Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орта ғасырдың соңында / Жаңа заманның басында Англиядағы әлеуметтік ранг.
Social rank in late medieval/early modern England
Йомен /ˈjoʊmən/ – бастапқыда жерді иеленуші және өңдеуші адамды немесе ағылшын корольдік немесе ақсүйек үйінің орта буындағы қызметшілерін білдіретін есім. Бұл термин алғаш рет 14 ғасырдың ортасында Англияда тіркелген. 14 ғасырда жүз жылдық соғыс кезінде йомендердің ұзын садақпен атқан мергендерінің маңызы артты, ал Робин Гуд балладаларында йомендер-заңгерлер жырланды. Йомендер жүз жылдық соғыс кезінде теңізшілер мен мергендер ретінде Англия теңіз флотына да қосылды. 15 ғасырдың басында йомен, паж бен сквайр арасындағы рыцарлық шен болды. 17 ғасырдың соңында йомен, корольдік теңіз флотында азық-түлік, оқ-дәрі, желкендер сияқты кемелік мүліктерге жауапты қарапайым теңізшілерге берілген шен болды. 1429 жылдан кейін бай жер иелерінен құралған, жаңадан пайда бола бастаған әлеуметтік топқа сілтемелер жиі кездесе бастады. Сол жылы Англия Парламенті Лордтар Палатасын округтер мен қалаларға қайта ұйымдастырды, сондай-ақ барлық еркін жер иелеріне дауыс беру құқығы берілді. 1429 жылғы Ширлер рыцарларын сайлау туралы заң, дауыс беру құқығын 40 шиллингтен жоғары жер құнына ие болған еркін жер иелерімен шектеді. Бұл йомендер ақырында жер иелерінен төмен, бірақ шаруалардан жоғары тұратын әлеуметтік топқа айналды. Бұл топ кейіннен ағылшын және шотланд ағартушылықтарының саяси және экономикалық идеяларын қабылдап, осы идеяларды Жаңа заманның басында Британ Солтүстік Америкасына таратып берді. Солтүстік Америкадағы көптеген йомен фермерлер Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде азаматтық әскерлер ретінде қызмет етті. 19 ғасырда ағылшын романтикалық әдебиетінің арқасында орта ғасырлық дәуірге қызығушылық қайта жанданды. Балладалардағы йомен-заңгерлер заң алдындағы әділдік пен еркін ағылшындардың құқықтары үшін күрескен батырлар ретінде қайта жаңартылды.
Yeoman '/j//oʊ//m//ə//n/ is a noun originally referring either to one who owns and cultivates land or to the middle ranks of servants in an English royal or noble household. The term was first documented in mid 14th century England. The 14th century also witnessed the rise of the yeoman longbow archers during the Hundred Years' War, and the yeoman outlaws celebrated in the Robin Hood ballads. Yeomen also joined the English Navy during the Hundred Years' War as seamen and archers. In the early 15th century, yeoman was the rank of chivalry between page and squire. By the late 17th century, yeoman became a rank in the Royal Navy for the common seamen who were in charge of ship's stores, such as foodstuffs, gunpowder, and sails. References to the emerging social stratum of wealthy land owning commoners began to appear after 1429. In that year, the Parliament of England re organized the House of Commons into counties and boroughs, with voting rights granted to all freeholders. The Electors of Knights of the Shires Act 1429 restricted voting rights to those freeholders whose land value exceeded 40 shillings. These yeomen would eventually become a social stratum of commoners below the landed gentry, but above the husbandmen. This stratum later embodied the political and economic ideas of the English and Scottish enlightenments, and transplanted those ideas to British North America during the early modern era. Numerous yeoman farmers in North America served as citizen soldiers during the American War of Independence. The 19th century saw a revival of interest in the medieval period with English Romantic literature. The yeoman outlaws of the ballads were refashioned into heroes fighting for justice under the law and the rights of freeborn Englishmen.
Этимология
Еоман сөзінің этимологиясы бірнеше себепке байланысты белгісіз. Ең ерте кездескен қолданысы орта ағылшын тілінде кездеседі. Оның жаяу әскеріне шамамен 10 500–10 900 уэльс жігіті кірді. 2000 адам, оның ішінде садақшылар, Арей комиссиясы бойынша Ланкашир және Чешир жасақтарының құрамына алынды. Фолкирк шайқасында ағылшын садақшылары шотландтық шильтрондарды жебелермен жарып жіберді. Шотланд жаяу әскері шайқас алаңынан қашып, ағылшын атты әскерінен қуылып, өлтірілді. 1333 жылы оның немересі Эдуард III Шотландияға алғашқы жорылын бастады, ол Халидон төбесіндегі шайқаспен аяқталды. Халидон төбесінде 20 жастағы Эдуард III садақшылар мен аттан түскен қарулы әскерлерді қалай үйлестіруді үйренді – ол Франциядағы Креси жорығында қолданған тактика. Креси шайқасындағы ағылшын жеңісінен кейін Пуатье шайқасындағы тағы бір жеңіс пен Кале қамалындағы соңғы жеңіс болды. Агинкур шайқасынан кейін еоман садақшысы өзінің садағындай-ақ аңызға айналды. Көптеген атты әскердің (атты рыцарьлар мен қарулы адамдардың) тактикалық басымдығын жылдам жебе ату мүмкіндігімен жоққа шығарғандықтан, еоман садақшылары 14 ғасырдағы жаяу әскер революциясының бір бөлігі саналады. Олар "ат үстіндегі садақшылар" (тез жетіп, аттан түсіп, атыс шебін құра алатын) немесе "жаяу садақшылар" (күш ретінде соңынан ерген жаяу садақшылар) ретінде орналастырылуы мүмкін.
