құқығын шектеуді неге шешкенін былай түсіндіреді: "1430 жылғы акт, сайлауға көптеген төмен дәрежелі адамдар жиналғанын және осының салдарынан жағдайдың шатасқандығын мәлімдегеннен кейін, сайлау құқығы 40 шиллингтік иеліктері бар адамдармен шектелуі керек деп белгіледі". Англия Парламенті 1429 жылғы Шир рыцарларын сайлау туралы заңда (8 Hen. 6. c. 7) жаңа бірыңғай округтік сайлау құқығын заңдастырды. 1432 жылғы Шир рыцарларын сайлау туралы заң (10 Hen. 6. c. 2) 1430 жылғы заңға түзетулер енгізіп, қайта қабылдады, округтің тұрғыны сол округте дауыс беру үшін қырық шиллингтік еркін иелікке ие болуы керек екенін нақтылады. Уақыт өте келе көптеген түрлі мүлік түрлері қырық шиллингтік еркін иелік ретінде қабылданды және тұру орны талабы жойылды. Сеймурдың айтуынша, "бұл біліктілік алғашқы көзқараста қарағанда кеңірек болды, өйткені еркін иелік термині көптеген мүлік түрлеріне қатысты. Парламенттің түсіндірме актісі оны таза еркін иелікке тиесілі жерлермен шектеді, бірақ бұл ресми мәлімдемеге қарамастан, еркін иеленушінің мағынасын кең түсіну сақталды және біз көптеген еркін иеленушілер туралы оқимыз, олар еркін иелік жерлерінен түсетін жылдық төлемдер мен жалға алу ақылары сияқты біліктіліктермен, тіпті әйелдердің күйеулік үлестерімен және шіркеулердегі орындықтармен дауыс беру құқығы алды. Реставрациядан кейін діни қызметкерлердің сайлау құқығы заңмен мойындалды және шіркеу лауазымдары округтік сайлау құқығын беру үшін сақталды; бұл түсіндірме дауыс берудің қаржылық мүмкіндіктері мен құнына пропорционалды түрде кеңейді. Эли соборының хоршысы, Вестминстер аббаттығының шарапшысы мен сыра қайнатқышы, қоңыраушы, бағбан, аспазшы және органшы, барлығы өздерінің шіркеулік лауазымдарының негізінде дауыс берді. 1835 жылы Мэрилебондағы діни қызметкерлердің мүшелері шіркеуге тиесілі жерлеу орнынан сайлаушы ретінде тіркелуге мүмкіндік алды". Жоғарыда айтылған түсіндірмелердің салдарынан және біліктілік көрсеткішінің өспегендіктен немесе инфляцияны ескеру үшін артта қалған бағалауларға негізделмегендіктен (Шотландиядағыдай, онда округтік сайлаушы болу үшін жердің иесі болу қажет болды) білікті сайлаушылардың саны біртіндеп артты. Франчайзингтің осы кеңеюіне қарсыластар ұсынған заңдар (мысалы, 1832 жылы король Уильям IV) қарсылық көрсетті, олар жер иесі емес лауазымды тұлғаларды және ең кішкентай жер иелері/инвесторларды қауіпті түрде үлкен франчайзинг деп санады. Палатадағы вигтердің басымдығымен шешілген даулы мәселе – өздерінің меншігін иеленбеген округтердегі еркін иеленушілер округ орналасқан округтерде дауыс беруі керек болды. Торилер қалалық мүдделер ауыл шаруашылығы аймақтарының өкілдігіне әсер ететінін айтты. Вигтер бұған дейін қала округтері ретінде көрсетілмеген қалалық аймақтарда (Бирмингем, Лидс және Манчестер сияқты ірі байлық пен халық орталықтары, сондай-ақ Лондонның тез өсіп келе жатқан маңындағы қалалар сияқты) бұрыннан осылай болғанын атап өтті. Бұл ереже ғасырдың соңында либералдық мақсатқа зиян келтірді. 1832 жылғы реформа туралы заң қабылданғаннан кейін округтің сайлаушыларының шамамен 70%-ы әлі де дауыс беруге құқылы екені анықталды. 1885 жылдан бастап меншік құқығының маңызы тұрғын үйді иелену құқығынан төмен болды. 1886 жылы округтің 20%-ы ғана еркін иеленушілер болды, ал 1902 жылы бұл көрсеткіш 16%-ға дейін төмендеді. 1918 жылы ересек еркектерге толық сайлау құқығы берілген кезде, мүліктік біліктілік тек кейбір жаңа әйел сайлаушыларға (үй-жайдың иесі немесе иесінің әйелі емес, сайлау округінде) және көп дауыс беретін бизнес иелеріне әсер етті. Оларға сәйкесінше 5 фунт пен 10 фунт талап етілді. 1928 жылы ересектердің жалпы сайлау құқығы қабылданды және қалған көп дауыс беру құқығы 1948 жылғы Халықты өкілдік ету туралы заңмен жойылды, сондықтан 1950 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлаудан бастап ешбір сайлаушы жер иелігіне байланысты сайлау құқығына ие болған жоқ.