The etymology of yeoman is uncertain for several reasons. The earliest documented use occurs in Middle English. His infantry included about 10,500–10,900 Welshmen. 2,000 men, including archers, were raised as part of the Lancashire and Cheshire levies under the Commission of Array. At the Battle of Falkirk, the English army archers opened up the Scottish schiltrons with hails of arrows. The Scottish infantrymen fled the battlefield, to be pursued and killed by the English cavalry. In 1333, his grandson, Edward III, undertook his first invasion of Scotland, which culminated with the Battle of Halidon Hill. Halidon Hill is where the 20 year old Edward III learned how to combine archers and dismounted men at arms – tactics that he would employ during his Crécy campaign in France. The English victory at the Battle of Crécy was followed by another victory at the Battle of Poitiers, and a final victory at the Siege of Calais. After the Battle of Agincourt, the Yeoman Archer had become as legendary as his bow. By negating the tactical advantage of large numbers of cavalry (mounted knights and men at arms) with their ability to rapidly fire volleys of arrows, Yeoman Archers are considered part of the Infantry revolution of the 14th century. They could be deployed as "Archers on horse" (mounted archers who could reach the scene quickly, dismount, & set up a firing line) or as "Archers on foot" (foot archers who followed as reinforcements).
Күзетші жасақтың еуманы (15-ғасыр - қазіргі уақыт)
1485 жылы 22 тамызда, Сток Голдинг деген шағын ауылдың жанында Генрих Тюдор Англия тәжі үшін шайқаста Ричард III патшамен кездесті. Розалар соғысы Йорк (ақ роза) және Ланкастер (қызыл роза) үйлерінің бәсекелес талапкерлері арасында 30 жылдан астам уақыт бойы үзіліс-үзіліспен созылды. 1483 жылы Йорк әулетінен Ричард өзінің 12 жасар жас туысы Эдуард V-ті тақтан түсірді. Генрих Тюдор Ланкастер әулетінен Ричардты алмастыруға басты үміткер саналды. Көбінесе шағын жер иелерін бай шаруалардан, ал бай шаруаларды кедей шаруалардан ажырату қиын болды.
On 22 August 1485, near the small village of Stoke Golding, Henry Tudor met King Richard III in battle for the Crown of England. The War of the Roses had persisted intermittently for more than 30 years between the rival claimants of the House of York (white rose) and the House of Lancaster (red rose). In 1483, Richard, of the House of York, had deposed his young nephew, 12 year old Edward V. Henry Tudor, of the House of Lancaster, was the favored candidate to replace Richard. Often it was hard to distinguish minor landed gentry from the wealthier yeomen, and wealthier husbandmen from the poorer yeomen.
15001600 теңге
Кейбір ерлер байлық пен неке арқылы жаңадан пайда болған ақсүйектерге қосылды; ал басқалары білім арқылы қалалардағы саудагерлер мен кәсіптермен бірікті, кейбіреулері округтердегі жергілікті лауазымдарға ие болды, ал тағы басқалары фермер ретінде өздерінің бастапқы мәртебесін сақтады. Емендер көбінесе өздерінің приходтарының констебльдері, кейде ауданның, графтықтың немесе жүздіктің бас констебльдері болды. Көптеген емендер бас шерифке немесе графтыққа немесе жүздікке сот орындаушысы болып тағайындалды. Басқа азаматтық міндеттеріне шіркеу қызметкері, көпір күзетшісі және басқа да күзетшілік қызметтер кірді. Еменнің өзінің приходының бақылаушысы болуы да жиі кездесетін жағдай еді. Емендер, лордқа, корольге, графтыққа, рыцарьға, ауданға немесе приходқа қызмет етсе де, жер иелері ұйымдастырған немесе басқарған жергілікті немесе қалалық полиция күштерінде қызмет етті. Бұл рөлдердің кейбіреулері, әсіресе констебль мен сот орындаушысының лауазымдары, отбасылық дәстүр бойынша беріліп келді. Емендер көбінесе тексеру, аралау, өлшеу және полициялық жұмыстарды атқарды. Жер иелері мен қалалықтардан алыс аудандарда емендерге көбірек ресми билік берілді: бұл Генрих VIII (1509–1547 жылдары билеген) тұсындағы жарлықтарда расталған, онда емендер, рыцарьлар мен шәкірттермен бірге, белгілі бір мақсаттар үшін жетекшілер ретінде көрсетілген.
As some yeomen overlapped into the newly emerging gentry through wealth and marriage; others merged with the merchants and professions of the towns through education; some became local officials in the counties; and still others maintained their original identity as farmers. Yeomen were often constables of their parish, and sometimes chief constables of the district, shire or hundred. Many yeomen held the positions of bailiffs for the High Sheriff or for the shire or hundred. Other civic duties would include churchwarden, bridge warden, and other warden duties. It was also common for a yeoman to be an overseer for his parish. Yeomen, whether working for a lord, king, shire, knight, district or parish, served in localised or municipal police forces raised by or led by the landed gentry. Some of these roles, in particular those of constable and bailiff, were carried down through families. Yeomen often filled ranging, roaming, surveying, and policing roles. In districts remoter from landed gentry and burgesses, yeomen held more official power: this is attested in statutes of the reign of Henry VIII (reigned 1509–1547), indicating yeomen along with knights and squires as leaders for certain purposes.
Шаруашы
Америка Құрама Штаттарында 18-19 ғасырларда йомендер құлдар ұстамайтын, шағын жер иелері, отбасылық шаруалар ретінде танылды. Оңтүстік АҚШ-тың жері жақсы болмаған аймақтарында, мысалы Шығыс Теннессиде, жер иелері көбінесе тек өздерінің отбасыларын асырап күретін шаруалар болды, бірақ кейбіреулері нарыққа сатуға дақыл өсіруге қол жеткізді. Олар күнкөріс шаруашылығымен немесе тауарлық ауыл шаруашылығымен айналысқан болса да, олардың жер иеліктері плантаторлардың қарағанда әлдеқайда шағын болды, әдетте 50–200 акр көлемінде. Солтүстік Америка Құрама Штаттарында барлық шаруашылықтарды йомендер отбасылық шаруашылықтар ретінде жүргізді. Томас Джефферсон йомендердің басты жақтаушысы болды, ол тәуелсіз шаруалардың республикалық құндылықтардың негізін құрайтынын айтты. Шындығында, Джефферсон демократиясының саяси күші негізінен йомендерге құрылды. Америка Азамат соғысынан (1861–1865) кейін шаруалардың, әсіресе Грандж ұйымы, йомендердің мәртебесін арттыру және оларды біріктіру үшін құрылды.
In the United States, yeomen were identified in the 18th and 19th centuries as non slaveholding, small landowning, family farmers. In areas of the Southern United States where land was poor, like East Tennessee, the landowning yeomen were typically subsistence farmers, but some managed to grow crops for market. Whether they engaged in subsistence or commercial agriculture, they controlled far more modest landholdings than those of the planters, typically in the range of 50–200 acres. In the Northern United States, practically all the farms were operated by yeoman farmers as family farms. Thomas Jefferson was a leading advocate of the yeomen, arguing that the independent farmers formed the basis of republican values. Indeed, Jeffersonian Democracy as a political force was largely built around the yeomen. After the American Civil War (1861–1865), organizations of farmers, especially the Grange, formed to organize and enhance the status of the yeoman farmers.
Емендік
1790 жылдары Францияның Ұлыбританияны басып алу қаупі нақты болды.
During the 1790s, the threat of French invasion of Great Britain appeared genuine.
Басқа
Аллен, Роберт С. Enclosure and the Yeoman (1992) Оксфорд университеті. 376 б. Брод, Джон. "Мидленд еоменінің тағдыры: Солтүстік Букингемширдегі фермерлер ретінде жалға алушылар, тікелей иеленушілер және еркін иеленушілер, 1620–1800", Тұрақтылық және өзгеріс 1999 14(3): 325–347. Кэмпбелл, Милдред. Ағылшын еомені.
Allen, Robert C. Enclosure and the Yeoman (1992) Oxford U. Press 376p. Broad, John. "The Fate of the Midland Yeoman: Tenants, Copyholders, and Freeholders as Farmers in North Buckinghamshire, 1620–1800", Continuity and Change 1999 14(3): 325–347. Campbell, Mildred. The English Yeoman
Халлас, Кристин С. "Еомендер мен шаруалар? Солтүстік Йоркшир Пенниндегі жер иелену үлгілері, 1770–1900 жж.", Ауылдық тарих 1998 9(2): 157–176. Винье, Виктор. Кондорсе: Солтүстіктің жан-жақты фермерлері; Норвегия еомендерінің экономикалық реформалар мен саяси билік үшін күресі, 1750–1814 (2014).
Hallas, Christine S. "Yeomen and Peasants? Landownership Patterns in the North Yorkshire Pennines c. 1770–1900", Rural History 1998 9(2): 157–176. Vinje, Victor Condorcet: The Versatile Farmers of the North; The Struggle of Norwegian Yeomen for Economic Reforms and Political Power, 1750–1814 (2014).