Until legislation in the fifteenth century the franchise for elections of knights of the shire to serve as the representatives of counties in the Parliament of England was not restricted to forty shilling freeholders. The Yale historian Charles Seymour discussing the original county franchise, suggested that "it is probable that all free inhabitant householders voted and that the parliamentary qualification was, like that which compelled attendance in the county court, merely a "resiance" or residence qualification". Seymour explains why Parliament decided to limit the county franchise: "The Act of 1430, after declaring that elections had been crowded by many persons of low estate, and that confusion had thereby resulted, accordingly enacted that the suffrage should be limited to persons qualified by a freehold of 40s". The Parliament of England legislated the new uniform county franchise, in the Electors of Knights of the Shires Act 1429 (8 Hen. 6. c. 7). The Electors of Knights of the Shire Act 1432 (10 Hen. 6. c. 2), which amended and re enacted the 1430 law to make clear that the resident of a county had to have a forty shilling freehold in that county to be a voter there. Over the course of time many different types of property were accepted as being forty shilling freeholds and the residence requirement disappeared. According to Seymour, "this qualification was broader in practice than would appear at first glance, since the term freehold was applicable to many kinds of property. An explanatory act of parliament, it is true, confined it to lands of purely freehold tenure; but notwithstanding this purely formal declaration, the wider interpretation of the meaning of freeholder persisted, and we read of many freehold voters who were enfranchised by such qualifications as annuities and rent charges issuing out of freehold lands, and even dowers of wives and pews in churches. After the Restoration the electoral rights of clergymen were recognised by statute and church offices were held to confer a county franchise; this interpretation widened commensurately with the financial possibilities and value of a vote. A chorister of Ely Cathedral, the butler and brewer of Westminster Abbey, the bell ringer, the gardener, the cook and the organ blower, all voted by virtue of their supposedly ecclesiastical offices. In 1835 the members of a vestry in Marylebone succeeded in qualifying as electors from a burial ground attached to the parish ". Because of the above interpretations and as the qualifying figure was not uplifted or based on backdated valuations (to take account of inflation as in Scotland, where to be a shire elector required ownership of land worth forty shillings of old extent) the number of qualified voters gradually expanded. Tempering this extension to the franchise were laws proposed by objectors (such as King William IV in 1832) who deemed the non landowning office holders and smallest landowners/investors as a dangerously large franchise. A disputed point, on which the Whig majority in the Commons prevailed, was that freeholders in boroughs who did not occupy their property should vote in the counties in which the borough was situated. The Tories objected that urban interests would affect the representation of agricultural areas. The Whigs pointed out this had always been the case with urban areas not previously represented as borough constituencies (which had included major centres of wealth and population like Birmingham, Leeds and Manchester as well as the rapidly growing suburbs of London). This provision proved to be damaging to the Liberal cause later in the century. It was found that about 70% of the county constituency electorate after passage of the Reform Act 1832 still qualified to vote. From 1885 the property owning franchise became less important than the occupancy one. Only about 20% of the county electorate were freeholders in 1886 and the proportion declined to about 16% in 1902. In 1918, with the introduction of a full adult male franchise, property qualifications only affected some of the new women voters (who were not occupiers of a dwelling or the wife of an occupier, in the constituency) and plural voting business property owners. They needed respectively a £5 and £10 qualification — the forty shilling qualification ended. Universal adult suffrage was enacted in 1928 and the remaining plural votes were abolished by the Representation of the People Act 1948 so that by and since the 1950 United Kingdom general election no voters have qualified on the basis of the ownership of land.
Ирландия
Сол сияқты, 1829 жылға дейін Ирландияда округтік сайлау округтері үшін сайлау құқығы қырық шиллингтік еркін иеленушілермен шектелген. Бұл, 40 шиллинг (екі фунт) немесе одан жоғары құнмен жерді иеленген немесе жалға алған кез келген адамға дауыс беру құқығын берді. Осының салдарынан олар "қырық шиллингтік еркін иеленушілер" деп аталды. Бұл 1793 жылғы Рим католиктеріне жеңілдік беру туралы заңға сәйкес, Ирландияның Өкілдер палатасына (1801 жылдан бастап Ұлыбританияның Өкілдер палатасына) дауыс берген көптеген католиктерді қамтыды. Парламенттік сайлаулар (Ирландия) туралы 1829 жылғы заң, Рим католиктеріне жеңілдік беру туралы 1829 жылғы заңмен бір күні қабылданды, сайлау құқығының талаптарын ағылшын стандарттық он фунт деңгейіне көтерді. Бұл 1828 жылғы Клэрдегі қосымша сайлауда Даниэль О'Коннеллдің атынан жер иелеріне қарсы шығып, үлкен тәуекел еткен орташа шаруаларды жойды, бұл католиктердің парламентке кіру мәселесін шешуге көмектесті, сондай-ақ елдегі сайлаушылардың жалпы санын 216 000-нан 37 000-ға дейін азайтты. О'Коннеллдің Ольстердегі бұрынғы одақтасы Джордж Энсор, "бірнеше католик джентльмендердің Парламентке сайлануына" рұқсат беру үшін қырық шиллингтік еркін иеленушінің құрбандығы және парламенттік реформаға көрсеткен "бейжайдығы" ел үшін "апатты" болады деп болжады. Энсордың туған Армаг округінде "Эмансипация" 8000-нан астам сайлаушыны үштен екі бөлігіне дейін азайтты, тіпті 1832 жылғы реформадан және Ирландия халқының өкілдігі туралы заңдардан кейін де сайлаушылардың саны 3487-ге жетеді. Қырық шиллингтік талап 1829 жылдан кейін корпоративтік округ мәртебесіне ие болған салыстырмалы түрде аз ирланд округтерінде сақталды. Бірақ он фунттық шегі Ирландияда 1884 жылғы Халқының өкілдігі туралы заңға дейін округтік сайлау құқығының негізі болып қала берді, ол қалалардағыдай ауылдық жерлерде де дауыс беру талаптарын кеңейтті.
Similarly in Ireland before 1829 the franchise for county constituencies was restricted to forty shilling freeholders. This gave anyone who owned or rented land that was worth forty shillings (two pounds) or more, the right to vote. As a consequence they were termed the "forty shilling freeholders". This included many Catholics who obtained the vote under the Roman Catholic Relief Act 1793 for the Irish House of Commons (from 1801 for the United Kingdom House of Commons). The Parliamentary Elections (Ireland) Act 1829, enacted on the same day as the Roman Catholic Relief Act 1829, raised the franchise qualification to the English threshold level of ten pounds. This eliminated the middling tenantry who had risked much in defying their landlords on Daniel O'Connell's behalf in the 1828 Clare by election that helped finally force the issue of Catholic access to parliament, and it reduced the overall electorate in the country from 216,000 voters to just 37,000. O'Connell's erstwhile ally in Ulster, George Ensor predicted as the price for allowing "a few Catholic gentlemen to be returned to Parliament", the sacrifice of the forty shilling freeholder and "indifference" it demonstrated to the cause of parliamentary reform would prove "disastrous" for the country. In Ensor's home county Armagh, "Emancipation" reduced an electorate of over 8,000 by three quarters so that even after the Reform, and the Representation of the People (Ireland), acts of 1832, it stood at just 3,487. The forty shilling qualification continued after 1829 in the comparatively small number of Irish boroughs which had the status of a corporate county. But the ten pound threshold remained the basis of the county franchise in Ireland until the Representation of the People Act 1884 which extended the same voting qualifications as existed in the towns to the countryside.